Wyniki 1-8 spośród 8 dla zapytania: authorDesc:"Leszek Gardynski"

Ustalanie przyczyn awarii urzadzen na podstawie DOI:


  W pracy przedstawiono wyniki badania makroskopowych elementów maszyn i pojazdów uszkodzonych eksploatacyjnie lub awaryjnie. Na podstawie wygladu i umiejscowienia przełomu mozna wnioskowac o przyczynach zniszczenia elementów. Uszkodzenia maja charakter przełomów doraznych, zmeczeniowych, a takze powstałych na skutek zmeczenia cieplnego.Przełomy dorazne Z przełomem mamy do czynienia, gdy nastapi uszkodzenie elementu polegajace na jego urwaniu, skreceniu, zgieciu lub innym sposobie zniszczenia, któremu towarzyszy powstanie (odsłoniecie) powierzchni składajacych sie z czastek, które przed zdarzeniem znajdowały sie wewnatrz przedmiotu i własnie te powierzchnie nazywa sie przełomami. Przełom nazywamy doraznym, gdy uszkodzenie nastepuje w wyniku jednorazowego przekroczenia wytrzymałosci elementu przez wywołane jego obciazeniami naprezenia. Wyglad powierzchni przełomu zalezy od wielu czynników, takich jak np.: - rodzaj, gatunek i stan materiału, w tym wielkosc ziarna, - szybkosc zadziałania obciazenia, - temperatura, - historia elementu, - rodzaj obciazenia. Nawet taki sam przedmiot, wykonany z tego samego materiału moze ulec uszkodzeniu z wytworzeniem przełomu (przełomów) o zupełnie innym wygladzie. Przedmioty o drobnym ziarnie, zwykle po obróbce cieplnej maja przełomy mniej chropowate i jasniejsze - suche. Mniej twarde materiały charakteryzuja sie zwykle przełomami bardziej ziarnistymi, chropowatymi, czesto na ich wyglad maja wpływ istniejace w przedmiocie linie płyniecia, powstałe w wyniku przeróbki plastycznej. Wyzsze temperatury i nizsze predkosci obciazania powoduja skłonnosc do rozluzniania ziaren i powstawania bardziej chropowatych przełomów miedzykrystalicznych, co jest zwiazane miedzy innymi z wystepowaniem zanieczyszczen na granicach ziaren. Na kolor przełomu wpływa w duzej mierze zawartosc wydzielen, co mozna wykorzystywac do czesciowej identyfikacji i oceny jakosci stopów, np. zeliw. W celu zilustrowania róznorod[...]

Próba ustalenia odpornosci na cisnienie rozerwanego zbiornika paliwa DOI:


  Streszczenie W artykule opisano sposób postepowania przy ustalaniu, przy jakim cisnieniu ulega rozerwaniu zbiornik paliwa pojazdu podczas próby jego prostowania sprezonym powietrzem. W tym celu pobierano próbki z nieuszkodzonych partii płaszcza zbiornika i badano ich wytrzymałosc. Nastepnie obliczono odpornosc zbiornika na działanie cisnienia. Wprowadzenie Inspiracja do napisania pracy był wypadek, który miał miejsce na Lubelszczyznie przy próbie prostowania zbiornika paliwa samochodu ciezarowego po wypadku drogowym. Pojazd przewrócił sie na bok. Walcowy zbiornik uległ deformacji w postaci płaskiego wgniecenia na całej długosci. Zbiornik próbowano prostowac sprezonym powietrzem, co w znacznym stopniu sie udało, jednak w koncowej fazie doszło do wyrwania jednej z dennic, w wyniku czego jedna osoba odniosła obrazenia. Ze wzgledu na to, ze uzyta sprezarka nie miała waznego badania UDT oraz istniało podejrzenie, ze nie jest sprawna, nalezało ustalic, przy jakim maksymalnie cisnieniu zbiornik ulega uszkodzeniu i czy cisnienie nie przekroczyło dopuszczalnego dla sprezarki. W zaleznosci od odpowiedzi oskarzony mógł miec postawione dodatkowe zarzuty uzywania niesprawnego wyposazenia. W autoryzowanym serwisie Volvo ustalono, ze producent nie przewiduje mozliwosci naprawy zdeformowanego zbiornika paliwa, a wrecz jej zabrania. Jednak prostowanie cisnieniem zdeformowanych samochodowych i motocyklowych zbiorników paliwa jest znana praktyka. Nie zawsze udaje sie uzyskac zadowalajace efekty. Zwłaszcza przy skomplikowanym kształcie prostowany zbiornik czesto ulega nieprzewidzianym deformacjom i nie nadaje sie do uzytku. Skrajnym przypadkiem sa eksplozje prostowanych zbiorników. Norma PN-91/S-34500 Zbiorniki paliwa - wymagania i badania, dotyczaca samochodowych zbiorników paliwa, głosi, ze zbiorniki powinny charakteryzowac sie szczelnoscia przy cisnieniu probierczym 130÷135 kPa (1,28÷1,32 kg/cm2) i tego rzedu wartosc cisnienia nalezy [...]

Badania dynamiczne odpornosci cisnieniowej wlewu zbiornika paliwa DOI:


  Streszczenie: W artykule opisano sposób postepowania zastosowany przy próbie ustalenia, przy jakim cisnieniu ulega wyrwaniu wlew zbiornika paliwa pojazdu przy próbie zderzeniowej. W tym celu wykonano próby dynamicznego obciazenia cisnieniem. Wprowadzenie: Inspiracja do napisania pracy były przeprowadzone przez autora badania na pojezdzie po próbie zderzeniowej. Zleceniodawca była nieistniejaca juz firma Intrall Polska. Zbiorniki pojazdów na tradycyjne paliwa ciekłe, takie jak olej napedowy czy benzyna, nie sa zbiornikami cisnieniowymi. Norma PN-91/S-34500 Zbiorniki paliwa - wymagania i badania, dotyczaca samochodowych zbiorników paliwa, mówi, ze zbiorniki powinny charakteryzowac sie szczelnoscia przy cisnieniu probierczym 130÷135 kPa (1,28÷1,32 kg/cm2). W niektórych sytuacjach, takich jak kolizje drogowe, dynamiczne wartosci cisnienia moga byc znacznie wyzsze. Przedmiot badan Badania przeprowadzono na zlecenie OBR Intrall Polska. Przedmiotem badan był wlew paliwa samochodu Lublin poddanego crashtestowi (zderzenie czołowe centralne) (rys. 1, 2). W wyniku testu wyrwaniu uległa polimerowa płyta mocowania korka wlewu paliwa. Zbadano równiez dwa nowe niemontowane w samochodzie wlewy podobnego typu (rys. 3), rózniace sie od uszkodzonego zastosowaniem karbowanej, elastycznej rury łaczacej ze zbiornikiem paliwa oraz wkładu z klapka jednokierunkowego przep[...]

Bezpieczenstwo przy spawaniu zbiorników paliwa DOI:


  Streszczenie W artykule opisano zagrozenia zwiazane ze spawaniem zbiorników paliwa i sposoby zapewnienia bezpieczenstwa przy tej czynnosci. Spawanie zbiorników jest niebezpieczne, ale dopuszczalne przy zachowaniu odpowiednich srodków ostroznosci. Podstawowa zasada jest całkowite opróznienie zbiornika z substancji palnej lub - co znacznie łatwiejsze - utleniacza. Wprowadzenie Inspiracja do napisania pracy był wypadek, który miał miejsce przy spawaniu aluminiowego zbiornika paliwa samochodu ciezarowego marki Renault. Spawacz przedmuchał zbiornik sprezonym powietrzem i przystapił do jego spawania. Spawano metoda TIG. W trakcie doszło do zapłonu oparów paliwa (oleju napedowego) i eksplozji. Zbiornik miał rozmiary 1,75x0,6x0,7m (objetosc ok. 0,8 m3). Korek paliwa prawdopodobnie nie był wkrecony do otworu wlewowego w czasie spawania.analiza zagadnien palnosci i wybuchowosci paliw oraz aktów prawnych okreslajacych bezpieczenstwo robót spawalniczych przy zbiornikach na materiały łatwopalne Według informacji uzyskanych w lubelskim serwisie Renault Truck spawanie zbiorników paliwa w pojezdzie Renault Magnum nie jest zabronione, jednak w przypadku wystapienia nieszczelnosci w okresie gwarancyjnym pojazdu zbiorniki bezwzglednie wymienia sie bez ich spawania. Sam serwis nie przeprowadza napraw spawalniczych równiez w pózniejszym okresie eksploatacji. Przytoczone ponizej przepisy prawne dotyczace robót spawalniczych równiez nie zabraniaja spawania zbiorników po cieczach łatwopalnych, do których nalezy zaliczyc paliwa silnikowe. Rozporzadzenie Ministra Gospodarki z 27 kwietnia 2000 r. w sprawie bezpieczenstwa i higieny pracy przy pracach spawalniczych (Dz. U. z 2000 r. nr 40, poz. 470): § 34 1. Prace spawalnicze na zbiornikach i rurociagach po srodkach chemicznych i innych stwarzajacych zagrozenie dla zycia lub zdrowia ludzi i srodowiska, z wyjatkiem robót gazoniebezpiecznych na czynnych gazociagach przesyłowych pod cisnieniem, m[...]

Awaria instalacji chłodniczej (czesc I). Wady powaznej awarii instalacji chłodniczej DOI:


  Streszczenie W artykule opisano sposób postepowania zastosowany przy ustalaniu przyczyn awarii w chłodni owoców, która polegała na gwałtownym rozszczelnieniu amoniakalnej instalacji chłodniczej. Wykryto wiele niezgodnosci spawalniczych. Odrebne zagadnienie stanowił spór, czy zdarzenie nalezy zakwalifikowac jako wyciek, czy eksplozje. Zagadnienie to szerzej zostanie przedstawione w drugiej czesci. Wprowadzenie Nagłe rozszczelnienie instalacji w chłodni owoców spowodowało wydostanie sie znacznych ilosci amoniaku i zniszczenie (poparzenie) partii owoców. Przyczyna okazały sie wady spawalnicze. Samo zdarzenie ze wzgledu na dynamike autor zakwalifikował jako eksplozje. Opis awarii Awaria miała miejsce w chłodniczej instalacji amoniakalnej pracujacej od 13 lat. Instalacja pracuje przy cisnieniu 12 bar. Według swiadków rozszczelnieniu towarzyszył głosny huk i gwałtowne wydobycie duzych ilosci amoniaku, który w kilkudziesiat sekund wypełnił cała hale. Instalacja jest cyklicznie rozmrazana co 8 godzin. W czasie zdarzenia urzadzenie było na etapie rozmrazania. Rurociagi w chłodni wykonane sa ze stali R 35. W czasie pracy instalacji, która ma miejsce przez cztery miesiace w roku, 2-3 razy na dobe przeprowadzane jest rozmrazanie. W czasie rozmrazania temperatura w uszkodzonym rurociagu podnoszona jest z poziomu ok. -40÷-30°C do ok. 70÷80°C, a wiec o ok. 110°C. Rurociag w chwili awarii miał za soba ok. 13x4x30x2,5 = 3900 cykli cieplnych. Rozmrazanie (w tej fazie nastapiła awaria) odbywa sie przy cisnieniu 5 barów. Charakterystyka amoniaku Gazowy amoniak (NH3, jako czynnik chłodniczy oznaczenie R717) jest bezbarwny, ma charakterystyczny bardzo ostry zapach drazniacy błony sluzowe. Otrzymuje sie go najczesciej z syntezy azotu i wodoru. Jest to zwiazek trujacy, bez szkody dla zdrowia pozostaja jego stezenia w powietrzu do 0,005%. Przy stezeniu 0,07÷0,1% moga wystapic uszkodzenia dróg oddechowych, oddychanie powietrzem zawierajacym am[...]

Awaria instalacji chłodniczej cz. II. Kwalifikacja zdarzenia. Wyciek czy eksplozja? DOI:


  Streszczenie: W pierwszej czesci artykułu (Dozór Techniczny nr 3/2018) opisano sposób postepowania zastosowany przy ustalaniu przyczyn awarii w chłodni owoców, która polegała na gwałtownym rozszczelnieniu amoniakalnej instalacji chłodniczej. Wykryto cała liste niezgodnosci spawalniczych. Odrebne zagadnienie w opisywanym przypadku stanowiło rozstrzygniecie sporu, czy zdarzenie nalezy zakwalifikowac jako wyciek, czy eksplozje. Zagadnienie to szerzej przedstawiono w drugiej czesci. Od odpowiedzi na to pytanie czesto zalezy decyzja ubezpieczyciela o ewentualnej wypłacie odszkodowania. Wprowadzenie Inspiracja do napisania artykułu była awaria, która miała miejsce w chłodni owoców. Nagłe rozszczelnienie instalacji spowodowało wydostanie sie znacznych ilosci amoniaku, które spowodowały straty materialne w postaci zniszczenia (poparzenia) partii owoców. Przyczyna okazały sie wady spawalnicze. Samo zdarzenie, ze wzgledu na dynamike, mimo braku ofiar i spektakularnych uszkodzen obiektu autor zakwalifikował jako eksplozje. Opis awarii Awaria miała miejsce w chłodniczej instalacji amoniakalnej pracujacej od 13 lat. Instalacja pracuje przy cisnieniu 12 bar. Według swiadków rozszczelnieniu towarzyszył głosny huk i gwałtowne wydobycie duzych ilosci amoniaku, który w okresie kilkudziesieciu sekund wypełnił cała hale. Instalacja jest cyklicznie rozmrazana co 8 godzin. W czasie zdarzenia urzadzenie było na etapie rozmrazania. Obliczenia intensywnosci przepływu amoniaku przez pekniecie Wypływ gazu sprezonego w naczyniu cisnieniowym przez nieszczelnosc mozna w pewnym uproszczeniu traktowac jak wypływ płynu niescisliwego, a nastepnie rozprezanie do cisnienia atmosferycznego. Wychodzac z równania ciagłosci strugi (Bernouliego), otrzymujemy wzór na liniowa predkosc wypływu v: v = (2pr/ρr)1/2 (1), gdzie pr - cisnienie bezwzgledne w rurociagu, ρr - gestosc gazu, ρ = p/(RT) (2), R - stała gazowa, T - temperatura bezwzgledn[...]

Zagrozenia przy zastepczym okreslaniu wytr zymałosci elementów złacznych na podstawie pomiaru twardosci DOI:


  Streszczenie W artykule opisano zagrozenia niescisłosci w zastepczym okreslaniu wytrzymałosci elementów złacznych (srub) o duzej srednicy, przy pomiarze wykonywanym na powierzchni bocznej. Pomiar twardosci jest w przypadku wielu stali dobrym odzwierciedleniem wytrzymałosci. Jednak metoda moze byc niejednoznaczna, zwłaszcza gdy badane elementy maja duze rozmiary i w zwiazku z tym ich struktura moze byc róznorodna. Wprowadzenie Inspiracja do napisania artykułu był przypadek, kiedy producent elementów złacznych o srednicy powyzej 40 mm, nie posiadajac mozliwosci przeprowadzenia ich badan wytrzymałosciowych, dla potwierdzenia klasy opierał sie na pomiarze twardosci powierzchni bocznej. W trakcie montazu i eksploatacji elementy ulegały awarii. W wyniku opisanych w pracy badan stwierdzono, ze głebsze partie materiału nie wykazywały odpowiedniej twardosci. Badania wytrzymałosci srub przeprowadzone przez odbiorce wykazały jej zanizona wartosc w stosunku do wymagan wynikajacych z klasy. Badane elementy Do badan dostarczono dziewiec zestawów srubowych M42÷M48 wykonanych ze stali 42CrM04 (dawniej 40HM). Sruby roboczo ponumerowano markerem i poddano ogledzinom. Powłoka cynkowa, na niej prawdopodobnie dodatkowa chropowata powłoka konwersyjna w kolorze ciemnoszarym. Łaczna grubosc powłoki nieferromagnetycznej mierzona miernikiem Salutron COMBI D3M wynosi 60÷150 μm, zwykle ok. 80 μm. Na czesci walcowej slady toczenia, na czołach nakiełki. Na łbach cecha 10.9 HV (symbolem HV oznacza sie sruby z poszerzonym łbem do połaczen sprezanych). Wymagania według norm dla srub DIN EN ISO 898-1 Własnosci mechaniczne czesci złacznych wykonanych ze stali weglowej oraz stopowej - Czesc 1: Sruby i sruby dwustronne o okreslonych klasach własnosci - Gwint zwykły i drobnozwojny - dla klasy 10.9 [...]

Problemy eksploatacyjne łozysk slizgowych w turbinach wodnych DOI:


  W artykule zaprezentowano problematyke wykorzystania łozysk slizgowych w wybranych maszynach przepływowych na przykładzie wezłów łozyskowych małych elektrowni wodnych. Przedstawiono materiały uzywane na łozyska slizgowe tych maszyn. Zwrócono uwage na mechanizmy zuzycia elementów wezłów łozyskowych turbin. Przeprowadzono badania uszkodzonej nakładki łozyskowej na wał turbiny Kaplana małej mocy. 1. Wstep Łozyska slizgowe sa szeroko stosowanym w technice skojarzeniem tribologicznym. Ze wzgledu na rosnace wymagania trwałosci, niezawodnosci i sprawnosci ogólnej maszyn, zagadnienia konstrukcji łozysk maja coraz wieksze znaczenie technologiczne. Łozyska slizgowe powinny charakteryzowac sie małym współczynnikiem tarcia, duza odpornoscia na scieranie, cichobieznoscia, odpornoscia na korozje oraz zacieranie sie25. Własciwosci tribologiczne elementów maszyn czesto zostaja poprawione poprzez osadzanie nakładek lub modyfikacje powierzchni za pomoca obróbki cieplno-chemicznej5. Jednym z wazniejszych i trudniejszych problemów konstrukcyjnych w wirnikowych maszynach przepływowych jest zminimalizowanie strat wynikajacych z przecieku płynu przez szczeliny miedzy czesciami wirujacymi i nieruchomymi. Naczelna zasada jest taki dobór luzów oraz konstrukcji i technologii urzadzen uszczelniajacych, aby nie stanowiły one ograniczenia niezawodnosci i bezpieczenstwa pracy maszyny8. Zainstalowana w elektrowni wodnej turbina przetwarza energie wody w energie elektryczna. Turbina jest silnikiem wodnym zamieniajacym energie kinetyczna lub potencjalna wody w prace uzyteczna16. Z uwagi na ciagły charakter pracy turbiny jej zatrzymywanie do przegladu zdarza sie mozliwie rzadko. Jest to oczywiscie uzaleznione od konstrukcji, jakosci materiałów i wykonania składowych elementów turbin wodnych, głównie jednak od zachowania sie w pracy jej łozysk15. 2. Problemy eksploatacyjne łozysk Łozyska turbin wodnych powinny byc projektowane z duzym zapasem wytrzymał[...]

 Strona 1