Wyniki 1-3 spośród 3 dla zapytania: authorDesc:"Beata Pater"

Finansowanie parków narodowych w Polsce w latach 2012-2015 DOI:10.15199/4.2018.6.1


  Wfinansowaniu parków narodowych, jako dóbr publicznych, główną rolę powinien odgrywać budżet państwa. Wydaje się to uzasadnione - czy wręcz oczywiste - ale w praktyce stwarza wiele problemów, co jest przedmiotem artykułu. Po likwidacji gospodarstw pomocniczych przy parkach narodowych w 2010 roku i rocznym obowiązywaniu modelu przejściowego, w którym parki narodowe funkcjonowały jako jednostka budżetowa, zaistniała potrzeba zmiany formy organizacyjno- prawnej parków narodowych. Przekształcono tę formę z państwowej jednostki budżetowej na państwową osobę prawną (w rozumieniu art. 9 pkt 14 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych), nadając parkom narodowym osobowość prawną [1]. Poważną zmianą, jaką pociągnęło za sobą nadanie nowej formy organizacyjno-prawnej, jest możliwość wykonywania działalności gospodarczej na zasadach określonych w przepisach ustawy z 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (oczywiście z ograniczeniami wynikającymi z ustawy o ochronie przyrody). Ustawa o Krajowym Rejestrze Sądowym podaje zamknięty katalog przedsiębiorców w artykule 36, w którym to katalogu nie ma parków narodowych [3]. Przepis art. 8 b, ust. 2 Ustawy o ochronie przyrody jest przepisem szczególnym w tym zakresie, wobec czego parki narodowe mogą prowadzić działalność gospodarczą i nie dotyczy ich obowiązek wpisu do KRS. Wojciech Radecki i Daria Danecka w komentarzu do Ustawy o ochronie przyrody napisali, że "artykuł 8b ust. 2 upoważnia parki narodowe do wykonywania działalności gospodarczej, odsyłając do zasad określonych w ustawie z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej" [4]. Ustawa ta w art. 2 przez działalność gospodarczą nakazywała rozumieć zarobkową działalność wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły. Z końcem kwietnia 2018 roku ustawa ta została uchylon[...]

Powiększenie sieci i obszarów parków narodowych w Polsce DOI:


  Uzasadnienie dla istnienia chronionych obszarów cennych przyrodniczo wynika z przyczyn endogenicznych: bogactwa bioróżnorodności i krajobrazu, uwarunkowań zewnętrznych - ekologicznych i ochroniarskich - oraz czynników społeczno-gospodarczych. Największe restrykcje dotyczą możliwości prowadzenia działalności gospodarczej na terenie samych obszarów chronionych, gdzie przepisy mogą nawet całkowicie zakazać jej prowadzenia. Uzyskiwanie korzyści z gospodarowania na tych obszarach początkowo wydawało się stać w opozycji do idei ochrony przyrody. Wyjątkiem były tereny, gdzie np. w wyniku prowadzonej działalności pasterskiej wykształciła się specyficzna szata roślinna i krajobraz. Wówczas dopuszczano taką aktywność w celu podtrzymania takiego stanu przyrody. Z biegiem czasu nastąpiła jednak zmiana myślenia o gospodarowaniu na terenach objętych ochroną. Jest to związane także z rozpowszechnianiem i zrozumieniem idei trwałego i zrównoważonego rozwoju społeczno- gospodarczego. Postrzeganie obszarów chronionych przez pryzmat tej idei pozwala łączyć cele przyrodnicze, kulturowe i społeczno-gospodarcze [1]. Parki narodowe są organizacjami publicznymi, podmiotami prawa, mają strukturę organizacyjną, potrzeby finansowe oraz majątek, nad którym sprawują pieczę. W ich granicach leżą grunty będące własnością Skarbu Państwa oraz własnością prywatną, które parki narodowe w ramach możliwości finansowych państwa sukcesywnie odkupują. Sprawują też wiele funkcji społecznie użytecznych: przede wszystkim ochronną ale także: dydaktyczną, naukową, historyczną i kulturową, turystyczną i wypoczynkową oraz gospodarczą. Tę ostatnią w szerszym kontekście można rozumieć dwojako: jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą, pracodawcę, usługobiorcę i płatnika podatków oraz jako element systemu gospodarczego na szczeblu regionalnym oraz państwowym. I właśnie przez pryzmat ruchu turystycznego i związanych z nim wpływów najczęściej postrzega[...]

Realizacja zadań Tatrzańskiego Parku Narodowego przy wsparciu wolontariatu


  Wolontariat w Tatrzańskim Parku Narodowym prowadzony jest od 2007 roku. Idea została przeszczepiona na polski grunt dzięki pracownikowi TPN, który z grupą 6 pracowników innych parków przebywał w Stanach Zjednoczonych w ramach International Visitor Leadership Program. To program fi nansowany przez rząd USA, a jego celem jest konfrontacja różnych grup zawodowych z doświadczeniami amerykańskimi. Wizyta umożliwiła zapoznanie się z wieloma aspektami funkcjonowania amerykańskich parków narodowych, w tym z zasadami działania wolontariatu [5], gdzie wolontariusze są stałym elementem krajobrazu. Nie od razu ta forma pomocy pracownikom Tatrzańskiego Parku Narodowego spotkała się z ich aprobatą. Wynikało to w głównej mierze z poczucia zagrożenia i strachu o miejsca pracy oraz braku doświadczenia we współpracy z ochotnikami. Z czasem wypracowano skuteczny model zarządzania wolontariatem. Po pięciu latach wolontariusze wspierający etatowych pracowników parku wpisali się już w krajobraz Tatr. Do 31 grudnia 2010 parki narodowe korzystały z różnych źródeł fi nansowania. Na wynagrodzenia dla pracowników, mundury oraz delegacje służbowe Beata PATER, Jan KRZEPTOWSKI otrzymywano środki z budżetu państwa. Wydatki związane z ochroną przyrody czy utrzymaniem infrastruktury turystycznej pokrywano z dochodów gospodarstw pomocniczych, które prowadziły w parku działalność gospodarczą. Jeśli zatem gospodarstwo pomocnicze przy TPN rocznie wypracowywało ok. 12 mln zł, to połowa tej kwoty - zgodnie z przepisami - wpłacana była do budżetu państwa, a w kasie zostawało 6 mln zł na działalność Parku. Obowiązująca w 2011 roku ustawa z 27 sierpnia 2009 o fi nansach publicznych nie przewidywała możliwości wykonywania zadań państwowych jednostek budżetowych, w omawianym przypadku parków narodowych, przez funkcjonujące przy nich gospodarstwa pomocnicze ani nie przyznawała im prawa do gromadzenia środków fi nansowych na rachunku dochodów włas[...]

 Strona 1