Wyniki 1-3 spośród 3 dla zapytania: authorDesc:"Rafał Smulski"

Problem rtęci w eksploatacji i zużyciu gazu ziemnego na tle innych paliw DOI:10.15199/62.2018.6.10


  Rtęć w gazie ziemnym występuje przede wszystkim w postaci pierwiastkowej (pary lub mikrokrople), ale w kondensatach węglowodorowych dominującą formą tego pierwiastka są organiczne związki rtęci. W gazie ziemnym mogą w niewielkich ilościach prawdopodobnie występować również nieorganiczne (HgCl2), organiczne ((CH3)2Hg, (C2H5)2Hg) i organiczno-jonowe (CH3HgCl) związki rtęci. Są one bardziej agresywne w procesach korozyjnych niż postać pierwiastkowa1, 2). W Polsce rtęć jest spotykana w wielu złożach gazu ziemnego na Niżu Polskim (rys. 1, tabela 1), a więc w głównym regionie zarówno pod względem zasobów gazu ziemnego (67,5% wydobywal-nych zasobów), jak również pod względem wydobycia (71,4% krajowego wydobycia)5, 6). Zgodnie z rozporządzeniem7) stężenie par rtęci w paliwach gazowych przesyłanych sieciami przesyłowymi i dystrybucyjnymi gazowymi nie może przekraczać 30 μg/m3. Analizując problem emisji rtęci, w przypadku Polski należy wiązać go przede wszystkim z sektorami gospodarki wykorzystującymi węgiel, które odpowiadają za prawie 98,3% rocznej emisji. Dominują procesy spalania (93,4%)8). Geneza i występowanie rtęci w złożach gazu ziemnego w Polsce W okresie permskiej działalności wulkanicznej na obszarze Niżu Polskiego karbońskie skały pochodzenia organicznego stanowiły czynnik przechwytujący strumień par rtęci wydobywających się z głębi Ziemi do atmosfery jako utwory mogące kumulować rtęć do wartości ekstremalnych. W okresie późniejszym, w miarę coraz to większego pogrążania się utworów karbońskich i przemian geoche-Fig. 1. Location of natural gas plants and gas stations where elevated mercury contents were measured. 1 - Kotowo, 2 - Mchy, 3 - Nowe Tłoki, 4 - Chynów, 5 - Paproć, 6 - Kościan, 7 - Bonikowo, 8 - Racot, 9 - Radlin, 10 - Roszków1, 3, 4) Rys. 1. Lokalizacja kopalń gazu ziemnego oraz stacji gazowych, w których zmierzono podwyższone zawartości rtęci. 1 - Kotowo, 2 - Mchy, 3 - Nowe Tłoki, 4 - Chynów, 5 - Pap[...]

Modele izoterm sorpcji stosowane w złożach gazu w pokładach węgla i w skałach mułowcowo-łupkowych DOI:10.15199/62.2018.6.13


  Rozwój technologii wydobycia gazu ze złóż niekonwencjonalnych dotyczy w szczególności wydobycia ze złóż piaskowców zbitych o niskiej przepuszczalności (typu tight), mułowcowo-łupkowych (typu shale) i metanu z pokładów węgla CBM (coal bed methane). Gaz zawarty w łupkach jest głównie wydobywany w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, a także w Argentynie i Chinach, zaś wydobywany z pokładów CBM jest ważnym źródłem energii w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Australii i Chinach. W Polsce także występują duże zasoby geologiczne gazu niekonwencjonalnego w złożach mułowcowo-łupkowych na Niżu Polskim, mułowcowo-łupkowych w basenie bałtyckim i regionie lubelskim, a także metanu w pokładach węgla CBM, głównie w Górnośląskim Zagłębiu Węglowym. Na terenie Polski były i są podejmowane próby wydobycia metanu z niekonwencjonalnych złóż. Wydobycie metanu CBM w Polsce odbywa się w trakcie odmetanowania kopalń i pozyskiwania metanu z powietrza wentylacyjnego. Metan zawarty w pokładach węgla cechuje się tym, że prawie cała jego objętość jest zaadsorbowana na powierzchni węgla. W pokładach węglowych 98% metanu jest zaadsorbowane w mikroporach, a pozostałe 2% jest rozpuszczone w wodzie lub pozostaje w stanie wolnym w szczelinach. W złożach łupków ilość zaadsorbowanego metanu też jest znaczna. Ilość zaadsorbowanego metanu jest przedmiotem laboratoryjnych badań procesu adsorpcji/desorpcji i analiz modeli opisujących te procesy. Modele izoterm adsorpcji metanu w pokładach węgla Węgiel jest adsorbentem, w którym główną cześć porów zajmują nano-, mikro- i mezopory. Jego zdolności adsorpcyjne zależą od takich czynników, jak stopień uwęglenia, zawartość popiołu, wilgoci, temperatura, ciśnienie i stopień mineralizacji. Węgiel jest skałą mikroporowatą, dlatego wg klasyfikacji Brunauera izoterma adsorpcji na węglu jest zgodna z I typem klasyfikacji IUPAC1). Izoterma I charakteryzuje się szybkim wzrostem zdolności adsorpcyjnych dla niskich ciśnień, spowodowanym[...]

Drying technologies of natural gas extracted in southern part of Poland Technologie osuszania gazu ziemnego wydobywanego w południowej Polsce DOI:10.15199/62.2017.5.15


  A review, with 37 refs., of absorption methods based on [HO(CH2CH2O)3H] or CH3OH as well as of sorption methods based on LiCl and its mixts. with LiBr and CaBr2. Polska jest jednym z nielicznych krajów UE, w którym wydobycie gazu ziemnego w prawie 30% pokrywa krajowe zapotrzebowanie. Jednym z głównych regionów, w którym pozyskuje się gaz ziemny jest przedgórze Karpat. Jest to rejon o długiej i bogatej historii eksploatacji złóż węglowodorów. Zanim gaz poprzez sieci przesyłowe lub dystrybucyjne trafi do odbiorców przemysłowych lub gospodarstw domowych jest poddawany wielu procesom technologicznym, które mają na celu zagwarantować parametry jakościowe gazu ziemnego, określone odpowiednimi regulacjami. Jednym z podstawowych procesów technologicznych w gazownictwie ziemnym jest osuszanie. Przedstawiono podział dostępnych technologii osuszania gazu ziemnego oraz omówiono praktyczne rozwiązania w tym zakresie na podstawie doświadczeń uzyskanych w trakcie eksploatacji złóż gazu ziemnego w południowej Polsce. Podjęto również próbę określenia głównych czynników mających wpływ na wybór technologii osuszania gazu ziemnego. Woda, siarkowodór i ditlenek węgla są zaliczane do najbardziej niepożądanych składników w gazie ziemnym. Wilgotność wydobywanego gazu ziemnego zależy od jego ciśnienia, temperatury i składu. Regulacje ograniczające zawartość pary wodnej w gazie ziemnym są następstwem jej negatywnego wpływu na pracę sieci gazowych oraz urządzeń, w których gaz jest wykorzystywany przez odbiorców końcowych. Wykropliny pary wodnej powstające wskutek obniżenia temperatury gazu stwarzają niebezpieczeństwo powstania korków lodowych oraz hydratów (w wyniku reakcji wody z niektórymi związkami zawartymi w gazie), co powoduje wzrost oporów przepływu w gazociągu, a w skrajnym przypadku może spowodować całkowite wstrzymanie przepływu gazu. Dodatkowo, woda obniża wartość opałową gazu oraz sprzyja korozji stalowych elementów sieci gazowej, zwł[...]

 Strona 1