Wyniki 1-10 spośród 56 dla zapytania: authorDesc:"PIOTR SKUBAŁA"

Ludzie i przyroda w Polsce a rozwój gospodarczy

Czytaj za darmo! »

Nasza egzystencja jest bezpośrednio uzależniona od zasobów przyrody. Dzisiaj często o tym zapominamy, żyjemy w iluzji, że przyroda nie jest nam do niczego potrzebna. Każdy rozsądny człowiek przyzna jednak, że bez środowiska naturalnego nie przetrwamy, jesteśmy skazani na troskę o nie. Problemem pozostaje skala naszej ingerencji w przyrodę, w naturalne procesy ekologiczne. Około 83% lądów jest obecnie pod bezpośrednim wpływem ludzi. W zasadzie nie ma już miejsc nietkniętych przez człowieka; wpływ przemysłu i rolnictwa jest globalny, a globalne ocieplenie sięga wszędzie. Co prawda 14% lądów znajduje się pod ochroną, ale nawet w tych obszarach nasza presja jest bardzo silna. Wykorzystujemy 50% lądów pod uprawę roślin jadalnych lub na pastwiska, zużywamy 60% zasobów słodkiej[...]

Ekologia wywrotową dziedziną?


  W historii Ziemi w wyniku działania globalnych czynników środowiskowych pięciokrotnie wystąpiło zjawisko, zwane masowym wymieraniem, które oznacza gwałtowne wyginięcie wielu gatunków roślin i zwierząt. Za każdym razem odbudowa różnorodności biologicznej na naszej planecie trwała około 10 milionów lat. Obecnie na Ziemi trwa szóste wielkie wymieranie, nazywane plejstoceńsko- holoceńskim. Jest ono pierwszym spowodowanym przez jeden z żyjących gatunków - Homo sapiens [3]. W jakim stopniu skala postępującej utraty różnorodności biologicznej jest groźna? W 2009 roku Johan Rockström ze Stockholm Resilience Centre w Szwecji oraz grupa badaczy z Europy, Stanów Zjednoczonych i Australii wytyczyli bezpieczne wartości dla podstawowych czynników środowiskowych [5]. Przeprowadzili wiele interdyscyplinarnych badań nad procesami fi zycznymi i biologicznymi, decydującymi o stabil[...]

Różnorodność biologiczna wokół mnie

Czytaj za darmo! »

Ekologia jest dziedziną wiedzy, która pojawiła się stosunkowo późno. W 1869 roku niemiecki biolog i ewolucjonista Ernst Haeckel wprowadził ten termin na określenie badań nad zwierzętami i ich relacjami ze światem nieorganicznym i organicznym. Ekologia bada funkcjonowanie życia na naszej planecie począwszy od organizmu, kończąc na biosferze. Co dzisiaj wiemy o strukturze i funkcjonowaniu natury? Czy ekologia, nazwana przez czołowego amerykańskiego ekologa XX wieku Eugene Oduma supernauką, należy do tych dziedzin, w których wiedza jest już bardzo obszerna? Brytyjski ekolog Norman Myers uważa, że nie jesteśmy świadomi rozmiarów naszej ignorancji. Nie wiemy niemal nic o działalności ziemskiego ekosystemu i dopiero zaczęliśmy pojmować charakter planetarnego życia jako całości [5]. W innych słowach podobną myśl ujmuje ekolog z[...]

PRZEMYŚLEĆ PRZYRODĘ NA NOWO Życie jest wszędzie


  Kiedy mówimy o nieodkrytych jeszcze gatunkach na Ziemi, na myśl przychodzi nam przede wszystkim dżungla tropikalna, szczególnie trudno dostępne korony drzew, albo dno mórz i oceanów. Okazuje się jednak, że wciąż jesteśmy zaskakiwani, odkrywamy nowe formy życia w niespodziewanych miejscach. Życie istnieje w warunkach, w których nie podejrzewaliśmy, że może przetrwać. I często odkrywamy tam zadziwiająco dużo gatunków, obecnych w znacznej liczbie osobników. W latach 70. minionego wieku we wschodniej części Antarktydy pod trzykilometrową warstwą lądolodu odkryto jezioro Wostok. Pierwsze próby dostania się do niego zakończyły się niepowodzeniem. W 1998 r. badacze zatrzymali się około 150 metrów nad lustrem wody. Zaprotestowali naukowcy z całego świata. Nie chciano zanieczyścić jedynego w swoim rodzaju dziewiczego ekosystemu. Jakież było zdziwienie, kiedy w lodzie aż do głębokości 2,5 km znajdowano mikroorganizmy - przetrwalnikowe formy bakterii, grzybów i glonów [2]. Dzisiaj jest znanych blisko 200 jezior pod antarktyczną czapą lodową. Pod koniec stycznia 2013 r. do jeziora Whillansa na Antarktydzie pierwsza dowierciła się grupa amerykańskich badaczy i stwierdziła obecność bakterii na dnie tego podlodowcowego jeziora [3]. [...]

Świat roztoczy w Twoim mieszkaniu


  Różnorodność biologiczna naszej planety pozostaje wciąż w znacznym stopniu niepoznana. Wiele nieznanych gatunków kryje zapewne dżungla tropikalna oraz głębiny oceanów. Życie jest wciąż odkrywane w różnych zaskakujących miejscach na Ziemi (źródła hydrotermalne, skały lito -sfery, jeziora pod lądolodem Antarktydy). Lubimy czytać o tych odkryciach siedząc wygodnie w fotelu. Mamy wrażenie, że przyroda jest gdzieś daleko, że jesteśmy od niej oddzieleni w naszych niejednokrotnie sterylnie czystych mieszkaniach. Jak bardzo się mylimy. Pragnę zwrócić Państwa uwagę na bogaty fascynujący świat roztoczy, które mieszkają wraz z nami. Niestety (dla wielu zapewne na szczęście), są one zbyt małe, aby dostrzec je gołym okiem. Dopiero "mikroskop ... czyni nas, na pewien czas, współmieszkańcami z ogromną liczbą żyjących stworzeń. Pozwala nam dzielić z nimi ich dziwny i piękny świat, gdzie metr oznacza milę, a wczoraj było lata t[...]

Roztocze w naszej kuchni

Czytaj za darmo! »

W poprzednim artykule, "Świat roztoczy w Twoim mieszkaniu", odbyliśmy wędrówkę po różnych zakamarkach mieszkania w poszukiwaniu roztoczy. Pominęliśmy wtedy kuchnię. O związku pewnych gatunków roztoczy z produktami spożywczymi wie każda gospodyni domowa. Kiedy sięgamy po jakiś produkt w naszej kuchni, powinniśmy dokładnie mu się przyjrzeć, gdyż mógł się stać miejscem życia dwóch grup roztoczy: rozkruszków (Acaridae) oraz roztoczków (Glycyphagidae). Rozkruszki żyją w różnych siedliskach, część z nich to szkodniki występujące w produktach spożywczych. Są małe, o długości od 0,2 do 1,2 mm, trudno zatem dostrzegalne gołym okiem. Ciało ich jest koloru beżowobiałego, z odcieniem różowym lub fi oletowym. Przez pancerzyki prześwitują ciemne plamy przewodu [...]

Niezbadana biosfera

Czytaj za darmo! »

Gromadzona przez ludzkość wiedza wydaje się imponująca. Znamy masę elektronu, liczbę gwiazd w Drodze Mlecznej, ilość informacji zgromadzonej w genomie człowieka czy sposoby porozumiewania się roślin. O wielu tych, wydawałoby się trudnych rzeczach, uczą się dzieci w szkole. A ile gatunków żyje z nami na Ziemi? Trudnym do pojęcia paradoksem jest to, że nie potrafimy, nawet w przybliżeniu określić tej liczby. Co więcej, nie potrafimy nawet podać kompletnej listy poznanych i opisanych już gatunków. Zwykle podaje się, że od czasów Linneusza opisano około 1,5 miliona gatunków. Liczba ta jednak w podręcznikach waha się od 1,3 do 1,9 miliona. Wynika to ze sporego bałaganu w systematyce, wiele gatunków zostało opisanych pod synonimami. Szacowana liczba gatunków, podawana przez różnych autorów, jest bardzo zróżnicowana. Sceptycy mówią o 3 milionach. Paul Ehrlich i Edward O. Wilso[...]

Człowiek jako superorganizm


  Różnorodność biologiczna, obserwowana w różnych ekosystemach na naszej planecie, pozostaje dla nas wciąż w dużym stopniu zagadką. Okazuje się, że z naszym ciałem jest związana ogromna liczba różnych form życia, o których wiemy bardzo niewiele. Na każdą "ludzką" komórkę, budującą nasz organizm, przypada dziesięć komórek zamieszkujących nas mikroorganizmów. Nasze ciało zbudowane jest z kilku bilionów "własnych" komórek, ale w naszym ciele i na nim występuje ponad sto bilionów komórek mikroorganizmów [10]. Najwięcej - 100 bilionów - jest ich w ludzkich jelitach. Występują tu m.in. bakterie Firmicutes, Bacteroidetes, Actinobacteria, Fusobacteria, Proteobacteria, Verrucomicrobia, Cyanobacteria, Spirochaeates, a dwa typy: Bacteroidetes i Firmicutes są zdecydowanie dominujące [8]. Na naszej skórze żyje bilion bakterii. Najwięcej jest ich pod pachami, w pachwinach oraz między palcami nóg. Na 1 cm2 w tych okolicach naszego ciała może ich być milion. Pozostałe partie skóry są skolonizowane słabiej, zagęszczenie wynosi tam od 100 do 1000 osobników na 1 cm2. W jamie ustnej znajdziemy [...]

Roztocze i ludzkie ciało


  Niezwykle ważną część ludzkiego ciała, odgrywającą fundamentalną rolę w jego prawidłowym funkcjonowaniu stanowią różnorodne mikroorganizmy - bakterie i grzyby. Ludzka mikrobiota to nasz naturalny sprzymierzeniec, bez niej przestalibyśmy żyć. Ponadto z naszym ciałem związana jest imponująca liczba bakteriofagów oraz pasożyty. Jako akarolog, zajmujący się roztoczami, nie mogę nie wspomnieć o roztoczach związanych z ludzkim ciałem. Niektóre z roztoczy tylko na krótko wiążą się z naszym ciałem. Ich oddziaływanie na ludzki organizm może mieć jednak przykre konsekwencje. Takim niebezpiecznym gościem jest kleszcz. Wszystkie kleszcze są bezwarunkowymi, zewnętrznymi, czasowymi pasożytami ludzi oraz lądowych zwierząt kręgowych. Jesteśmy atakowani najczęściej przez nimfy i samice. Światowa fauna kleszczy obejmuje około 850 gatunków, w Polsce jest znanych 19. Z polskich kleszczy największe znaczenie medyczne ma kleszcz pospolity (Ixodes ricinus). Kleszcze atakując, znieczulają miejsce wkłucia, by spokojnie żerować nawet przez kilka dni. W czasie ukłucia i wysysania krwi przenoszą groźne choroby zakaźne, m.in. zapalenie mózgu, boreliozę, anaplazmozę, babeszjozę [3]. Na szczęście, są one krótkotrwałymi gośćmi i w pewnym stopniu możemy się zabezpieczyć przed ich wizytą. Druga grupa roztoczy to te, które dłużej mieszkają na naszym ciele. Świerzbowiec ludzki (Sarcoptes scabiei) wywołuje chorobę zwaną świerzbem. Żywi się komórkami skóry i rozmnaża[...]

Jak można oszacować liczbę gatunków na Ziemi?


  Robert May zauważa, że gdyby obcy wylądowali na naszej planecie, jednym z pierwszych ich pytań byłoby: "Ile gatunków żyje na tej planecie?". Tymczasem szacunki naukowców, odnoszące się do potencjalnej liczby gatunków zamieszkujących obecnie Ziemię, są niezwykle zróżnicowane i wahają się od 3 do 100 milionów [6]. W jaki sposób można oszacować prawdopodobną liczbę gatunków danej grupy czy występujących w danym biotopie? Możliwości jest wiele. Jedne z pierwszych tego badań przeprowadził w 1982 roku Terry Erwin z Narodowego Muzeum Historii Naturalnej. Erwin zebrał 1200 gatunków chrząszczy z 19 drzew gatunku Luehea seemannii w Panamie. Przy założeniu, że średnia specyficzność gatunkowa w stosunku do gatunku drzewa wynosi 13,5%, ocenił liczbę gatunków specyficznych dla L. seemannii na 163. Ponieważ liczba gatunków drzew w lesie równikowym wynosi w przybliżeniu 50 tysięcy, każdy gatunek drzewa ma swoje wyspecjalizowane chrząszcze, zatem liczba wyspecjalizowanych gatunków chrząszczy na wszystkich gatunkach drzew będzie wynosiła 8,15 milionów. Chrząszcze stanowią około 40% wszystkich stawonogów, zatem liczba wszystkich stawonogów w koronach drzew wynosić będzie 20 milionów. W koronach żyje dwa razy więcej gatunków stawonogów niż na dnie lasu, stąd całko[...]

 Strona 1  Następna strona »