Wyniki 1-10 spośród 10 dla zapytania: authorDesc:"Stanisław Stryczek"

50 lat Wydziału Wiertnictwa, Nafty i Gazu Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie (1967-2017) DOI:


  Tradycja to mądrość ludzkich pokoleń przełożona na obecne czasy. Nowoczesność należy pojmować jako możliwość transformowania świata przez ludzkie działania prowadzące do rozwoju cywilizacji. Na Wydziale Wiertnictwa, Nafty i Gazu od początku jego istnienia tradycja spotyka się z nowoczesnością, by z mądrości przeszłości poprzez innowacyjność teraźniejszości tworzyć standardy dla przyszłości. Od 50 lat Wydział Wiertnictwa, Nafty i Gazu prowadzi działalność naukowo-badawczą oraz dydaktyczną, umożliwiającą rozwój wiedzy inżynierskiej w zakresie górnictwa i geologii oraz inżynierii naftowej i gazowniczej. Korzenie tych tradycji sięgają Wydziału Mechanicznego Politechniki Lwowskiej (na którym utworzona była sekcja naftowa) oraz Wydziału Górniczego Akademii Górniczej w Krakowie. Dnia 31 maja 1913 r. cesarz Franciszek Józef I zatwierdził utworzenie wyższej szkoły górniczej w Krakowie. Wybuch I Wojny Światowej w 1914 r. uniemożliwił rozpoczęcie w październiku pierwszego roku akademickiego nowo otwartej uczelni. Po zakończeniu działań wojennych, 20 października 1919 r. Naczelnik Państwa Marszałek Józef Piłsudski dokonał uroczystego otwarcia Akademii Górniczej w auli Uniwersytetu Jagiellońskiego. Za początek obecnego Wydziału Wiertnictwa, Nafty i Gazu należy uznać Katedrę Wiertnictwa i Eksploatacji Nafty, powołaną na Wydziale Górniczym Akademii Górniczej w Krakowie w 1923 r. Jej kierownikiem został prof. Zygmunt Saryusz Bielski (w latach 1931-1933 rektor Akademii Górniczej). W 1936 r. Katedrę tę przemianowano na Katedrę Wiertnictwa i Górnictwa Naftowego. Od samego początku swego istnienia współpracowała ona ściśle z przemysłem i zachowywała łączność z gospodarką Kraju. Rozwój Katedry, jak i całej Akademii Górniczej, przerwał wybuch II Wojny Światowej. Wśród 184 aresztowanych przez gestapo profesorów krakowskich uczelni, w ramach akcji Sonderaktion Krakau rozpoczętej 6 listopada 1939 r., znalazł się również prof. Z. Sary[...]

Application of newly synthesized poly(KAMPS-co-AAm-co-VAm) polymer for regulating the sealing slurry filtration Zastosowanie terpolimeru poli(KAMPS-co-AAm-co-VAm) do regulacji filtracji zaczynu uszczelniającego DOI:10.15199/62.2017.5.8


  The title polymer and a com. additive for reducing rate of filtration were sep. introduced into the sealing slurries used for cementing the casing in deep wells. Filtration rate and rheol. parameters of both types of suspensions were detd. according to the relevant std. The tested polymer was recommended for making slurries. Zaczyny uszczelniające przeznaczone do cementowania kolumn rur okładzinowych w głębokich otworach muszą odznaczać się ściśle określonymi parametrami technologicznymi, pozwalającymi na skuteczne zastosowanie ich w danych warunkach otworowych. Jednym z takich parametrów jest filtracja zaczynu uszczelniającego, która powinna odznaczać się jak najmniejszą wartością. Domieszki chemiczne służące do regulacji filtracji oferowane są przez Serwisy Cementacyjne. Mechanizm ich działania w zaczynach uszczelniających jest złożony i w większości przypadków oprócz ograniczenia filtracji dodatkowo powodują pogorszenie właściwości reologicznych zaczynu. Przedstawiono wyniki badań laboratoryjnych wpływu nowo syntezowanego w Katedrze Wiertnictwa i Geoinżynierii Wydziału Wiertnictwa, Nafty i Gazu Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie polimeru obniżającego filtrację zaczynu, który nie ingeruje w sposób istotny na wzrost parametrów reologicznych w porównaniu z domieszkami stosowanymi dotychczas. W czasie cementowania kolumn rur okładzinowych w otworach wiertniczych zaczyn uszczelniający przepływając w przestrzeni pozarurowej kontaktuje się ze skałami przepuszczalnymi i wówczas może zachodzić (przy odpowiednich warunkach) oddzielenie się (filtracja) wody z zaczynu. Oddzielenie się wody z zaczynu uszczelniającego może zachodzić w dwóch przypadkach: jeżeli zaczyn po zatłoczeniu go do przestrzeni pierścieniowej przez długi czas nie wiąże, to oddzielenie się wody zachodzi w wyniku sedymentacji cząstek fazy stałej pod wpływem siły ciężkości (odstój wody), lub gdy ciśnienie hydrostatyczne zaczynu cementowego w otworze wiertni[...]

Nowy środek polimerowy do regulacji parametrów technologicznych świeżych zaczynów cementowych DOI:10.15199/62.2018.6.15


  Cementowanie kolumn rur okładzinowych w otworach wiertniczych, a zwłaszcza otworach kierunkowych i horyzontalnych, stanowi jedno z poważniejszych wyzwań dla serwisów cementacyjnych. Problemy wynikają przede wszystkim z bardzo restrykcyjnych wymogów techniczno-technologicznych stawianych cieczom wiertniczym używanych w procesie cementowania kolumn rur okładzinowych w otworach o różnym kącie nachylenia osi otworu wiertniczego. Dlatego też już na etapie projektowania receptury zaczynu cementowego oraz jej parametrów technologicznych należy zwrócić szczególną uwagę na rodzaj modelu reologicznego oraz jego parametry, stabilność zaczynu, o której decydują głównie dwa parametry: woda wolna oraz sedymentacja, wielkość filtracji dla warunków otworowych, czas przetłaczalności, parametry mechaniczne stwardniałego zaczynu (wytrzymałość na zginanie oraz ściskanie, przyczepność, porowatość i przepuszczalność)1-3). Na rynku wiertniczym dostępne są obecnie zarówno krajowe, jak i zagraniczne spoiwa hydrauliczne nieorganiczne i organiczne służące do sporządzania zaczynów uszczelniających stosowanych podczas cementowania kolumn rur okładzinowych. Spoiwa te charakteryzują się bardzo szerokim zakresem właściwości fizykochemicznych i bardzo zróżnicowanymi cenami. Tym niemniej brak dziś uniwersalnego zaczynu, który można by stosować do cementowania kolumn rur okładzinowych dla wszystkich rodzajów wierceń oraz warunków geologicznych. Skuteczne cementowanie kolumn rur okładzinowych przy jednoczesnym uwzględnieniu czynnika ekonomicznego oraz zachowania bezpieczeństwa prowadzenia prac i respektowania przepisów ochrony środowiska, może być osiągnięte jedynie w wyniku stosowania innowacyjnych technologii oraz zaczynów uszczelniających odpowiednio dobranych do istniejących warunków geologiczno-technicznych. W związku z tym, w ostatnich latach, zarówno w kraju, jak i za granicą prowadzane są intensywne badania nad dalszym rozwojem nowej generacji spoiw ora[...]

Zastosowanie nowego terpolimeru akrylowego do regulacji filtracji zaczynu uszczelniającego DOI:10.15199/62.2019.5.5


  Podczas prowadzenia zabiegu cementacji kolumn rur okładzinowych w otworach wiertniczych, zaczyn uszczelniający, który jest przetłaczany przestrzenią pozarurową, kontaktuje się ze skałami.W tym czasie może dochodzić do oddzielenia się fazy ciekłej od zaczynu uszczelniającego (filtracji), jeśli zaistnieją sprzyjające ku temu warunki. Faza ciekła z zaczynu uszczelniającego może oddzielać się w dwóch przypadkach. Pierwszy zachodzi wtedy, gdy po zakończeniu zatłaczania zaczynu cementowego nie dochodzi do jego związania oraz pod wpływem siły ciężkości dochodzi do sedymentacji fazy stałej. Drugi ma miejsce, gdy ciśnienie hydrostatyczne zaczynu cementowego w otworze wiertniczym znacznie przewyższa ciśnienie złożowe (porowe). Znaczna różnica ciśnień powoduje, że pewna część niezwiązanej chemicznie wody z rozpuszczonymi w niej składnikami odfiltrowuje w przepuszczalne warstwy (filtracja), tym samym powodując uszkodzenie strefy przyotworowej1-3). W obu przedstawionych przypadkach oddzielenie się fazy ciekłej, jak i filtracja z zaczynu cementowego nie są pożądane. Przykłady przemysłowe dowodzą, że z zaczynu cementowego może odfiltrować nawet 70% wody zarobowej. Czynniki wpływające na wielkość filtracji przedstawiono w tabeli 1. Filtracja zaczynu uszczelniającego prowadzi do jego gęstnienia wskutek obniżenia się zadanego współczynnika w/c, zmniejszenia się objętości i powstawania komór (kieszeni) wodnych. Przedostanie się wody zarobowej w pokłady porowate złóż ropno-gazowych prowadzi do szkodliwego oddziaływania, czego następstwem jest zmniejszenie pro- Table 1. Factors affecting the filtration of the sealing slurry Tabela 1. Czynniki wpływające na wielkość filtracji Związane z zaczynem uszczelniającym skład mineralogiczny i miałkość cementu stopień mineralizacji cieczy zarobowej stosunek wodno-cementowy upłynnienie zaczynu uszczelniającego dyspersja cząstek stałych w zaczynie domieszki regulujące szczelność stwardniałego zaczynu uszcz[...]

Modyfikacje płuczek do wierceń HDD pod kątem przewiercania iłów. Porównanie jonowych inhibitorów hydratacji DOI:10.15199/62.2019.5.28


  Jedną z podstawowych cech skał ilastych jest ich zdolność do pęcznienia pod wpływem wody. Cecha ta zależy od ilości i rodzaju minerałów ilastych, które są głównym składnikiem tych skał. Minerały ilaste to bardzo drobnokrystaliczne, uwodnione krzemiany glinu lub magnezu. Charakteryzują się one budową pakietową. Każdy z pakietów składa się z warstw oktaedrycznych metalohydroksylowych (Al2(OH)8 lub Mg3(OH)8) oraz tetraedrycznych krzemotlenowych (Si4O10). Liczba i jakość tych warstw jest różna w różnych minerałach. W wielu minerałach ilastych obserwuje się zjawisko diadochii, czyli częściowego izomorficznego podstawienia jonów. W warstwach krzemotlenowych jony Si4+ są zastępowane przez jony Al3+, a w warstwach metalohydroksylowych jony glinu Al3+ mogą być podstawiane przez jony żelaza Fe2+, magnezu Mg2+ i wapnia Ca2+. Zmiany te powodują wystąpienie nadwyżki ładunków ujemnych w obrębie pakietów. Nadmiar ten jest równoważony przez wprowadzenie do przestrzeni międzypakietowych takich jonów dodatnich, jak Ca2+, K+, Mg2+, Na+ i H3O+. Jony te (poza K+) można stosunkowo łatwo usunąć i zastąpić innymi, dlatego też nazywane są jonami wymiennymi. Zjawisko wymiany jonowej jest wykorzystywane w celu ograniczenia hydratacji i pęcznienia przewiercanych skał ilastych. Stosuje się w tym celu inhibitory jonowe, czyli małocząsteczkowe związki nieorganiczne lub organiczne, które są donorami kationów. Hydratacja i pęcznienie skał ilastych stanowi duży problem podczas wierceń pionowych, dlatego też wydzielono osobny rodzaj płuczek wiertniczych przeznaczonych do przewiercania tych skał. Obecnie najczęściej stosowane są płuczki o potrójnym systemie inhibicji. Zawierają one inhibitory jonow[...]

Salinity of drilling wastes as a factor determining their management Zasolenie odpadów wiertniczych jako czynnik determinujący możliwość ich zagospodarowania DOI:10.15199/62.2017.5.6


  Some elements contained in aq. and non-aq. drilling liqs. were detd. by std. elution test. Chem. compns. of eluates as well as their electrolytic cond. were detd. by at. absorption spectrometry and conductometry, resp. The eluates derived from aq. waste contained much more Na, K, Ca, Cl ions and revealed better electrolytic cond. than the non-aq. eluates. A preliminary desalination of the wastes was recommended. Zasolenie odpadów wiertniczych jest czynnikiem determinującym wybór opcji ich zagospodarowania. Wpływa również na koszty ich utylizacji. Większość soli obecnych w odpadach wiertniczych wykazuje dużą dynamikę i łatwość ługowania. Określenie poziomu zasolenia tych odpadów powinno stanowić istotne kryterium możliwości ich zagospodarowania nie tylko w środowisku gruntowo-wodnym, w geotechnice, ale także w inżynierii materiałowej. Zwrócono uwagę na szczególnie dużą zawartość łatwo ługowalnych soli w odpadach wiertniczych, których odsalanie jest koniecznym etapem utylizacji. Prowadzenie prac wiertniczych w poszukiwaniu surowców mineralnych powoduje powstawanie odpadów wiertniczych. Odpady te to najczęściej mieszanina okruchów skalnych z przewiercanych pokładów, a także zużyte płuczki wiertnicze, solanki, produkty powstałe po przeprowadzonych zabiegach cementowania czy intensyfikacji wydobycia. Skład, właściwości chemiczne i fizyczne, potencjalna szkodliwość dla środowiska oraz ilości powstałych odpadów zależą głównie od rodzaju i składu stosowanej płuczki wiertniczej, ale także od warunków geologiczno- technicznych panujących w otworze, od technologii wiercenia oraz od stosowanych systemów oczyszczania płuczki. Płuczki wiertnicze są złożonymi dyspersjami polimerowo-mineralnymi o zróżnicowanym składzie chemicznym i mineralogiczno-fazowym, a także o zmiennym udziale koloidalnej fazy stałej zdyspergowa-nej w środowisku wodnym WBM (water-based-mud) lub niewodnym NADF (nonaqueous drilling fluids). Składnikami płuczek wiertnicz[...]

Sealing slurries limiting natural gas exhalations from the annular space of a wellbore Zaczyny uszczelniające ograniczające ekshalacje gazu ziemnego z przestrzeni pierścieniowej otworu wiertniczego DOI:10.15199/62.2017.5.9


  Cement slurries were modified by addn. of a dispersing agent (Ca silicate) 6-8% and a butadiene-styrene-amide latex (15-20%) to decrease the permeability of the sealing. The optimum contents of the agent and latex were 6% and 20% by mass, resp. Opracowano oryginalne receptury cementowych zaczynów uszczelniających pozwalające na minimalizację pozarurowych ekshalacji gazu. Zastosowano materiał zwiększający objętość kamienia cementowego DR 100 oraz lateks w celu zmniejszenia jego przepuszczalności dla gazu. Badania wykonano w laboratoriach AGH i na Ukrainie. Na podstawie wyników badań doświadczalnych sformułowano warunki stosowania przebadanych dodatków i zalecane ich zawartości. Większość przypadków ekshalacji wiąże się z młodymi utworami geologicznymi charakteryzującymi się niezakończoną kompakcją i diagenezą oraz obniżonym ciśnieniem nadkładu. Ma to miejsce np. na przedgórzu Karpat ze względu na niewielką głębokość zalegania warstw gazonośnych oraz w rejonie Zatoki Meksykańskiej i szelfie Indochińskim ze względu na to, że część nadkładu stanowi woda morska. Celem ustalenia przyczyn migracji gazu w otworach wiertniczych i odwiertach wiodące firmy światowe (Dowell-Schlumberger, Halliburton) wykonały analizę cementowań, która wykazała, że ok. 15% wykonywanych zabiegów cementowania należałoby uznać za nieudane. Znacznie gorzej przedstawia się statystyka dotycząca migracji gazu. W rejonie Zatoki Meksykańskiej wykonano 15 773 odwierty i w 7514 przypadkach stwierdzono występowanie gazu w przestrzeniach pozarurowych1-3).Ośrodki badawcze wielkich firm naftowych poniosły bardzo duże nakłady finansowe i zaangażowały znaczne zespoły badawcze, ale w dalszym ciągu borykają się z problemem migracji i ekshalacji gazu z przestrzeni międzyrurowych i pozarurowych w odwiertach. Istnieje potrzeba opracowania nowych sposobów przygotowywania otworów wiertniczych do zabiegów cementowania oraz progresywnych zaczynów uszczelniających, poprawiający[...]

Wpływ wybranych superplastyfikatorów na właściwości reologiczne zaczynów cementowych stosowanych podczas cementowania kolumn rur okładzinowych w otworach wiertniczych DOI:10.15199/62.2018.6.14


  Zaczyny uszczelniające, a zwłaszcza typu cementowego, są skoncentrowanymi układami dyspersyjnymi zawierającymi cząstki stałe o znacznie rozwiniętej powierzchni właściwej. Układy takie pod względem reologicznym należą do niezwykle złożonych. Wynika to m.in. z faktu, że na właściwości reologiczne w istotny sposób wpływają (i) dodatki i domieszki modyfikujące właściwości technologiczne świeżych i stwardniałych zaczynów oraz (ii) złożony chemicznie mechanizm reakcji hydratacji zachodzącej w zaczynie w funkcji czasu. Na szczególną uwagę ze względu na zapewnienie skuteczności uszczelniania kolumn rur okładzinowych w otworach wiertniczych zasługują domieszki uplastyczniające i upłynniające, wpływające na modyfikację oraz optymalizację cech reologicznych świeżych zaczynów uszczelniających. Właściwości reologiczne zaczynów cementowych są bardzo istotne zarówno podczas projektowania, jak i realizacji prac związanych z uszczelnianiem i wzmacnianiem ośrodka gruntowego i masywu skalnego. Celem zapewnienia dużej skuteczności prac, wykonywanych zarówno przy uszczelnianiu kolumn rur okładzinowych w głębokich otworach wiertniczych, jak i przy uszczelnianiu ośrodka gruntowego metodami iniekcji otworowej, parametry reologiczne zaczynów należy dobierać1, 2) w zależności od (i) warunków złożowych uszczelnianych gruntów i skał, (ii) geometrii otworu wiertniczego oraz systemu cyrkulacyjnego, a także (iii) wzajemnych relacji pomiędzy strumieniem objętości tłoczonego zaczynu a oporami przepływu powstającymi podczas jego tłoczenia, zwłaszcza w uszczelnianym ośrodku. Spełnienie tych kryteriów związane jest z doborem modelu reologicznego, a następnie określeniem parametrów reologicznych dla przyjętego modelu. Pomimo wielu badań laboratoryjnych oraz doświadczeń prowadzonych w różnych jednostkach naukowo-badawczych w [...]

Impact of graphite and diatomite on the strength parameters of hardened cement slurries Wpływ grafitu i diatomitu na parametry wytrzymałościowe stwardniałych zaczynów cementowych DOI:10.15199/62.2017.5.3


  Graphite and diatomite were added to cement slurries (up to 20% or 30% by mass, resp.) used for piling. After hardening, the samples were studied for flexural and compressive strength. The best results were achieved when graphite was added to the slurry (20% by mass). Na terenach miejskich występuje wiele obszarów o właściwościach geotechnicznych wykluczających je z budownictwa (np. zrekultywowane składowiska odpadów, hałdy, różnego typu tereny nadbrzeżne, podmokłe). Tereny te mogą się stać przydatne dla budownictwa po wzmocnieniu ośrodka gruntowego metodami geoinżynieryjnymi, np. metodą palowania i mikropalowania. Równocześnie, głównie w najbogatszych krajach klimatu umiarkowanego, intensywnie rozwija się geoenergetyka, obejmująca zwłaszcza pozyskiwanie ciepła Ziemi za pośrednictwem otworowych wymienników ciepła. Wymienniki te i pompy ciepła umożliwiają ogrzewanie i chłodzenie (klimatyzację) obiektów budowlanych. Pale nośne z wymiennikami ciepła, poza stawianymi im wymaganiami mechanicznymi, powinny dobrze wymieniać ciepło z otaczającym górotworem. W górnej części może być wskazane termiczne izolowanie nośnika ciepła w palu nośnym, więc receptura powinna zapewniać otrzymanie kamienia cementowego o właściwościach izolacyjnych. Opracowano receptury zaczynów zawierających cement hutniczy oraz grafit i diatomit, dodawane w celu regulowania przewodności cieplnej oraz zbadano wpływ tych dodatków na parametry wytrzymałościowe stwardniałych zaczynów. We współczesnym świecie coraz większą wagę przywiązuje się do ekologicznych źródeł pozyskiwania energii, zwłaszcza w wysokorozwiniętych krajach Europy Zachodniej i Ameryki, ale także w Azji. Takie rozwiązania pozwalają na ograniczenie emisji zanieczyszczeń do atmosfery oraz ograniczają zużycie energetycznych surowców naturalnych. Jednym ze źródeł takiej energii jest ciepło zgromadzone w skorupie ziemskiej. Jest to ciepło geotermiczne, a przy powierzchni ciepło słoneczne. Energ[...]

 Strona 1