Wyniki 1-2 spośród 2 dla zapytania: authorDesc:"BOGUMIŁ NOWAK"

Wyznaczanie linii brzegowej jezior w Polsce - zapisy w ustawie a uwarunkowania przyrodnicze i gospodarcze DOI:


  Wyznaczanie linii brzegu jezior często napotyka na trudności zarówno z powodu braku lub niewystarczających ciągów obserwacyjnych, jak również zmian stosunków wodnych. Regulacje ustawowe nie zawsze są w tych wypadkach jednoznaczne i wystarczające do jednoznacznego postępowania. W artykule - na wybranych przykładach - przedstawiono propozycję metodyki wyznaczania linii brzegowej dla różnego rodzaju akwenów naturalnych, wykorzystując w tym celu analizy topograficzne, hydrologiczne, geomorfologiczne i botaniczne.P rawo wodne wyraźnie określa metodę wyznaczania linii brzegowej na polskich jeziorach. Zgodnie z artykułem 15 ustawy Prawo wodne (DzU z 2012 r. poz. 145) przyjmuje się, że Linię brzegu dla cieków naturalnych, jezior oraz innych naturalnych zbiorników wodnych stanowi krawędź brzegu lub linia stałego porostu traw albo linia, którą ustala się według średniego stanu wody z okresu co najmniej ostatnich 10 lat. Należy także uwzględnić zapis mówiący o tym, że jeżeli krawędź brzegu jest wyraźna, linia brzegu biegnie tą krawędzią, a w wypadku, jeżeli krawędź brzegu nie jest wyraźna, linia brzegu biegnie granicą stałego porostu traw, a jeżeli granica stałego porostu traw leży powyżej stanu wody, o którym mowa w ust. 1 - linią przecięcia się zwierciadła wody przy tym stanie z gruntem przyległym. W wypadku jezior piętrzonych należy tymczasem stosować definicję, mówiącą, że jeżeli brzegi wód są uregulowane, linia brzegu biegnie linią łączącą zewnętrzne krawędzie budowli regulacyjnych, a przy plantacjach wikliny na gruntach uzyskanych w wyniku regulacji - granicą plantacji od strony lądu. Ustawa nie daje jednak narzędzia do wyznaczania linii brzegowej na jeziorach, niemających obserwacji oraz takich, które mają kilka krawędzi morfologicznych lub mają je bardzo słabo zarysowane. Zapisy obowiązującego prawa nie są także jednoznaczne w wypadku jezior piętrzonych, które stanowią istotny odsetek wszystkich jezior w Polsce. Pro[...]

Możliwości retencyjne jezior w zlewni rzeki Panny na Pojezierzu Gnieźnieńskim DOI:


  B adaniami objęto 22 przepływowe jeziora położone w zlewni Panny na Pojezierzu Gnieźnieńskim w środkowo-zachodniej Polsce (rys. 1). Ich łączna powierzchnia wynosi ok. 1240 ha. Są to jeziora polodowcowe o bardzo zmiennych parametrach morfologicznych, a większość z nich cechuje się niedużą głębokością. W analizowanych jeziorach, podobnie jak na całym Pojezierzu Kujawskim, zauważalna jest tendencja do obniżania się poziomu wody [Nowak 2018; Nowak i in. 2018; Nowak i Ptak 2018a, Przybyłek i Nowak 2011]. Prowadzi to do zmniejszenia ich powierzchni [Choiński i in. 2016; Marszelewski i in. 2008; Nowacka i Ptak 2007] oraz systematycznego ubytku wód ze zlewni [Nowak 2018]. Konsekwencją tego zjawiska jest przyspieszenie procesu zarastania stref przybrzeżnych jezior [Nowak i in. 2011; Ptak 2013; Skowron i Jaworski 2017], ograniczenie lub zanik przepływu w ciekach łączących jeziora oraz wysychanie obszarów wodno-błotnych powiązanych z jeziorami [Nowak 2018]. Działaniem, które może prowadzić do zahamowania negatywnych procesów, jest retencjonowanie wody w czasie występowania jej nadwyżek oraz spowolnienie jej odpływu w okresach suchych. Efekt ten można osiągnąć m.in. poprzez piętrzenie jezior i magazynowanie wód w ich obrębie, wykorzystując do tego celu istniejącą zabudowę hydrotechniczną oraz realizując nowe obiekty. Liczne przykłady [Grześkowiak i in. 2012; Jańczak i in. 2004, Nowak i in. 2018; Nowak i Ptak 2018a; Nowak i Ptak 2018b; Sojka i in. 2010;] pokazują, że wykorzystując jeziora, można przechwycić bez większych szkód dla środowiska duże ilości wody. Piętrzenie wód wpływa także pozytywnie na sam akwen, zwłaszcza poprzez stabilizację jego zwierciadła wody oraz ograniczenie odpływu wód w okresach jej niedoborów [Nowak i Grześkowiak 2010; Nowak i Ptak 2018b]. Szczególnie korzystny wpływ ma ono na obszarach, w których występują deficyty wody, a za taki można uznać m.in. Pojezierze Gnieźnieńskie [Marszelewski i Radomski 2008; Nowak 2[...]

 Strona 1