Wyniki 1-6 spośród 6 dla zapytania: authorDesc:"Rafał Ulańczyk"

Model ELCOM/CAEDYM dla zbiornika goczałkowickiego


  Zaprezentowano dwa współpracujące ze sobą modele ELCOM i CAEDYM, wykorzystane do modelowania ekosystemu zbiornika goczałkowickiego. Naszkicowano jak funkcjonuje hydrodynamiczny model ELCOM oraz pokazano jak zostały uzgodnione modelowane i obserwowane temperatury w zbiorniku w wyniku kalibracji parametru powierzchniowej wymiany ciepła. Następnie przedstawiono funkcjonowanie modelu CAEDYM, który opisuje zmienność w czasie stężeń wyselekcjonowanych substancji i organizmów w zbiorniku. Pokazano schemat przepływu materii między organizmami oraz uzyskane w wyniku kalibracji modelu dopasowanie modelowanych i obserwowanych stężeń chlorofilu a. Wykorzystanie modeli numerycznych do zarządzania zasobami wodnymi oraz ekosystemami wodnymi jest coraz powszechniejsze w świecie [5], gdyż daje możliwość systemowego połączenia cząstkowych obserwacji stanu zbiornika, a w szczególności jego składników biologicznych oraz wiedzy jak powiązane są ze sobą wszystkie zjawiska zachodzące w zbiorniku. Numeryczne modelowanie ekosystemów zbiorników wodnych, z powodu złożoności zagadnień, jakie obejmuje, wymaga powiązania w jednym procesie obliczeniowym bardzo odległych zależności - od równań mechaniki płynów po równania procesów chemicznych i równania wzrostu biomas organizmów. Do modelowania ekosystemu zbiornika goczałkowickiego (ZG) w Projekcie Zintegrowany system wspomagający zarządzaniem i ochroną zbiornika zaporowego - ZiZOZap zastosowano tandem modeli ELCOM/CAEDYM [3, 4]. ELCOM to trój[...]

Critical load exceedances for Natura 2000 areas in Poland. The present status and effects of future nitrogen and sulfur deposition scenarios Przekroczenia ładunków krytycznych na obszarach Natura 2000 w Polsce. Stan obecny i prognozowany wpływ przyszłych scenariuszy depozycji azotu i siarki DOI:10.15199/62.2016.3.34


  Crit. loads of acidification and eutrophication were calcd. for Natura 2000 areas in Poland by the internationally approved methodol. under the Convention on long-range transboundary air pollution. The S and N deposition scenarios until 2020 were used to calc. the crit. load exceedances, and to indicate the ecosystems with a risk due to acidification or eutrophication. The threats of acidification were significantly reduced because of the large S emission redn. The ecosystems with a risk due to N deposition is still remaining as the largest challenge for further N emission redn. both in Poland and in Europe. Przedstawiono zastosowanie koncepcji ładunków krytycznych zakwaszenia i eutrofizacji, opracowanej w ramach prac Konwencji w sprawie transgranicznego zanieczyszczania powietrza na dalekie odległości, do prognozowania narażenia ekosystemów lądowych na obszarach Natura 2000 na nadmierne depozycje atmosferyczne związków siarki i azotu przewidywane do 2020 r. w ramach rewizji Protokołu z Göteborga do tej Konwencji. Na podstawie analizy scenariuszy depozycji zanieczyszczeń przewiduje się dalszy spadek zagrożenia zakwaszeniem ekosystemów lądowych w wyniku zmniejszenia emisji związków siarki w ostatnich dekadach. Obecnie dużym wyzwaniem w Europie wydaje się być konieczność dalszego zmniejszania emisji związków azotu, których nadmierna depozycja może powodować znaczące zagrożenie dla różnorodności biologicznej. Dyrektywa siedliskowa1) i dyrektywa ptasia2) stanowią rdzeń europejskiej polityki ochrony różnorodności biologicznej i są podstawą utworzenia systemu obszarów chronionych Europejskiej Sieci Ekologicznej "Natura 2000", który zapewnić ma przetrwanie zagrożonych siedlisk i gatunków na możliwie jak największym obszarze Europy3). W 2003 r. Polska zobowiązała się do ustanowienia obszarów Natura 2000 na swoim terytorium. Obecnie obejmują one swoim zasięgiem ok. 61 tys. km2, co stanowi prawie jedną piątą powierzchni kraju4). [...]

Air pollution emission reduction scenarios for Europe Scenariusze ograniczania emisji zanieczyszczeń powietrza dla Europy DOI:10.15199/62.2016.3.35


  Air pollution redn. scenarios regarding particulate matter 2.5 μm, SO2, NOx, volatile org. compds., NH3 in European Union based on the integrated assessment model were presented. The role of health and environmental objectives to reduce the impacts of air pollution in Europe were explained. Addnl., the importance of emission scenarios as the baseline for EU emission redn. negotiations and agreements of air improvement policy and law regulations was shown. Przedstawiono zasady tworzenia scenariuszy ograniczania emisji PM2,5, SO2, NOx, LZO i NH3 do powietrza w Unii Europejskiej z wykorzystaniem zintegrowanego modelu GAINS. Opisano zasady określania zdrowotnych i środowiskowych celów ograniczania emisji, będących podstawą wyznaczania prognozowanych wielkości emisji, które następnie są przedmiotem negocjacji i porozumień międzynarodowych, a ostatecznie stają się częścią polityki i prawa ochrony powietrza w UE. Emisja zanieczyszczeń do powietrza i łatwe ich przenoszenie na dalekie odległości powodowała od końca lat 60. XX w. systematyczny spadek jakości powietrza w całej Europie. Pierwsze negatywne skutki depozycji zanieczyszczeń do podłoża zaobserwowano w Skandynawii, a najbardziej spektakularnym dowodem oddziaływania na środowisko "kwaśnych deszczy" była śmierć lasów w środkowej Europie. Przyjęcie, udowodnienie i powszechna akceptacja tezy, że zanieczyszczenia emitowane w jednym kraju powodują negatywne skutki w krajach sąsiednich wymusiła konieczność działań na rzecz poprawy jakości powietrza w skali międzynarodowej. Kluczowym krokiem stało się przyjęcie zobowiązań w ramach Konwencji w sprawie transgranicznego zanieczyszczania powietrza na dalekie odległości (Konwencja LRTAP), podpisanej w Genewie w 1979 r. przez większość krajów europejskich i Ameryki Północnej1). Efektem pierwszych negocjacji w ramach Konwencji były uzgodnienia tzw. I Protokołu siarkowego2) podpisanego w 1985 r. Zakładał on 30-proc. ograniczenie emisj[...]

Assessment of impact of fuel combustion in residential heating on particulate matter concentrations in Poland Ocena wpływu procesów spalania paliw w sektorze komunalno-bytowym na stężenie pyłu zawieszonego w powietrzu na terenie Polski DOI:10.15199/62.2016.3.46


  A spatial and time-depending database of emissions was developed. The base contained the nos., ages, areas, thermal insulations of buildings, heating techniques and the types of fuels used. The database and the data on air temps. and population d. were used in a math. model to estimate the spatial and temporal changes of the concns. of particulate matter in air (grain diams. below 2.5 or 10 μm) resulting from the fuel combustion for the residential heating. Przedstawiono zastosowanie modelu CALPUFF do szacowania przestrzennych i czasowych zmian stężeń pyłów PM10 i PM2.5, powstających w procesach spalania w sektorze komunalno- bytowym (niska emisja). Model o rozdzielczości przestrzennej 9 × 9 km uruchomiony dla obszaru Polski z godzinowym krokiem obliczeń pozwolił na wyznaczenie okresów i tych lokalizacji, dla których niska emisja jest czynnikiem dominującym w kształtowaniu stężeń PM. Na potrzeby tego modelu opracowano bazę czasowo-przestrzenną emisji, uwzględniającą liczbę i powierzchnię użytkową budynków z podziałem na okresy budowy, rodzaj ocieplenia, techniki grzewcze i rodzaje paliw. Dla tych budynków określono zapotrzebowanie na ciepło (uwzględniając temperaturę powietrza), a następnie obliczono zużycie paliw z wykorzystaniem odpowiednich wskaźników emisji. W ostatecznym podziale przestrzennym emisji wykorzystano mapę pokrycia terenu i gęstości zaludnienia. Pyły respirabilne o średnicy aerodynamicznej ziaren mniejszej niż 2,5 μm (PM 2.5), które wnikają głęboko do płuc i docierają do pęcherzyków płucnych, powodując istotne ryzyko schorzeń układu oddechowego oraz krążenia1, 2), są jednym z największych zagrożeń dla zdrowia ludzi, wynikających z jakości powietrza atmosferycznego1). Zagrożenie to występuje w dużej części obszarów zurbanizowanych, zarówno w krajach rozwiniętych, jak i rozwijających się3-6). Problem emisji pyłów do atmosfery znalazł swoje odzwierciedlenie w przepisach Unii Europejskiej oraz w [...]

Carbonaceous aerosol. An indicator of the human activity impact on environment and health Sadza jako wskaźnik wpływu działalności człowieka na środowisko i zdrowie DOI:10.15199/62.2016.3.39


  A review, with 125 refs., of issues of air pollution with soot and methods of its monitoring. The effects of polluted air breathing on the human health was also discussed. Emisja związków węgla (w postaci sadzy) do atmosfery ma istotny wpływ na środowisko i zdrowie ludzi. Zanieczyszczenie powietrza produktami spalania, mającymi unikatową kombinację właściwości fizycznych i chemicznych, jest istotnym składnikiem bardzo drobnego pyłu zawieszonego, który jest emitowany z różnego rodzaju źródeł związanych z procesami spalania. Związki węgla w aerozolu oraz zdeponowane w podłożu znajdują się na całym obszarze Ziemi. Odgrywają one ważną rolę w procesach intensyfikujących zmiany klimatu oraz mogą powodować negatywne skutki dla zdrowia w wyniku krótko- i długookresowego narażenia. Przytoczono spotykane w literaturze definicje różnych postaci węgla w powietrzu atmosferycznym i metody badań ich zawartości. Sadza jest produktem powstającym w trakcie niepełnego spalania paliw kopalnych (węgla, ropy naftowej, gazu ziemnego), biomasy (np. drewna i resztek pochodzących z rolnictwa) i biopaliw (np. etanolu) oraz nierzadko innych materiałów, np. odpadów. Głównym jej składnikiem jest amorficzna postać węgla (jedna z najczystszych odmian węgla), ale zwykle zawiera ona także drobne cząstki grafitu, niewielkie ilości fulerenów oraz popiołu. Wyemitowana do atmosfery staje się niepożą-danym składnikiem szeroko rozumianego zanieczyszczenia powietrza w postaci pyłu zawieszonego o bardzo drobnej frakcji cząstek1). Dzięki bardzo małym rozmiarom cząstek sadza może dość długo utrzymywać się w powietrzu atmosferycznym, a opadając na powierzchnię ziemi, często stanowi źródło wtórnego pylenia. Do najbardziej istotnych źródeł sadzy w środowisku należy tzw. niska emisja (spalanie paliw kopalnych, biomasy i odpadów w indywidualnych piecach przydomowych), emisja zanieczyszczeń z pojazdów i statków (głównie z silników Diesla), produkcja energii i ciepła w ene[...]

Projekt ISS EWATUS a zrównoważone zużycie wody DOI:


  Ciągły rozwój cywilizacyjny wiąże się ze wzrostem zapotrzebowania na wodę przez odbiorców (mieszkańców, przemysł, sektor usługowy). Zrównoważone gospodarowanie zasobami naturalnymi wymaga rozpoznania ilościowego i jakościowego samych zasobów, a także szczegółowej analizy zapotrzebowania charakteryzującego się dużą dynamiką i zmiennością przestrzenną. Dostęp do wody o odpowiedniej jakości i po racjonalnej cenie jest nie tylko warunkiem decydującym o możliwości rozwoju miasta, ale także o jego atrakcyjności i konkurencyjności. Osiągnięcie optymalnego stanu gospodarowania zasobami wodnymi w skali miasta oraz w skali poszczególnych odbiorców może być skutecznie wspierane przez nowoczesne rozwiązania informatyczne i komunikacyjne. Przedmiotem artykułu jest charakterystyka multidyscyplinarnego projektu ISS EWATUS (Integrated Support System for Efficient WATer USage and resources management), który swoim zakresem obejmuje opracowanie systemów wspomagania decyzji do efektywnego gospodarowania wodą w skali miasta i w skali gospodarstwa domowego.W Europie brakuje odpowiednio efektywnych systemów wspierających zarządzanie w gospodarce wodnej ukierunkowanej na odbiorców komunalnych. Powoduje to co roku znaczne straty wody, której deficyt jest odczuwalny w wielu krajach. W obliczu tych problemów odpowiednim rozwiązaniem jest wykorzystanie najnowszych rozwiązań techniki oraz wiedzy i doświadczenia ekspertów z zakresu gospodarki wodnej, a także opracowanie systemowego podejścia do redukcji zużycia wody zarówno na poziomie przeciętnego gospodarstwa domowego, jak i miasta. Głównym celem projektu ISS EWATUS jest opracowanie systemu optymalizacji zużycia wody w skali gospodarstwa domowego oraz miasta. Projekt opiera się na współpracy pomiędzy specjalistami z dziedziny gospodarowania wodą oraz ICT (Information and Communication Technologies) - opracują oni innowacyjny system informacyjny, mający na celu zmniejszenie strat wody w skali mias[...]

 Strona 1