Wyniki 1-3 spośród 3 dla zapytania: authorDesc:"ROMAN MARKS"

Skala Fahrenheita; trzysta lat pomiarów temperatury nad Bałtykiem

Czytaj za darmo! »

Wszystko zaczęło się w Gdańsku zimą na przełomie roku 1708-1709, kiedy to Daniel Gabriel Fahrenheit (1686- 1736) skonstruował precyzyjny przyrząd wykorzystujący rozszerzanie się cieczy zawierającej alkohol i wyznaczył pierwszą powszechnie stosowaną (jednak nie pierwszą zaproponowaną) skalę termometryczną, tj. wyznaczył zero i 96 jednostek na zbudowanym mierniku. Jeszcze trzysta lat temu, o zakresie zmian temperatury nie wiedzieliśmy praktycznie nic. Jednak kilkoro ludzi fascynowały doświadczenia z cieczami, które podczas ogrzewania potrafiły powiększać swoją objętość. Do takich osób z pewnością należał Fahrenheit, który własne obserwacje z rozszerzalnością alkoholu prowadził już od dłuższego czasu przed zimą 1708/09. Jako człowiek polegający na eksperymentach, Fahrenhei[...]

Mikołaj Kopernik - 500 lat wiedzy eksperymentalnej


  Pięćset lat temu Mikołaj Kopernik (urodzony 19 lutego 1473 r., zmarły 24 maja 1543 r.), doktor prawa kanonicznego, kanonik warmiński, po przeprowadzeniu kilku precyzyjnych pomiarów potwierdził starożytną hipotezę greckich astronomów - Arystotelesa (384-322 p.n.e.) i Arystarcha z Samos (310-230 p.n.e.), mówiącą o tym, że Ziemia krąży wokół Słońca i obraca się też wokół własnej osi [1]. Eksperymenty, które doprowadziły do tego najważniejszego dla rozwoju cywilizacji wydarzenia, później nazwanego "przewrotem kopernikańskim", przebiegały w kilku etapach. Jednak pierwsze wyniki i trafne wnioski z nich płynące zostały zredagowane przez Kopernika już w roku 1512 w formie krótkich (zawierających 14 stron) rękopisów znanych pod tytułem "Commentariolus" ("Mały komentarz"). Odnaleziono dwa rękopisy tych prac poza granicami Polski - w Wiedniu i Sztokholmie. Przypuszczać można, że kilka rękopisów rozesłał Kopernik do znanych astronomów i myślicieli w Europie, by podzielić się nową i na owe czasy rewelacyjną wiedzą astronomiczną [2]. Prawdopodobnie wiadomości o obserwacjach Kopernika krążące w gronie ówczesnych astronomów w Europie, miały też wpływ na podejmowane w tym samym czasie wielkie wyprawy żeglarskie. Warto pamiętać, że np. podróże Krzysztofa Kolumba (który poszukując drogi morskiej do Indii, dotarł do wysp przyległych do Ameryki Północnej, a później do kontynentu amerykańskiego), odbyły się w latach 1492-1504. Natomiast pierwsza podróż dookoła globu ziemskiego fl oty kilku statków, dowodzonych przez Ferdynanda Magellana (wspierana między innymi przez znanego astronoma portugalskiego Ruy Faleiro), odbyła się już po 1512 roku, tj. w latach 1519-1522 [3]. Sądzić można, że zwłaszcza wyprawa Magellana już w pewnym stopniu uwzględniała wyniki badań Kopernika. Z drugiej strony przypuszczać też można, że wielkie odkrycia geografi czne z przełomu XV i XVI wieku, potwierdzają[...]

Dwieście lat rejestracji zmian poziomu Morza Bałtyckiego


  Jeszcze dwieście lat temu o zmianach poziomów morza, tak na Bałtyku, jak i na innych akwenach, wiedzieliśmy tylko tyle, że występują. Natomiast o skali obserwowanych zmian, a zwłaszcza o procesach wpływających na ich wahania, nie wiedzieliśmy praktycznie nic. Jednak, po sukcesach związanych ze zbudowaniem pierwszych przyrządów pozwalających na precyzyjne obserwacje zmienności zjawisk w powietrzu atmosferycznym, rozpoczęto intensywne poszukiwania metod i przyrządów pozwalających na dokładniejsze pomiary zmian obserwowanych na powierzchni mórz i oceanów. Najważniejszymi punktami zwrotnymi w toku zdarzeń było zbudowanie w 1643 roku przez włoskich fi zyków Ewangelistę Torricellego i Vincenza Vivianiego pierwszego przyrządu do precyzyjnego pomiaru zmian ciśnienia powietrza [11]; a później wykalibrowanie pierwszej skali do pomiaru temperatury powietrza przez Daniela Fahrenheita w Gdańsku, w zimie roku 1708/1709 [7]. Te pierwsze przyrządy pomiarowe umożliwiły już rejestrowanie najważniejszych procesów atmosferycznych i zachęciły do poszukiwania metod i instrumentów, które by rejestrowały inne zjawiska na morzu. W tym względzie stosunkowo łatwe do technicznego rozwiązania stały się precyzyjne pomiary wahań poziomu morza. Jednak podstawową trudnością okazało się skonstruowanie oprzyrządowania pozwalającego na prowadzenie ciągłych obserwacji takich zmian i jednocześnie porównywania danych rejestrowanych w różnych miejscach przez dłuższy czas. Konieczne okazało się też utworzenie wielopunktowej sieci pomiarowej oraz wyznaczenie tzw. poziomu odniesienia w stosunku do wodowskazów i rejestratorów (mareografów) rozlokowanych w pierwszej kolejności nad Morzem Północnym i Bałtykiem. Idealnym miejscem do prowadze[...]

 Strona 1