Wyniki 1-9 spośród 9 dla zapytania: authorDesc:"STEFAN SATORA"

Wskaźniki hydrochemiczne ujmowanych wód podziemnych na obszarze województwa małopolskiego

Czytaj za darmo! »

Przedstawiono charakterystykę wskaźników hydrochemicznych ujętych wód podziemnych występujących na obszarze województwa małopolskiego. Małe wartości takich wskaźników hydrochemicznych, jak rNa/rCl, rSO4/rCl i r(Na+K)/rCl wskazują w przypadku zmineralizowanych wód z utworów czwartorzędu (Kraków), wód kredy nidziańskiej oraz niekiedy dewonu na warunki redukcyjne i ograniczoną wymianę wód, n[...]

Wpływ rozkładów wybranych jonów wód podziemnych województwa małopolskiego na skrócone formy przedstawiania ich chemizmu

Czytaj za darmo! »

Przedstawiono wpływ typu rozkładów stężeń wybranych jonów w wodach podziemnych ujętych studniami wierconymi zlokalizowanymi na terenie województwa małopolskiego na wybór miary położenia (średniej lub mediany). Ponieważ w składzie równoważnikowym badanych wód największy udział, kilkunasto- lub kilkudziesięcioprocentowy, mają jony HCO3 -, SO4 2-, Cl-, Ca2+, Mg2+, Na+ i K+, dla których najc[...]

Zróżnicowanie chemizmu wód podziemnych ujęć po długotrwałym okresie eksploatacji

Czytaj za darmo! »

Najczęściej ujmowanymi wodami podziemnymi na terenie województwa małopolskiego są aluwialne, holoceńskie wody podziemne występujące w obrębie tarasów rzecznych. Ujęcia ujmujące te wody są bardzo wydajne, jednak często wody nimi ujmowane zawierają ponadnormatywne stężenia jonów żelaza i manganu [5]. Stężenia tych jonów wraz z postępującym czasem eksploatacji zmieniają się i niekiedy bardzo trudno ustalić regułę ich wzrostu lub malenia oraz związek z czynnikami je powodującymi [1]. Dużego znaczenie nabiera więc sprawa szczegółowego rozpoznania tych zmian, która może przyczynić się do wcześniejszego zaprojektowania wprowadzenia ewentualnych korekt w sposobie uzdatniania tych wód lub zabezpieczenia ich przed ogniskami zanieczyszczeń. Niniejsze opracowanie związane z kilkuletnimi obs[...]

Wody podziemne zlewni Gwdy - struktura wykorzystania i zagrożenia


  Obszar zlewni Gwdy jest przedmiotem licznych projektów badawczych i opracowań z zakresu geologii i geomorfologii. Zainteresowanie hydrogeologów obszarem tej zlewni dotychczas ograniczało się głównie do prac badawczych podczas realizacji ogólnokrajowych opracowań kartograficznych oraz w przypadku dokumentowania ujęć wód podziemnych. W obszarze zlewni Gwdy ujęcia wód podziemnych są podstawowym źródłem wody pitnej i wody do celów produkcyjnych/bytowych. Analiza możliwości wykorzystania zasobów wód podziemnych wymaga dobrej znajomości warunków hydrodynamicznych i hydrogeochemicznych systemów krążenia wód podziemnych. Występowanie zwykłych (słodkich) wód podziemnych rozpoznano w osadach plejstocenu, paleogenu i neogenu oraz dolnej jury. Szczególnie wody podziemne występujące w głębokich poziomach wodonośnych stanowią, relatywnie słabo rozpoznaną, strukturę wodonośną o znaczących zasobach wód słodkich dobrej jakości. Dlatego też, istotnego znaczenia nabiera kompleksowe rozpoznanie warunków hydrogeochemicznych, współwystępowania i krążenia wód podziemnych w strefie aktywnej wymiany. Charakterystyka obszaru Uwzględniając regionalizację hydrogeologiczną Polski (Paczyński, Sadurski, 2007) obszar zlewni Gwdy znajduje się w całości w północnej części nizinnego subregionu Warty. Ponadto cały obszar badań znajduje się w granicach GWB nr 28 (Ground Water Body), który został wydzielony w granicach zlewni Gwdy, zgodnie z zaleceniami Ramowej dyrektywy wodnej (Dyrektywa 2000/60/EC). W obszarze zlewni zlokalizowane są dwa główne zbiorniki wód podziemnych (GZWP) wydzielone pod kierunkiem Kleczkowskiego (1990). Są to: GZWP 127 w południowej części zlewni oraz GZWP 133 przy wschodniej granicy zlewni. Generalnie, słodkie wody podziemne o mineralizacji poniżej 1 g/l, występują do głębokości 150-200 m, w południowej części zlewni (rejon Piły i Krajenki) i do głębokości 300-350 m, w części północnej zlewni Gwdy. W pobliżu zachodniej granicy obszar[...]

Stężenia jonów wapnia i magnezu w zwykłych wodach podziemnych województwa małopolskiego


  Wapń i magnez są pierwiastkami bardzo pospolitymi w skorupie ziemskiej. Biorą one udział w biologicznym obiegu materii i są najpowszechniej występującymi metalami w żywych organizmach oraz w naturalnych wodach podziemnych. Głównym źródłem jonów wapnia w wodach podziemnych są produkty wietrzenia chemicznego powszechnie występujących minerałów skał osadowych zawierających wapń: kalcytu i aragonitu CaCO3, dolomitu CaMg(CO)3, gipsu CaSO4 .2H2O i anhydrytu, natomiast magnezu oprócz ostatnio wymienionych minerałów skał osadowych także w wyniku wietrzenia skał krystalicznych, magmowych zasadowych Stężenia jonów wapnia i magnezu w zwykłych wodach podziemnych województwa małopolskiego Stefan Satora, Tomasz Kotowski*) *) Stefan Satora, Tomasz Kotowski - Uniwersytet Rolniczy w Krakowie, Katedra Inżynierii Sanitarnej i Gospodarki Wodnej zawierających np. oliwiny, pirokseny, amfibole, biotyty, a ponadto chloryty, serpentynity, magnezyty i in. Jony wapnia i magnezu są główną przyczyną występowania twardości wody. W wodach zwykłych o mineralizacji poniżej 1000 mg. dm-3 jony wapnia zwykle występują w stężeniach wielokrotnie wyższych niż stężenia jonów magnezu. Wskaźnik hydrochemiczny Ca2+/Mg2+ najczęściej wynosi 2-6 [1, 2, 3]. Wraz ze zbliżaniem się do stanu nasycenia wody węglanami proporcja ta zmienia się na korzyść magnezu, natomiast wraz ze wzrostem ogólnej mineralizacji zauważa się słabą tendencję do zmniejszania się jego wartości [4]. W opracowaniu na podstawie kilkuset analiz chemicznych wód podziemnych pobranych ze studni wierconych na terenie województwa małopolskiego ujmujących wody z utworów różnego wieku (czwartorzędowych, mioceńskich, paleogeńskich, kredowych, jurajskich, triasowych, permskich, karbońskich i dewońskich) podjęto próbę określenia najczęściej występujących oraz ekstremalnych wielkości stężeń Ca2+ i Mg2+. GAZ, WODA I TECHNIKA SANITARNA ■ LUTY 2012 95 Materiał i metody Materiał badawczy-geologiczny wykorzys[...]

Wpływ eksploatacji wód termalnych na zmiany ich chemizmu oraz możliwości wykorzystania na przykładzie Bańskiej Niżnej


  W pracy przedstawiono szacunkową analizę wpływu eksploatacji wód termalnych otworami Bańska IG-1 i PGP-1 w Bańskiej Niżnej na zmiany mineralizacji tych wód oraz możliwości ich wykorzystania. Jedną z koncepcji zagospodarowania wód termalnych jest ich wielowariantowe wykorzystanie - przykładowo ich odsolenie w celu poprawy zasobów wód użytkowych w obszarach deficytowych w wody słodkie i dużym ich zapotrzebowaniu. W przypadku Bańskiej Niżnej odsolenie będzie realizowane w pilotowej instalacji odsalania przy wykorzystaniu wód termalnych z otworu Bańska IG-1. Jednakże, dostępne w literaturze dane hydrogeochemiczne i izotopowe wskazują na konieczność oszczędnej i racjonalnej gospodarki wodami termalnymi. Ponadto wykonana analiza ekonomiczna wskazuje na możliwą nieopłacalność ekonomiczną funkcjonowania instalacji odsalania wód termalnych, właściwie niezależnie od skali przedsięwzięcia.System ciepłowniczy bazujący na otworach w Bańskiej Niżnej jest największym systemem wykorzystującym energię geotermalną w Polsce. Wydajności odwiertów eksploatujących wody termalne są bardzo wysokie, jednakże wyniki badań geochemicznych i izotopowych wskazują na konieczność racjonalnej gospodarki tymi wodami. Jednocześnie obszar gdzie zlokalizowane są odwierty geotermalne charakteryzuje się deficytowymi zasobami wód słodkich. W kontekście niewielkich zasobów wód słodkich w ostatnich latach pojawiła się koncepcja zagospodarowania wód termalnych w celu ich wykorzystania do celów bytowo-gospodarczych [1,2]. Koncepcja ta zakłada odsolenie i uzdatnianie wód termalnych w wytworzonej pilotowej instalacji w skali pół-technicznej oraz sformułowanie wytycznych do budowy instalacji w skali przemysłowej. W tej pracy zaprezentowano charakterystykę warunków hydrogeologicznych i hydrogeochemicznych wód podziemnych (termalnych i słodkich) w rejonie Bańskiej Niżnej oraz przedstawiono uwarunkowania funkcjonowania instalacji odsalania wód termalnych w aspektach środowis[...]

Zróżnicowanie stężeń jonów żelaza i manganu w ujmowanych zwykłych wodach podziemnych województwa małopolskiego


  Żelazo i mangan są pierwiastkami bardzo pospolitymi w skorupie ziemskiej. Biorą one czynny udział w obiegu hipergenicznym pierwiastków i mają ogromne znaczenie fizjologiczne. Pierwotnym źródłem jonów żelaza i manganu w wodach podziemnych są produkty wietrzenia chemicznego powszechnie występujących ciemnych minerałów skał magmowych m in. amfiboli, piroksenów, oliwinów i biotytu [1, 2, 3]. W opracowaniu na podstawie kilkuset analiz chemicznych wód podziemnych pobranych ze studni wierconych na terenie województwa małopolskiego ujmujących wody z utworów różnego wieku (czwartorzędowych, mioceńskich, paleogeńskich, kredowych, jurajskich, triasowych, permskich, karbońskich i dewońskich) podjęto próbę określenia zmienności, najczęściej występujących oraz ekstremalnych wielkości stężeń Feog i Mnog. W budowie geologicznej województwa małopolskiego można wyróżnić jednostki tektoniczne takie jak: Karpaty (wewnętrzne, Pieniński Pas Skałkowy oraz zewnętrzne) występujące w jego południowej części i zajmujące ok. 80% jego powierzchni, zapadlisko przedkarpackie w części środkowej oraz od strony północnej nieckę miechowską, monoklinę śląsko- krakowską oraz zapadlisko górnośląskie. Stratygraficznie z fliszowymi utworami Karpat wewnętrznych związane są podziemne wody w utworach oligoceńskich, fliszowymi Karpatami zewnętrznymi wody w skałach kredy górnej i paleogenu, zapadliskiem przedkarpackim wody z utworów mioceńskich, z niecką miechowską wody z osadów kredy Nidy, monokliną śląsko-krakowską wody w piętrach jurajskim i triasowym a zapadliskiem górnośląskim wody w utworach permu, karbonu i dewonu [6]. Materiał i metody Geologiczny materiał badawczy wykorzystany w opracowaniu został udostępniony przez Oddział Karpacki Państwowego InstytuGAZ, WOD A I TECHNIK A SANIT ARN [...]

Wpływ czasu eksploatacji na zmienność wielkości wybranych składników chemicznych ujmowanych wód podziemnych na przykładzie dużego ujęcia


  Opracowanie dotyczy wpływu czasu eksploatacji na zmienność wielkości wybranych składników chemicznych ujmowanych wód podziemnych w ośmiootworowym ujęciu zwanym pasem "A" zlokalizowanym na tarasie rzeki Dłubni we wschodniej części Krakowa, dzielnicy Nowa Huta. Badanym okresem jest wielolecie 1990-2000, natomiast analizowanymi składnikami chemicznymi są sucha pozostałość mineralna, twardość ogólna oraz stężenia jonów siarczanowych, żelaza i manganu. W badanym dziesięcioleciu zaobserwowano trendy malejące jonów Fe w wodach studni St. 4/95, A-5, A-4N1, A-4N3 i A-2N, jonów Mn w studniach St. 3N, A-4N3 i A-2N oraz twardości ogólnej w wodach studni A-4N1. Pozostałe omawiane składniki wód w studniach miały trendy rosnące, a z nich największy miała twardość ogólna w wodach studni St. 4/95 i A-6N2 najbliżej położonych w stosunku do rzeki Dłubni.Istotnym problemem ujęć wód podziemnych lokalizowanych na tarasach cieków powierzchniowych, czyli eksploatujących wody występujące w holoceńskich czwartorzędowych warstwach aluwialnych jest postępująca w miarę upływu czasu eksploatacji znaczna zmienność wielkości składników chemicznych ujmowanych wód. Zmiany wielkości składników chemicznych mogą stwarzać w skrajnych przypadkach konieczność wprowadzenia dodatkowego uzdatniania wód. Dobrym przykładem występowania dużej zmienności wielkości składników chemicznych ujmowanych wód, jest wielootworowe ujęcie wód podziemnych zakładu metalurgicznego Arcelor-Mittal Steel SA w Krakowie (dawnej Huty im. W. Lenina i później T. Sendzimira), wykorzystywane do zaopatrzenia w wodę do spożycia przez ludzi. Możliwość prześledzenia zmienności stężeń wybranych składników chemicznych ujmowanych wód, możliwa jest szczególnie w przypadku ujęcia w pasie "A", eksploatowanego od lat siedemdziesiątych ubiegłego stulecia. Analiza tych zmian w wieloleciu 1990-2000 będzie przedmiotem niniejszego opracowania. Charakte[...]

 Strona 1