Wyniki 1-10 spośród 14 dla zapytania: authorDesc:"Anna Czaplicka"

Zagrożenie funkcjonowania środowiska naturalnego w aspekcie zanieczyszczenia światłem DOI:10.15199/2.2017.2.1


  Zanieczyszczenie światłem jest problemem globalnym. Ponad 80% powierzchni kontynentów narażone jest na nadmierne oświetlenie ze źródeł antropogenicznych. W pracy opisano przyczyny i czynniki odpowiedzialne za zanieczyszczenie światłem. Zwrócono szczególną uwagę na zagrożenie, jakie stwarza sztuczne oświetlenie dla świata istot żywych w ich naturalnym środowisku. Nadmierne oświetlenie zaburza funkcjonowanie naturalnego zegara biologicznego, wyznaczającego organizmom czas aktywności i wypoczynku. Niekorzystnie wpływa m.in. na odporność, wzrost, kwitnienie, dojrzewanie roślin oraz na migrację, komunikację, żerowanie i rozmnażanie zwierząt.Pierwsze wzmianki o negatywnym oddziaływaniu oświetlenia na środowisko naturalne pojawiły się pod koniec XIX wieku. Pierwsi na nadmierne zanieczyszczenie światłem skarżyli się astronomowie, bo uniemożliwiało ono obserwowanie nocnego nieba. Jednakże dopiero w latach 70. XX wieku biolodzy zwrócili uwagę na zaburzenia zegarów biologicznych i behawioru zwierząt na skutek nadmiernej emisji sztucznego oświetlenia. Wprowadzono wówczas pojęcie zanieczyszczenia świetlnego (z angielskiego light pollution) [24]. Począwszy od lat 80. XX wieku zanieczyszczenie świetlne uznane jest za problem interdyscyplinarny [1, 3, 5, 6, 10‒12, 16, 19, 20, 25, 27‒29] i jest badane przez specjalistów z różnych dziedzin (m.in. zoologów, botaników, lekarzy, ekologów, socjologów, architektów, elektryków, astronomów, fizyków atmosfery, meteorologów). Wyniki badań, analiz, pomiarów i symulacji jednoznacznie wskazały na niekorzystny wpływ nadmiernego sztucznego oświetlenia na przyrodę ożywioną. W efekcie, w końcu ubiegłego wieku powstały organizacje promujące ciemne niebo. Oto najważniejsze z nich: ??IDA International Dark-Sky Association od 1988 r. ??NELPAG New England Light Pollution Advisory Group od 1993 r. ??ANPCN Association Nationale pour la Protection du Ciel Nocturne we Francji od 1995 r. ??OTPC[...]

Biotest z zastosowaniem synchronicznej hodowli glonów Chlorella vulgaris w kontroli jakości środowiska DOI:


  Wykorzystanie biotestów w ocenie toksyczności środowiska wodnego jest cennym uzupełnieniem badań fizykochemicznych zapewniających bezpieczeństwo systemów zaopatrzenia ludności w wodę i logistyki jej zapasów. Obecnie wykorzystuje się ponad sto krótkoterminowych biotestów, w literaturze światowej zwanych short-term bioassays. Jednym z nich jest synchroniczna hodowla glonów Chlorella vulgaris. Celem artykułu jest przegląd zastosowań tego biotestu jako taniej i szybkiej metody kontroli jakości wód oraz wskazanie kryteriów, jakie mogą być w tym celu przydatne. Jednym z nich mogą być zmiany absorbancji komórek (680 nm), odzwierciedlające ich aktywność biologiczną (pomiary spektrofotometryczne prowadzone co godzinę w pierwszych 10 godzinach cyklu życiowego komórek - faza jasna). W ocenie toksyczności środowiska wodnego mogą być również wykorzystane zmiany profilu barwników fotosyntetycznych wyizolowanych z komórek potomnych Chlorella (24 godz.) oraz współczynnik podziału komórek (obliczony na podstawie ich liczebności na początku i końcu cyklu hodowlanego - 0 godz. i 24 godz.). Synchroniczna hodowla glonów Chlorella vulgaris może znaleźć zastosowanie w ocenie nie tylko czystości wód zbiorników wody pitnej (zbiornik Goczałkowice) lub rzek (Odra), lecz również toksyczności ścieków pochodzących z zakładów przemysłowych, np. garbarni.S zacuje się, że ze źródeł naturalnych i przemysłowych do środowiska może dostawać się ponad milion różnych zanieczyszczeń [13]. Ich analiza chemiczna byłaby skomplikowana i kosztowna. Jednak wiadomo, że w środowisku naturalnym te zanieczyszczenia wykazują określony wypadkowy wpływ na organizmy żywe. Przy czym ewentualny efekt toksyczny jest uzależniony nie tylko od rodzaju i stężenia poszczególnych zanieczyszczeń, lecz również ich interakcji [9, 20, 21]. Dlatego oprócz standardowych metod fizykochemicznych stosowanych w ocenie czystości wody do monitorowania wypadkowego oddziaływania zanieczyszczeń środo[...]

Wpływ oświetlenia obszarów miejskich na zanieczyszczenie środowiska światłem DOI:10.15199/2.2017.6.1


  Czy obecnie możemy rozważać na obszarach zurbanizowanych zagrożenia dla środowiska naturalnego? Czy wprowadzanie zieleni wysokiej między blokami zabudowy mieszkalnej, ograniczającej normatywny czas nasłonecznienia mieszkań na dolnych kondygnacjach jest sposobem na odtworzenie środowiska naturalnego, zastąpionego tkanką miejską? Z drugiej jednak strony współczesne społeczeństwo stworzyło sobie sztuczne enklawy; z elementami środowiska naturalnego, w których spędza znaczną część życia. Cykl praca - relaks - sen również nie jest już taki klarowny jak niegdyś i równie oczywisty do zastosowania, jako uniwersalny model społeczny. Współczesne społeczeństwo funkcjonuje aktywnie całą dobę, jest więc zobligowane do zapewnienia odpowiednich warunków dostępu do informacji wizualnej, czyli tego co nas otacza. Niestety często zostaje to przeprowadzone w sposób zbyt intensywny w każdym aspekcie percepcji; agresywne, jaskrawe, ogromne reklamy, ekrany wyświetlające ruchome obrazy o wielkości kamienicy, oślepiające przechodniów i kierowców. Nadmierne oświetlenie nie jest wyłącznie związane z subiektywnym odczuwaniem poszczególnych osób. Skalę zanieczyszczenia poszczególnych warstw atmosfery można ocenić przy użyciu fotometrów. Niezależnie możemy ustalić własny system klasyfikujący, np. liczbę gwiazd widocznych nieuzbrojonym okiem na zdefiniowanym obszarze albo odnieść nasze obserwacje do 9-stopniowej skali Bortle’a [1]. Pozwala ona na szacunkową ocenę jasności nocnego nieba (w zasadzie nieskażonego zaciemnienia) podczas obserwacji astronomicznych. Najistotniejszym wyzwaniem technicznym, związanym ze zbędnym nadmiarem światła na obszarach zurbanizowanych, jest stworzenie odpowiedniej konstrukcji obudowy jego źródła (fot. 8). Nie jest to zagadnienie wyłącznie estetyczne, wynikające ze wzornictwa przemysłowego, ale stworzenie konstrukcji obudowy, odbłyśnik[...]

Oświetlenie zabytków w Krakowie na przykładzie kościoła świętego Józefa w Podgórzu DOI:10.15199/2.2019.8.3


  Pierwsze elektryczne oświetlenie uliczne w Krakowie pojawiło się pod koniec XIX wieku w postaci lamp łukowych. Obejmowało ono swym zasięgiem teren Rynku Głównego. W miarę rozwoju technologii zmieniały się typy oświetlenia, a relatywnie niski koszt wytwarzania energii sprawił, że latarnie elektryczne zaczęły pojawiać się w całym mieście. Sztuczne światło początkowo pełniło wyłącznie funkcję utylitarną, z czasem zaczęto wykorzystywać je również w celach estetycznych, na przykład uwypuklając w sylwecie miasta szczególnie istotne obiekty. Najczęściej podkreśla się w ten sposób interesujące architektonicznie obiekty zabytkowe. W Krakowie znajduje się 1211 obiektów i obszarów wpisanych do rejestru zabytków (stan na luty 2018 r.), a także ponad 6000 obiektów zapisanych w gminnej ewidencji zabytków. Są to kościoły, zespoły klasztorne, cmentarze, układy urbanistyczne, a także kamienice [1, 5]. Wokół większości z nich zainstalowano punkty świetlne, których pierwotnym celem było uwydatnienie walorów architektonicznych. Dziś jednak uważa się, że są one jedną ze składowych zjawiska zanieczyszczenia świetlnego Krakowa. Zanieczy[...]

Rozkład stężeń chromu w osadach dennych zbiornika czorsztyńskiego

Czytaj za darmo! »

Przedstawiono wyniki badań nad stężeniem chromu w osadach dennych czaszy zbiornika czorsztyńskiego wykonanych w latach 2006-2007 w 69 punktach kontrolnych rozmieszczonych równomiernie w czaszy badanego obiektu. Opisano stan zagospodarowania zlewni zbiornika i źródła jego zanieczyszczenia chromem oraz przedstawiono wnioski wynikające z badań, w tym mapę rozkładu stężeń chromu w osadach de[...]

Mangan w wodach zbiornika Goczałkowice i jego dopływach

Czytaj za darmo! »

Zbiornik Goczałkowice pełni ważną rolę w systemie produkcji wody Górnego Śląska zaopatrując w wodę 30% jego mieszkańców. Po północnej stronie zbiornika zlokalizowane są ujęcia wody w Łące o wydajności 5,3 m3/s dla ZUW (Zakład Uzdatniania Wody) Goczałkowice oraz 1,0 m3/s dla SUW Strumień. Woda pobierana ze zbiornika Goczałkowice poddawana jest procesom ozonowania wstępnego, koagulacji, sedyme[...]

Metale ciężkie w wodach dopływających do zbiornika Goczałkowice w latach 2000-2007

Czytaj za darmo! »

W artykule porównano wyniki analiz metali w wodach z tłem naturalnym, oceniono, jakie było przestrzenne i sezonowe zróżnicowanie zanieczyszczenia metalami wód dopływających do zbiornika Goczałkowice w latach 2000-2007, wskazano dopływy, przez które zrzucane są największe ładunki metali do zbiornika Goczałkowice.Wyniki dotychczasowych badań wskazują na zanieczyszczenie wód i osadów dennych zbiornika Goczałkowice metalami ciężkimi [2-5; 11; 12]. W artykule przeanalizowano stężenia manganu, żelaza, ołowiu, cynku i miedzi w wodach dopływających do zbiornika Goczałkowice. Z piśmiennictwa wynika, że w wodach tych występują duże wahania w cyklu rocznym manganu i żelaza [3, 4]. Niepublikowane wyniki badań Zakładu Biologii Wód PAN w Krakowie z lat 1987-1990 wskazują na występowanie podwyższonych stężeń cynku i ołowiu w wodach oraz w tkankach ryb odławianych ze zbiornika Goczałkowice [21]. Wiadomo, że w latach 90. siarczan miedzi był używany do zwalczania zakwitów sinic (Cyanobacterium) w zbiorniku [5]. Miedź przeanalizowano w dopływach i porównano z tłem naturalnym, aby stwierdzić czy istnieją inne antropogeniczne źródła zanieczyszczenia tym metalem. Zbiornik Goczałkowice jest zbiornikiem wody pitnej zaopatrującym w wodę aglomerację katowicką i rybnicką, prowadzona jest na nim gospodarka rybacka oraz jest on ostoją wielu gatunków ptaków prawnie chronionych w ramach programu Natura 2000 [19; 20]. Do zbiornika dostają się liczne zanieczyszczenia pochodzące z jego zlewni. Największym dopływem zbiornika jest Wisła (82% udziału wód wnoszonych [10]). Wody Wisły są zanieczyszczone ściekami bytowymi i przemysłowymi, częściowo oczyszczonymi i nieoczyszczonymi. Przed ujściem Wisły do zbiornika Goczałkowice usytuowanych jest kilka zakładów przemysłowych: garbarnia, zakłady tekstylne i metalowe oraz Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki w Skoczowie; zakłady kuźnicze i zakłady motoryzacyjne Fiata w Ustroniu, zakłady przetwórstw[...]

 Strona 1  Następna strona »