Wyniki 1-1 spośród 1 dla zapytania: authorDesc:"ANDRZEJ TOMASZEWSKI"

Estetyczne i etyczne aspekty kształcenia poligrafów


  Jest ars między inszymi taka, iż nie tylko plebeium, ale vere ipsum nobilem nie szkaradzi. Bartosz Paprocki, Herby rycerstwa polskiego, Kraków 1584.O kim tak pięknie mówił szesnastowieczny polski i czeski heraldyk? O nas! O drukarzach, których w pierwszych wiekach drukarstwa zwano typografami (łac. typographus - drukarz). Paprocki pisał te słowa już ponad sto lat po uruchomieniu oficyny mogunckiego mieszczanina Johannesa Gutenberga. Szlachetnie urodzonym honor nie pozwalał parać się rzemiosłem. Podobne zajęcie groziło wręcz utratą szlachectwa. Szlachcice (nobiles) byli członkami stanu rycerskiego i mogli trudzić się tylko w militarnej potrzebie albo zarządzać majątkiem. Tymczasem w XVI stuleciu - złotym wieku polskiego drukarstwa - znajdujemy przykłady wyniesienia plebejuszy do stanu szlacheckiego właśnie spośród grona drukarzy. Najbardziej spektakularnym przykładem jest nobilitacja Jana Łazarzowica Januszowskiego, byłego sekretarza króla Zygmunta Augusta, humanisty i twórcy oryginalnego kroju czcionek. Syn drukarza Łazarza Andrysowica został dziedzicem słynnej krakowskiej Oficyny Łazarzowej - kontynuującej tradycje warsztatu renesansowego typografa Hieronima Wietora. Na sejmie w 1588 roku Januszowski uzyskał indygenat szlachecki i herb Kłośnik (Rola), a dwa lata później od Zygmunta III Wazy tytuł architypografa wraz z przywilejami. Mamy też inne przypadki. Uszlachcono Walentego Łapkę Łapczyńskiego, który tłoczył w drukarni wędrownej (tzw. latającej) towarzyszącej wyprawom wojennym Stefana Batorego. Łapka w potrzebie porzucał swoje czcionki i chwytał za oręż. Nawiasem mówiąc, na jego prasie w Warszawie wydrukowano po raz pierwszy Odprawę posłów greckich Jana Kochanowskiego. Przypuścił go do herbu Jelita jeden z najpotężniejszych możnowładców ówczesnej Europy, wielki kanclerz i hetman koronny Jan Zamoyski. Stanisławowi Kocmyrzowskiemu nadał szlachectwo w Wiedniu cesarz Leopold I. Nobilami zostali potomkowie krakowskich Szarf[...]

 Strona 1