Wyniki 1-7 spośród 7 dla zapytania: authorDesc:" Ilona Żeber-Dzikowska"

Liofilizowane owoce jagodowe właściwości antyoksydacyjne DOI:10.15199/65.2017.12.4


  Wzrost zainteresowania żywnością przetworzoną, wygodną, z której łatwo i szybko można przygotować posiłek, skłania technologów żywności, biotechnologów oraz przedsiębiorców do opracowania nowych technologii. To dzięki temu wytwarzane są produkty zachowujące właściwości chemiczne, biologiczne i fizyczne naturalnych surowców. Surowce pochodzenia roślinnego i zwierzęcego, zawierające duże ilości wody, są narażone na niekorzystne zmiany fizyczne, chemiczne i biologiczne. Woda ma bowiem ogromny wpływ na trwałość żywności i decyduje o szybkości reakcji enzymatycznych, mikrobiologicznych czy hydrolizy. Jednym ze sposobów utrwalania żywności jest obniżenie zawartości wody w surowcu przez suszenie, które hamuje procesy enzymatyczne oraz procesy życiowe drobnoustrojów. W celu ochrony produktów o krótkim terminie przydatności do spożycia przed utlenianiem (np. witaminy C) konieczne jest stosowanie odpowiednich, hermetycznych opakowań, które chronią produkt przed dostępem tlenu. Jedną z najnowocześniejszych metod suszenia produktów termolabilnych oraz osiągnięć nauki jest liofilizacja. Jest ona uznawana za najbardziej zachowawczą metodę suszenia, w której jakość otrzymanego produktu - suszu liofilizacyjnego - jest znacznie lepsza niż w przypadku innych metod suszenia [19]. Proces liofilizacji odkryli kilkaset lat temu Indianie Quechua. Zaobserwowali oni, że ziemniaki pozostawione w wysokich partiach Andów, które poddane zostały działaniu niskiego ciśnienia i obniżonej temperatury, najpierw zamarzają, a następnie odparowuje z nich lód. To dzięki temu procesowi pozostają wysuszone i przez długi czas nadają się do spożycia. Kolebką liofilizacji żywności są Stany Zjednoczone, gdzie po raz pierwszy liofilizaty zastosowano w czasie zimnej wojny, w latach pięćdziesiątych XX w., na zlecenie rządu USA w celu wyprodukowania dla wojska bogatych we wszystkie niezbędne składniki odżywcze racji żywności o małej masie. Liofilizowaną żywność zabierał[...]

Nicienie jako wskaźnik zanieczyszczenia gleb ołowiem na terenach uprzemysłowionych DOI:10.15199/62.2019.6.24


  Gleba jest biologicznie czynną warstwą powierzchniową skorupy ziemskiej, powstałą w procesie glebotwórczym ze skały macierzystej. Jest najcenniejszym odnawialnym bogactwem ziemi i stanowi podstawę funkcjonowania wszystkich ekosystemów lądowych. Gleba jest naturalnym siedliskiem rozwoju wielu organizmów warunkującym rozkład i produkcję biomasy. Środowisko glebowe zapewnia obieg materii i przepływ energii w ekosystemie, a także filtruje wody podziemne. Gleba jest również miejscem buforującym, filtrującym i akumulującym szkodliwe substancje. Na wzrost zanieczyszczenia gleb wpływa wiele czynników, takich jak rozwój przemysłu, transport czy niewłaściwa gospodarka ściekowo-odpadowa1). Dotychczasowe badania dotyczące możliwości utylizacji ścieków wykazały, że z osadów ściekowych można uzyskać czysty biometan, a z odcieków przefermentowanych osadów substancje humusowe do nawożenia gleb2). W przypadku odpadów poważnym problemem są materiały z tworzyw sztucznych, gdyż zajmują dużą powierzchnię składowisk oraz mają długi proces rozkładu3, 4). Jednym z rozwiązań wykorzystania odpadowych tworzyw sztucznych typu PET jest produkcja materiałów termoizolacyjnych5). Potencjalnym źródłem zanieczyszczeń antropogenicznych są metale ciężkie6). Trafiają one do środowiska z różnych źródeł7). Zanieczyszczenia te są bardzo szkodliwe dla biologicznie czynnej warstwy gleby, gdyż metale są mało podatne na wymywanie, długo utrzymują się w środowisku glebowym, ograniczając przydatność rolniczą gleb. Nadmierne nagromadzenie się metali ciężkich w glebie niekorzystnie wpływa na zdolności adaptacyjne organizmów. W wielu przypadkach związki te kumulują się w organizmach, doprowadzając do zaburzeń w metabolizmie oraz zmian w budowie i funkcjonowaniu komórek i tkanek8-10). Toksyczność metali ciężkich oraz ich biologiczna przyswajalność zależą od wielu czynników, takich jak ilość zanieczyszczenia i forma chemiczna, a także od właściwości środowiska glebowego: temper[...]

Rola edukacji ekologicznej na rzecz poprawy jakości powietrza DOI:10.15199/62.2017.11.2


  Na podstawie przeglądu literatury pokazano rolę edukacji ekologicznej w działaniach podejmowanych na rzecz poprawy jakości powietrza. Liczne badania wskazują na małą świadomość społeczną negatywnego wpływu pyłów zawieszonych na zdrowie człowieka. Jest ona konsekwencją nieodpowiedniej edukacji ekologicznej. Działania na rzecz czystego powietrza są podejmowane przez ludzi tym chętniej, im wyższe jest ich wykształcenie. Celem artykułu było przedstawienie roli edukacji ekologicznej (formalnej i nieformalnej) w kształtowaniu postaw koniecznych do podejmowania działań prowadzących do zmniejszenia emisji pyłów oraz ograniczenia ich wpływu na zdrowie i życie człowieka. Rozwój społeczno-gospodarczy na przełomie XX i XXI w. obfitował w zdarzenia potwierdzające, że edukacja ekologiczna społeczeństwa stanowi jeden z najważniejszych czynników wpływających na świadomość ekologiczną społeczeństwa dotyczącą jakości powietrza, którym oddychamy. Człowiek jako jednostka społeczna w ciągu swego rozwoju przejawia określoną aktywność oraz podlega wpływom oddziaływania środowiska, w którym żyje. Jedną z form jego działalności jest edukacja, której wynikiem jest określony poziom i charakter świadomości jednostki ludzkiej oraz jej kultury1). Edukacja ekologiczna rozumiana jest jako koncepcja kształcenia i wychowywania społeczeństwa na rzecz kształtowania i ochrony środowiska przyrodniczego. Skuteczna i właściwa ochrona powietrza atmosferycznego uzależniona jest od poziomu wiedzy społeczeństwa i od preferowanych przez nie stylów życia. Edukacja ekologiczna umożliwia łączenie wiedzy przyrodniczej z postawami humanistycznymi. Edukacja jest to system kształcenia, nabywania postaw, umiejętności i wiedzy. Definicję edukacji ekologicznej podano w deklaracji z Tbilisi jako proces mający na celu rozwijanie ludzkiej populacji. Rozwój powinien obejmować wiedzę, postawy, umiejętności, motywacje, a także obowiązek pracy indywidualnej i grupowej sk[...]

Gazy anestetyczne. Zastosowanie, narażenie środowiskowe i sposoby zmniejszenia ryzyka zagrożenia DOI:10.15199/62.2018.10.25


  Postęp nauk medycznych przyniósł nie tylko wygodę codziennego życia zawodowego personelu medycznego, ale również wiele różnego rodzaju zagrożeń. Nowe technologie i techniki medyczne oraz nowe środki farmakologiczne stwarzają nieznane dotąd zagrożenia zdrowotne. Należy do nich narażenie zawodowe na gazy anestetyczne stosowane w medycynie. Pracownik w środowisku pracy narażony jest na działanie jednocześnie wielu czynników szkodliwych, które występują w różnych stężeniach. Skutki zdrowotne narażenia środowiskowego są różnorodne i objawiają się w postaci przejściowych lub trwałych zaburzeń funkcjonalnych, rzadziej w postaci ewidentnych chorób. Dlatego tak ważna jest dbałość o zapewnienie bezpiecznych warunków zdrowotnych w miejscu pracy1). Pierwszych korelacji warunków wykonywania pracy z negatywnym wpływem na zdrowie można doszukać się już w dziełach Hipokratesa i Pliniusza Starszego. Pierwszy opisał zatrucie ołowiem górników rud metali, drugi zaś pylice występujące wśród pracowników rzemieślniczych2). W 1700 r. uznawany za ojca medycyny pracy włoski lekarz Bernardino Ramazzini w książce zatytułowanej Rozważania o chorobach rzemieślników zdefiniował i usystematyzował objawy wielu chorób zawodowych występujących wśród pracowników służby zdrowia. Pod względem występowania ryzyka zawodowego wyróżnił je na drugim miejscu po zawodach związanych z górnictwem. W 1877 r. F.F. Erisman wydał pierwszy podręcznik higieny pracy, w którym ukazał wpływ oraz znaczenie warunków pracy na zdrowie pracowników3). Czynniki występujące w środowisku pracy, na które eksponowani są pracownicy, mogą prowadzić do powstania zaburzeń zdrowia i chorób zawodowych. Stan środowiska pracy, który może doprowadzić do powstania choroby wymaga czasu ekspozycji odpowiedniego do wystąpienia przekroczenia dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników4). Jako wynik ekspozycji ludzi na szkodliwe czynniki środowiska pracy wymienia się takie skutki zdrowotne, jak nowotwory, uc[...]

Zawodowe i środowiskowe narażenie narządu słuchu na toksyczne działanie metali ciężkich DOI:10.15199/62.2018.12.34


  Metale ciężkie, których źródłem uwalniania do środowiska, a tym samym stanowiącym bezpośrednie narażenie ludzi na ich oddziaływanie, jest przemysł wydobywczy i przetwórczy, w tym hutniczy, metalurgiczny, chemiczny, nawozów sztucznych, celulozowo- papierniczy i elektrochemiczny. Kolejnym źródłem uwalniania do środowiska toksycznych pierwiastków jest gospodarka odpadami, a szczególnie odpadami niebezpiecznymi. Uwalniane metale ciężkie wykazują toksyczne działanie na zmysł słuchu i wraz z hałasem przyczyniają się do jego poważnego uszkodzenia. Według Centralnego Rejestru Chorób Zawodowych w 2015 r. zawodowy ubytek słuchu stwierdzono u 148 osób (7,1% wszystkich stwierdzonych chorób zawodowych)1). W ocenie narażenia zawodowego i szkodliwości czynników występujących na stanowisku pracy, działających negatywnie na narząd słuchu, poza stwierdzeniem nadmiernego hałasu pomijane jest współwystępowanie substancji chemicznych, ich działanie addytywne lub synergistyczne oraz osobnicza zmienność genetyczna, które jeszcze mogą pogłębiać problem uszkodzenia słuchu2, 3). Podobnie jest w przypadku ludzi zamieszkujących tereny uprzemysłowione, w tym chemicznie zdegradowane. Ilość opublikowanych danych naukowych o łącznym działaniu na zdrowie człowieka substancji ototoksycznych i hałasu jest uboga4). W literaturze przedmiotu najczęściej wymienianymi metalami wykazującymi negatywne działanie na narząd słuchu są: ołów, rtęć i kadm4-9). Pierwiastki te nie są metabolizowane w organizmie człowieka, przez co w czasie wystąpienia narażenia i wchłonięcia do organizmu kumulują się w tkankach (tkanka tłuszczowa, nerki, kości i zęby) i mogą powodować wystąpienie objawów toksycznego działania. Najważniejszym źródłem narażenia osób dorosłych na metale ciężkie jest przede wszystkim ekspozycja Marta Borońa,*, Maciej Cyranb, Bożena Wójtowiczc, Małgorzata Dziechciażd, Ilona Żeber-Dzikowskae, Barbara Gworekf, Małgorzata Czarny-Działake, Jarosław Chmielewskig 97/12[...]

Analiza składu chemicznego napojów energetycznych w zakresie związków pobudzających i wypełniających DOI:10.15199/62.2018.4.9


  Napoje energetyzujące należą do środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, które wg definicji powinny charakteryzować się korzystnym wpływem na jedną lub więcej funkcji ponad efekt odżywczy, polegający na poprawie stanu zdrowia lub samopoczucia czy też zmniejszeniu ryzyka chorób1, 2). Należy odróżnić napoje energetyczne od napojów energetyzujących, które są pojęciem szerszym. Według klasycznego podziału do napojów energetyzujących zaliczają się napoje energetyczne (ogólnie rozumiane i postrzegane jako energy drinks) oraz napoje izotoniczne. Napoje te (potocznie zwane "energetykami") mają za zadanie pobudzić zmęczony organizm do działania. Napoje izotoniczne (potocznie zwane "izotonikami") dostarczają organizmowi brakujących składników (np. soli mineralnych i witamin) po dużym wysiłku, np. sportowym, lub niedyspozycji fizjologicznej3). Dodatkowo napoje izotoniczne wg ich działania można podzielić na: izotoniczne (dostarczają energii w postaci węglowodanów i soli mineralnych), hipotoniczne (nawadniają organizm, mają małą zawartość węglowodanów) i hipertoniczne (wysokoenergetyczne i uzupełniające brakujące składniki po wyczerpującym wysiłku fizycznym)3-6). Napoje energetyczne pełnią funkcję psychostymulującą, pobudzającą i zwiększającą aktywność procesów wewnątrzkomórkowych. Są one Wioletta Żukiewicz-Sobczaka, Paweł Sobczakb, Marta Siłucha, Marcin Weinera, Ewa T. Pawłowicz-Sosnowskaa, Paulina Wojtyła-Buciorac, d, Jarosław Chmielewskie, Ilona Żeber-Dzikowskaf, Barbara Gworeke, Jerzy Zagórskia 97/4(2018) 561 Dr hab. Marcin WEINER, prof. nadzw., ukończył studia na Wydziale Medycyny Weterynaryjnej Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie. W 2006 r. uzyskał stopień doktora nauk weterynaryjnych, a w 2013 r doktora habilitowanego nauk weterynaryjnych w Państwowym Instytucie Weterynaryjnym - Państwowym Instytucie Badawczym w Puławach. Jest dziekanem Wydziału Nauk o Zdrowiu i Nauk Społecznych w Państwowej Szkole [...]

Uwalnianie ftalanów do środowiska i związane z tym zagrożenia zdrowotne DOI:10.15199/62.2019.1.2


  Postęp cywilizacyjny związany nierozerwalnie z tworzeniem i rozwojem nowych technologii warunkuje powstawanie dóbr konsumpcyjnych, do produkcji których wykorzystywane są nowe materiały powstałe z różnego rodzaju związków chemicznych. Obecnie w przetwórstwie tworzyw sztucznych szerokie zastosowanie mają również środki pomocnicze, pozwalające na otrzymywanie materiałów o wymaganych, zróżnicowanych parametrach przetwórczych i użytkowych. Do takich środków należą ftalany, związki będące solami i estrami kwasu ftalowego (benzeno- 1,3-dikarboksylowego). Stosowanych jest 7 ftalanów oznaczanych skrótami: DEHP (ftalan di(2-etyloheksylu)), DPB (ftalan dibutylu), BBP (ftalan butylobenzylu), DiBP (ftalan diizobutylu), DiDP (ftalan diizodecylu), DiNP (ftalandiizononylu) i DnOP (ftalan di-n-oktylu), które obecnie stanowią najbardziej rozpowszechnione organiczne plastyfikatory, używane głównie przy produkcji poli(chlorku winylu) (PVC), poli(chlorku winylidenu) (PVDC) oraz poli(octanu winylu) (PVA)1, 2). Na początku XXI w. produkcja ftalanów szacowana była na ok. 2,7 mln t/r3), dlatego też na ich działanie narażeni są nie tylko pracow- Jarosław Chmielewskia,*, Arkadiusz Rutkowskib, Bożena Wójtowiczc, Ilona Żeber-Dzikowskad, Monika Szpringerd, Małgorzta Czarny-Działakd, Barbara Gworeka, Magdalena Florek-Łuszczkie, Małgorzata Dziechciażf 42 98/1(2019) Dr hab. Ilona ŻEBER-DZIKOWSKA, prof. nadzw., jest przewodniczącą Ogólnopolskiej Sekcji Dydaktyki Biologii Polskiego Towarzystwa Przyrodniczego im. Mikołaja Kopernika, współpracuje z Państwową Wyższą Szkołą Zawodową w Płocku oraz od wielu lat jest związana z Uniwersytetem Jana Kochanowskiego w Kielcach. Zajmuje się współczesnymi problemami nauk pedagogicznych, społecznych, biologicznych i środowiskowych, zrównoważonego rozwoju, lokalnymi działaniami środowiskowo-edukacyjnymi wśród szerokiego spektrum wiekowego dzieci, młodzieży i dorosłych. Ponadto w przestrzeni jej zainteresowań znajduje się p[...]

 Strona 1