Wyniki 1-2 spośród 2 dla zapytania: authorDesc:"Maciej Cyran"

Zawodowe i środowiskowe narażenie narządu słuchu na toksyczne działanie metali ciężkich DOI:10.15199/62.2018.12.34


  Metale ciężkie, których źródłem uwalniania do środowiska, a tym samym stanowiącym bezpośrednie narażenie ludzi na ich oddziaływanie, jest przemysł wydobywczy i przetwórczy, w tym hutniczy, metalurgiczny, chemiczny, nawozów sztucznych, celulozowo- papierniczy i elektrochemiczny. Kolejnym źródłem uwalniania do środowiska toksycznych pierwiastków jest gospodarka odpadami, a szczególnie odpadami niebezpiecznymi. Uwalniane metale ciężkie wykazują toksyczne działanie na zmysł słuchu i wraz z hałasem przyczyniają się do jego poważnego uszkodzenia. Według Centralnego Rejestru Chorób Zawodowych w 2015 r. zawodowy ubytek słuchu stwierdzono u 148 osób (7,1% wszystkich stwierdzonych chorób zawodowych)1). W ocenie narażenia zawodowego i szkodliwości czynników występujących na stanowisku pracy, działających negatywnie na narząd słuchu, poza stwierdzeniem nadmiernego hałasu pomijane jest współwystępowanie substancji chemicznych, ich działanie addytywne lub synergistyczne oraz osobnicza zmienność genetyczna, które jeszcze mogą pogłębiać problem uszkodzenia słuchu2, 3). Podobnie jest w przypadku ludzi zamieszkujących tereny uprzemysłowione, w tym chemicznie zdegradowane. Ilość opublikowanych danych naukowych o łącznym działaniu na zdrowie człowieka substancji ototoksycznych i hałasu jest uboga4). W literaturze przedmiotu najczęściej wymienianymi metalami wykazującymi negatywne działanie na narząd słuchu są: ołów, rtęć i kadm4-9). Pierwiastki te nie są metabolizowane w organizmie człowieka, przez co w czasie wystąpienia narażenia i wchłonięcia do organizmu kumulują się w tkankach (tkanka tłuszczowa, nerki, kości i zęby) i mogą powodować wystąpienie objawów toksycznego działania. Najważniejszym źródłem narażenia osób dorosłych na metale ciężkie jest przede wszystkim ekspozycja Marta Borońa,*, Maciej Cyranb, Bożena Wójtowiczc, Małgorzata Dziechciażd, Ilona Żeber-Dzikowskae, Barbara Gworekf, Małgorzata Czarny-Działake, Jarosław Chmielewskig 97/12[...]

Wpływ środowiskowej i zawodowej ekspozycji na rtęć na poszczególne układy organizmu człowieka DOI:10.15199/62.2019.11.16


  Rtęć jest metalem barwy srebrzystobiałej o liczbie atomowej 80, masie molowej 200,59 g/mol, gęstości 13,55 g/cm3, który w warunkach normalnych występuje w ciekłym stanie skupienia. W naturalnym środowisku rtęć występuje głównie w postaci siarczku rtęci (cynober), rtęci elementarnej oraz w połączeniu ze srebrem (amalgamat)1). W przemyśle otrzymuje się ją z siarczku rtęci poprzez ogrzewanie w obecności powietrza2). Rtęć jest słabym przewodnikiem ciepła i zarazem dobrym przewodnikiem prądu elektrycznego3). Dzięki tym właściwościom metal ten stanowi katodę w procesie elektrolizy stosowanej np. przy produkcji chloru4). Rtęć nie reaguje z większością kwasów, chociaż takie kwasy, jak stężony kwas siarkowy, azotowy czy woda królewska rozpuszczają ją i są używane do produkcji soli tego pierwiastka5). Wiele metali, takich jak złoto lub srebro, rozpuszcza się w rtęci, tworząc amalgamaty. Wyjątek stanowi żelazo wykorzystywane do produkcji kolb, w których przechowywana jest rtęć6). Wiele badań wskazuje, że zarówno poprzez działalność człowieka, jak i w wyniku naturalnych procesów zachodzących w przyrodzie rtęć jest redystrybuowana w atmosferze, glebie oraz wodzie. Podstawowymi procesami prowadzącymi do uwalniania rtęci do atmosfery są: parowanie wody zanieczyszczonej rtęcią, emisje wulkanów, gnicie roślin, uwalnianie gazów z materiałów geologicznych oraz rozprzestrzenianie się pyłów z udziałem wiatru. Według raportu Programu Monitorowania i Oceny Regionu Arktyki oraz Programu Środowiskowego Organizacji Narodów Zjednoczonych AMAP/UNEP (Arctic Monitoring and Assessment Programme/United Nations Environment Programme)7) globalna emisja rtęci do atmosfery w 2005 r. wyniosła 1930 t. Według danych z 2007 r. z terytorium Polski do atmosfery przedostało się ok. 15,9 t rtęci8, 9). Ważnym źródłem zanieczyszczenia jest emisja rtęci w wyniku wietrzenia skał i uwalniania się tego pierwiastka ze złoży znajdujących się w opuszczonych kopalniach. W Europie [...]

 Strona 1