Wyniki 1-10 spośród 16 dla zapytania: authorDesc:"Henryk BRYŚ"

Historia Zakładu Geodezji i Kartografi i Środowiska Instytutu Geotechniki Politechniki Krakowskiej Jubileusz 65-lecia


  W bieżącym roku Zakład obchodzi 65-lecie działalności dydaktycznej i naukowo-badawczej. Dzisiejszy Zakład Geodezji i Kartografi i Środowiska, którego pierwotna nazwa brzmiała Katedra Miernictwa I, wykreowany został na byłym Wydziale Inżynierii, na Wydziałach Politechnicznych Akademii Górniczej, w roku akademickim 1945/46. W ramach tzw. repatriacji do wyzwolonego już Krakowa (27.01.1945) przybyli pierwsi dydaktycy Katedry: prof. dr hab. inż. Edmund Wilczkiewicz, inż. Jan Cisło, inż. Tadeusz Kalisz, inż. Mieczysław Wrona oraz wielu innych młodych dydaktyków z Politechniki Lwowskiej. Przez krótki okres przebywali również w Katedrze inż. Roman Hlibowicki (później WSR Wrocław), inż. Michał Paszkiewicz (Politechnika Śląska w Gliwicach) oraz inż. Józef Kożuchowski (Politechnika Wrocławska). Kierownictwo Katedry powierzono w roku akademickim 1945/46 byłemu kierownikowi II Katedry Miernictwa Politechniki Lwowskiej, prof. dr. hab. inż. Edmundowi Wilczkiewiczowi (1891-1946), który pełnił jednocześnie funkcję dziekana. Pionierami fotogrametrii naziemnej i lotniczej w Polsce byli prof. Kacper Weigel oraz prof. Edmund Wilczkiewicz, który od pierwszych dni powrotu do kraju (urodził się w Krakowie) kontynuował tematykę badawczą rozpoczętą w latach 20-tych ubiegłego stulecia we Lwowie. Był autorem pierwszego podręcznika fotogrametrii w Polsce ("Zasady zdjęć fotogrametrycznych". Wydawnictwo Drukarnia Zakładu Naukowego Imienia Ossolińskich we Lwowie, czerwiec 1930) oraz konstruktorem budowanego jeszcze przed II wojną światową nowoczesnego, pełnoautomatycznego, tzw. aeroprojektora. Niestety, Jego niespodziewana i przedwczesna śmierć w roku 1946 pozbawiła naukę polską wybitnego dydaktyka, geodety, teoretyka i praktyka, inicjatora oraz współorganizatora pierwszych prowadzonych na szeroką skalę pomiarów aerofotogrametrycznych m.in. miast Lwowa i Krakowa (w latach 1928- 1930) oraz fotoplanów na potrzeby realizowanych masowo prac komasacyjnych i ur[...]

Profesor Edmund Wilczkiewicz - Prekursor Fotogrametrii Lotniczej w Polsce - wspomnienia DOI:


  W ubiegłym roku minęła 70. rocznica przedwczesnej śmierci mistrza europejskiej fotogrametrii, znakomitego konstruktora innowacyjnych przyrządów fotogrametrycznych oraz wszechstronnego geodety polskiego Prof. dr. hab. inż. Edmunda Wilczkiewicza, profesora Politechniki Lwowskiej oraz Akademii Górniczej w Krakowie [2]. Debatując w 1945 roku nad kształtem planowanej politechniki pod Wawelem, rozważano rożne warianty struktury przyszłej uczelni. Ostatecznie powstały trzy wydziały (Architektury, Inżynierii oraz Komunikacyjny), które do czasu usamodzielnienia uczelni funkcjonowały przy Akademii Górniczej jako Wydziały Politechniczne. Na ich czele stanęli trzej dziekani. Po powrocie z jednym z pierwszych transportów grupy uczonych, repatriantów ze Lwowa do Krakowa, w lipcu 1945, Prof. Wilczkiewicz obejmuje stanowisko adiunkta i prowadzi wykłady z fotogrametrii i rysunków geodezyjnych na Oddziale Mierniczym Wydziału Inżynierii. Na Wydziale Politechnicznym Akademii Górniczej, gdzie w pierwszym roku akademickim 1945/46 zostaje dziekanem wydziału, obejmuje równocześnie Katedrę Miernictwa I, wykreowaną wcześniej na byłym Wydziale Inżynierii Politechniki Lwowskiej, inicjatorki znakomitej Lwowskiej Szkoły Geodezyjnej w Polce w latach międzywojennych 1918-1939. Profesor Edmund Wilczkiewicz to naukowiec, specjalista w dziedzinie fotogrametrii lotniczej, o dorobku znanym jedynie wąskiemu gronu specjalistów. Urodził się 14.11.1891 roku w Krakowie [3]. Po ukończeniu, z odznaczeniem, w 1910 roku szkoły realnej i zdaniu matury, rozpoczyna studia na Wydziale Inżynierii Politechniki w Wiedniu (1910-1914), przerwane wybuchem I wojny światowej. Zmobilizowany zostaje do armii austriackiej 15.03.1915 roku. Od maja 1916 do listopada 1918 walczy na froncie włoskim, awansując do stopnia porucznika artylerii. Za zasługi na polu walki otrzymuje liczne odznaczenia wojskowe. W roku 1918 powraca do wyzwolonej ojczyzny i kontynuuje służbę w Wojsku Polskim oraz końc[...]

Modele refrakcji geodezyjnej w precyzyjnych pomiarach inżynieryjnych - problematyka nie tylko dla uczonych! DOI:10.15199/50.2018.7.1


  1. Wprowadzenie Refrakcja atmosferyczna jest odwiecznym fenomenem optycznym, występującym od epoki kształtowania się atmosfery ziemskiej w archaiku tj. w okresie od 4,0 do 2,5 miliardów lat temu. Obserwowana jest jako naturalne zjawiska atmosferyczne: fatamorgana, widoki statków oraz dalekich portów nad powierzchnią mórz, lustrzany obraz samochodów nad gorącym asfaltem szosy, falowanie powietrza nad łanem zbóż, eliptyczny kształt tarczy Słońca i Księżyca nad horyzontem przed zachodem itp. Naukowe badania teoretyczne i doświadczalne nad refrakcją sięgają początków XIX wieku (Gauss-1800, Bessel-1838, Bruhns-1861, Bauernfeind-1880, Jordan-1897, Bendemann-1895 (triangulacja Dolnej Nadrenii), Lällemand-1898) [1], [2], [9]. Niemal przez ponad 200 lat był stosowany powszechnie w niwelacji trygonometrycznej, w pomiarach sieci triangulacyjnych o długich celowych, średni współczynnik refrakcji atmosferycznej k=0,13, dzisiaj już nieaktualny w związku ze stosowaniem technologii pomiarowej GNNS. Aktualnie refrakcję geodezyjną dzielimy na:  kosmiczną (tj. efekt soczewkowania grawitacyjnego przewidziany przez EINSTEINA, występujący w przestrzeni kosmicznej, gdy promień światła, przebiegając przez szereg dużych galaktyk oraz obok ciał niebieskich, ulega kolejnym zakrzywieniom, a znajdujące się w jego pobliżu obiekty - powiększeniu. Ten geometryczny fenomen kosmiczny był obserwowany przez wielu astronomów i kosmonautów, a ostatecznie obserwowany, potwierdzony i udowodniony w roku 2018) [15],  astronomiczną,  fotogrametryczną,  jonosferyczną (85 - 200 km n.p.m.),  troposferyczną (do 10-13 km n.p.m. - w zależności od szerokości geograficznej na kuli ziemskiej,  trygonometryczną,  niwelacyjną,  elektrooptyczną w otoczeniu płasko-równoległego pola wokół przewodu prądu stałego,  tunelową,  kopalnianą (zmienne położenie wiązki lasera przy różnych prędkościach powietrz[...]

Metoda wyznaczania rzeczywistych kątów refrakcji w tunelowej sieci modularnej DOI:10.15199/50.2018.10.1


  1. Wprowadzenie i postawienie problemu Propagacja fal świetlnych w atmosferze ziemskiej wskutek różnych niż w próżni oraz zmiennych w czasie i przestrzeni czynników meteorologicznych, jak również zmiennego składu powietrza, ulega zakłóceniom wyrażającym się zmianami prędkości, częstotliwości, intensywności i kierunku. Zakłócona zostaje prostoliniowość rozchodzenia się fali elektromagnetycznej. Efekty tych zmian obniżają w istotny sposób możliwe do osiągnięcia współczesnymi instrumentami geodezyjnymi dokładności wyznaczania kierunku i odległości. Wartości pojedynczych kierunków poziomych, bez wpływu heterogenicznego ośrodka pomiarowego, wyznaczane są aktualnie z odchyleniem standardowym 0,15 mgon, natomiast odległości z błędem względnym 10-7 (dalmierze Terrameter LDS 2 oraz CR 2014 Geomensor) tj. 0,1 mm/ km [4]. Podniesienie wewnętrznej dokładności pomiarów kątowych tachimetrami elektronicznymi ostatniej generacji, od czasu wprowadzenia najnowszych osiągnięć optoelektroniki, przy równocześnie wysokim stopniu automatyzacji procesu pomiarowego, spowodowało, że największym źródłem błędów pomiarów tunelowych są systematyczne wpływy refrakcji poziomej. Realne warunki meteorologiczne i klimatyczne naturalnego ośrodka pomiarowego powodują bowiem, że wyniki obserwacji kierunków obarczone są błędami o jeden rząd większymi od odchyleń standardowych podawanych przez renomowane firmy sprzętu geodezyjnego. Wartość efektów refrakcji jest funkcją takich czynników jak: współczynnik załamania powietrza, długość celowej, długość stref pola temperatury, usytuowanie stanowiska instrumentu i celu względem otaczającej zabudowy, topografia terenu, intensywność insolacji, prędkość wiatru, stopień zachmurzenia nieba, ale przede wszystkim - wartość gradientów współczynnika załamania powietrza w kierunku prostopadłym do linii celowej. Głównymi czynnikami kształtującymi pole refrakcyjne są: temperatura powietrza, ciśnienie atmosferyczne, prężność pary wodne[...]

Modularno-trilateracyjna sieć tunelowa z eliminacją wpływu zjawiska refrakcji horyzontalnej DOI:10.15199/50.2018.11.1


  Innowacyjne rozwiązania technologiczne są motorem postępu technicznego, ekonomicznego i organizacyjnego. Wdrażanie współczesnych technik i technologii w geodezji inżynieryjnej odgrywa w pomiarach sieci realizacyjnych nadrzędną rolę. Geodezja tunelowa wymaga precyzyjnych, niezawodnych i funkcjonalnych osnów, których punkty na konsolach ściennych służą do wyznaczania za pomocą wcięcia "wstecz" do 4 punktów, swobodnych stanowisk (Free station) tachimetru do sterowania maszyną budowlaną TBM (Tunnel Bohr Maschine) zgodnie z azymutem topograficznym. W pomiarach tunelowych stosowane są od dawna znane metody geodezji inżynieryjnej. Pomiary te mają długą tradycję, od budowy tunelu EUPALINOS, na wyspie Samos w VI wieku p.n.e., do Bazowego Tunelu Kolejowego Gotthard na początku XXI wieku. Do najstarszych metod geodezyjnych należą osnowy w postaci ciągów poligonowych, zarówno w pomiarach inwentaryzacyjnych, jak również realizacyjnych. Z uwagi na ich właściwości, znalazły one szczególne zastosowanie w budownictwie tunelowym oraz w tyczeniu wyrobisk w górnictwie podziemnym. Do lat 90. ubiegłego wieku, jednostronnie dowiązane, długie, prostoliniowe ciągi poligonowe stanowiły jedyne osnowy dla przenoszenia kierunku wzgl. azymutu oraz współrzędnych dla wyznaczania położenia sytuacyjnego osi tuneli komunikacyjnych. Jednak z uwagi na problem niezawodności oraz precyzji zbitki, ciągi otwarte zaliczyć należy do szczególnie krytycznych metod geodezyjnych. Oprócz błędów stochastycznych, występują znaczne odchyłki systematyczne wywoływane zjawiskiem refrakcji bocznej. Osnowy te, swoje wyjątkowe znaczenie zachowują - z ekonomicznych i metodycznych względów - w terenach dolin górskich, wąskich uliczkach staromiejskich, do renowacji starych tuneli [5], w długich kolektorach kanalizacyjnych, w eksploatacji górnictwa podziemnego itp. [16]. Szczególną istotność zachowują powyższe osnowy w pracach realizacyjnych super długich, podwodnych i lądowych budowli tun[...]

Systemy pomiarowe do automatycznego wyznaczania geometrii deformacji sekcji zapory betonowej DOI:10.15199/50.2017.4.1


  Automated measuring systems for determining of deformation curve of concrete wall W pracy przedstawiono problematykę przyczyn i skutków katastrof grawitacyjnych zapór wodnych oraz automatyczne konstrukcje systemów pomiarowo-kontrolnych do wyznaczania linii wygięcia betonowego muru szybu pionowego zapory ciężkiej z telemetrycznym przekazem danych pomiarowych do dowolnie oddalonych Komputerowych Central Obliczeniowo-Kontrolnych. Przedstawione zostaną koncepcje, zasady konstrukcji, funkcjonowanie i pomiar przemieszczeń poziomych punktów muru betonowego za pomocą proponowanych systemów pomiarowych wg pomysłu autorów oraz wyniki wykonanych laboratoryjnych badań testowych. W artykule zaprezentowane będą konstrukcje następujących systemów pomiarowych: 1. Wielopoziomowy laserowo-kaskadowy system pomiarowo-kontrolny z odbiornikami CCD do wyznaczania przemieszczeń punktów w szybie pionowym zapory. 2. Wielopunktowy czujnikowy system pomiarowo-kontrolny na bazie zjawiska Hall'a do wyznaczania linii wygięcia muru zapory betonowej. 3. Wielopoziomowy system laserowy z odbiornikami CCD do wyznaczania wygięcia sekcji zapory betonowej. Słowa kluczowe: zapory grawitacyjne, deformacje, przyczyny, skutki, automatyczne systemy pomiarowe Following a short introduction about causes and consequences of concrete dams disasters, the authors present their original designs of measuring and control systems for determining of deformation curve of vertical shaft wall inside the concrete dam together with telemetric transmission of data to remote supervision center. Concepts, costructions, priniciples of operation and measurement of horizontal displacements of controlling points inside shaft using the proposed measuring systems wil[...]

Telemetryczny system monitoringu geodezyjnego dźwigarów hal wielkopowierzchniowych DOI:10.15199/50.2017.9.1


  Tragiczny bilans katastrof wielkopowierzchniowych hal w Europie Zimą, na przełomie 2005 i 2006 roku, opady śniegu dochodziły w Europie do 76 cm na dobę (np.: Ostholstein, Münsterland, Górna Bawaria, Poprad, Kvetnica, Ryga, Katowice i wielu innych miejscowościach). Skutkiem nadmiernego nagromadzenia mas śniegu na dachach obiektów wielkopowierzchniowych, przekraczające obciążenia projektowe, były trzy niespotykanie wielkie katastrofy, które wydarzyły się w odstępie zaledwie 53 dni! [1]. 2 stycznia 2006 w Bad Reichenhall w Górnej Bawarii załamała się drewniana konstrukcja dachowa hali sportów zimowych. Życie straciło 15 młodocianych sportowców, a 34 zostało ciężko rannych, a w następstwie kalekami. 28 stycznia doszło do załamania się pod ciężarem mas lodu oraz wilgotnego śniegu dachu "Hali Międzynarodowych Targów Katowickich" w Chorzowie, gdzie 65 zwiedzających wystawę straciło życie, a ponad 120 zostało kalekami na całe życie. 23 lutego załamał się dach Miejskiej Hali Targowej "Basmanny" na Głównym Rynku Targowym w Moskwie. Zginęło 66 osób. Byli wśród nich zarówno sprzedawcy, jak i kupujący, wielu zostało też ciężko rannych. To tylko najbardziej spektakularne katastrofy, do których doszło tej nietypowej, śnieżnej zimy. Zawaleniu uległo również wiele większych hal przemysłowych w Europie, o których donosiły media. W samej Unii Europejskiej zginęło ponad 170 ludzi, a wiele będzie się zmagać z kalectwem do końca życia. Następna zima nadejdzie już niebawem…..! Pod wpływem tej tragicznej serii katastrof wprowadzono w Polsce w 2010 roku, uaktualnioną normę [4], uwzględniającą zróżnicowane opady i obciążenia wiatrem w krytycznych strefach klimatycznych. Warstwa lodu o grubości 10 cm może ważyć do 0,88 kN/m2. Natomiast 1 kN/m2 odpowiada około 100 kg świeżego śniegu na powierzchni 1 m2. 75-centymetrowa pokrywa zalegającego, wilgotnego śniegu może ważyć do 2,95 kN/m2, czyli około 300 kg/m2. W dniach 11-12.01.1997 w Mountague Township [...]

Problematyka refrakcji horyzontalnej w realizacyjnych sieciach podziemnych. Tunel kolejowy Polska-Słowacja "WYSOKIE TATRY" - studium geodezyjne DOI:10.15199/50.2018.2.1


  1. Wstęp i postawienie problemu W ostatnim 50-leciu budowane są w świecie coraz dłuższe i głębsze (do 2,5 km głębokości) tunele komunikacyjne. Ich sumaryczna długość podwaja się z każdym dziesięcioleciem. Aktualnie (styczeń 2018), najdłuższymi tunelami świata są: Beying Subway (19 linii Metra) - 577 000 m (Chiny), 2016 rok - Guangzhou Metro Line 3 - 67 300 m (Chiny) - 2005 rok - Gotthard Basistunnel - 57 000 m (Szwajcaria-Włochy), (rys. 1) 2015 rok - Seikan, podwodny tunel kolejowy pomiędzy wyspami Honsiu i Hokkaido - 53 859 m (Japonia), 1988 rok - Eurotunel pod kanałem La Manche - 49 849 m (Francja-Wielka Brytania), 1994 rok - Tunel Simplon w Wysokich Alpach (Italia): prawa linia 19 822 m, 1905 rok, (Skibiński 1909), lewa linia 19 730 m (szlak kolejowy ORIENT-EXPRESS), (Szwajcaria- -Włochy), 1921 - Tunel linii METRA M1 w Warszawie - 23 100 m, 1995 rok. Na etapie wstępnego projektu powstaje najdłuższy w historii inżynierii lądowej tunel kolejowo-drogowy pomiędzy chińskimi miastami Daili’an oraz Yantai o łącznej długości 123 km! Prezydenci: Polski - Andrzej Duda i Słowacji - Andrej Kiska, na spotkaniu w dniu 29 lutego 2016 roku, zgodnie zadeklarowali gotowość budowy tunelu kolejowego pod masywem Wysokich Tatr, pomiędzy Zakopanem-Kuźnicami (1068 m n.p.m.) a Strbskem Pleso (1305 m n.p.m.), o łącznej długości 22,8 km (rys. 2), [http://portaltatrzanski.com...] Należy nadmienić, że problem budowy linii kolejowej ZAKOPANE-POPRAD dyskutowany był już szeroko w prasie w okresie II Rzeczypospolitej Polski, w latach 30. XX wieku. Realizacja tego typu megabudowli komunikacyjnej w granitowym górotworze stanowi od zawsze szczególne wyzwanie logistyczne o najwyższym stopniu trudności oraz milionowych nakładach finansowych. W praktyce budowy tuneli wymagana jest prognoza a priori dokładności wzajemnego spotkania punktów końcowych podziemnych sieci realizacyjnych, zależna od geometrii i konfiguracji sieci, niejednorodnego i zmiennego w cza[...]

 Strona 1  Następna strona »