Wyniki 1-8 spośród 8 dla zapytania: authorDesc:"Andrzej P. Sikora"

Bariery rozpoznania, nowoczesne technologie, potencjał wydobycia i analiza możliwości zagospodarowania gazu z łupków, a w szczególności w krajowym sektorze wytwarzania energii elektrycznej i przemyśle chemicznym DOI:10.15199/62.2015.1.1


  Gaz z łupków oraz węglowodory z formacji łupkowych rozpalały, głosami przede wszystkim polityków, w latach 2009-2010 nadzieje Polaków. Dzisiaj entuzjazm ostygł, emocji jest mniej. Ten optymizm od samego początku był studzony przez pełnych, jak zawsze, pokory geologów. Doświadczenia z rynku północnoamerykańskiego w zakresie zagospodarowania niekonwencjonalnych złóż gazu ziemnego i ropy naftowej z ostatnich kilku lat pokazują, jak zwiększona podaż węglowodorów zmieniła amerykańską gospodarkę i otworzyła kompletnie nowe możliwości dla sektora energetyki USA1). Dla poszukiwań węglowodów w Polsce, zwłaszcza tych niekonwencjonalnych, lata 2009-2014 zostały w dużej mierze stracone. Najwięksi "upstreamerzy" przenoszą swoje aktywności do krajów o większym potencjale, mniejszym ryzyku i niższych kosztach. Czy wrócą czasy, kiedy w Polsce wydano ponad 120 koncesji poszukiwawczych? Czy można ciągle jeszcze liczyć na sukces łupkowy? Otoczenie rynkowe Obecnie w Polsce, zgodnie z informacjami Ministerstwa Środowiska z 1 października 2014 r., 16 podmiotów otrzymało 72 koncesje na poszukiwanie gazu z łupków. Prowadzone są jedynie prace poszukiwawcze, wydobycie gazu jeszcze się nie rozpoczęło. Właściciele dwóch koncesji (PGNiG i San Leon) poinformowali o znalezieniu gazu z łupków. Badania przeprowadzone przez ExxonMobile w dwóch odwiertach zakończyły się fiaskiem, a firma poinformowała, że ilość gazu odnaleziona w odwiertach była niewystarczająca do uruchomienia komercyjnego wydobycia gazu. Brakiem spektakularnego sukcesu zakończyły się także zabiegi szczelinowania hydraulicznego prowadzone przez BNK Petroleum, a znamienna cisza towarzyszy intensywnym badaniom na obszarach, do których koncesje uzyskała Lane Energy (ConocoPhillips). Gaz z łupków to dobrze znany gaz ziemny, jedy6 94/1(2015) nie wydobyty (dzięki zastosowaniu nowoczesnych technologii) ze skały macierzystej, a nie jak dotychczas konwencjonalnie - ze skały zbiornikow[...]

Skroplony gaz ziemny towarem, który zmienia energetyczne oblicze świata. Perspektywa dla Polski i polskiej chemii DOI:10.15199/62.2018.6.1


  Skroplony gaz ziemny LNG (liquefied natural gas) swoją historię rozpoczął już w XIX w. (Michael Faraday w 1823 r. dokonał pierwszego skroplenia gazu, a pierwsza skraplarka von Linde powstała w 1896 r.), ale rozwój światowego rynku datuje się od 1964 r., kiedy to w Algierii w Arzew pojawił się pierwszy komercyjnie udostępniony kompleks skraplający. LNG to najczystszy węglowodorowy nośnik energii i najefektywniejsze źródło wodoru na Ziemi. Szybko zaczął on odgrywać znaczącą rolę w koszyku energetycznym, a rynek dla niego ma rosnąć o ok. 5% rocznie. Globalny popyt na LNG może wzrosnąć z obecnych 240 mln t/r do ok. 430 mln t/r w 2025 r. Dla porównania, tylko 80 tys. t LNG zostało wysłanych przez dwóch przewoźników w 1964 r., pierwszym roku handlu LNG1). Rok 2017 zamyka się łącznymi zdolnościami skraplania szacowanymi na ponad 350 mln t (wzrost o blisko 28 mln t w stosunku do 2016 r.) i rozpoczętymi inwestycjami szacowanymi dodatkowo na co najmniej 84 mln t, głównie w USA (46 mln t) i Australii (16 mln t), ale także w Rosji (11 mln t), które pojawią się do dyspozycji rynku już w latach 2018-2019. Rosnący udział gazu ziemnego w strukturze paliw pokazano na rys. 1. Według prognoz BP Energy Outlook2) to energia odnawialna jest najszybciej rosnącym źródłem energii, odpowiadając za 40% wzrostu zużycia energii, ale prognozowane zużycie gazu ziemnego rośnie znacznie szybciej niż zużycie ropy naftowej lub (co wydaje się oczywiste) węgla. LNG ze względu na "rewolucję łupkową" i powszechną dostępność węglowodorów niekonwencjonalnych, w tym hydratów metanu (nie oznacza to jeszcze ekonomicznego uzasadnienia ich wydobycia!), zajął już bardzo mocną, niezachwianą i dynamicznie rosnącą pozycję.Na globalnym rynku LNG rok 2017 stał pod znakiem dramatycznego skracania długości zawartych kontraktów long-term, krótszych ich kadencji oraz zmniejszania ilości i był okresem "urynkowienia" (commoditization) handlu tym surowcem energetycznym[...]

Dimethyl ether. Properties, production technologies and the market Eter dimetylowy. Właściwości, technologie produkcji i rynek DOI:10.12916/przemchem.2014.1621


  review, with 26 refs., of properties, methods for prodn. and uses (esp. as fuel) of Me2O. Some economic information were also included. W Unii Europejskiej pojawia się miejsce na ciekawe, a dla wielu nowe źródło energii, szczególnie warte rozważenia w okresie budowania nowego wspólnego rynku gazu ziemnego. Przedstawiono właściwości, sposoby otrzymywania i główne uwarunkowania zapotrzebowania na DME, który jest produkowany bądź z metanolu, bądź z gazu ziemnego.[...]

The Yankee has struck oil (Jankesom uderzyła ropa) DOI:10.15199/62.2015.10.2


  Wszyscy mają w pamięci lampę naftową Ignacego Łukasiewicza, ale mało kto wie, że chociaż głównym zainteresowaniem tego wynalazcy była przeróbka ropy, to z dużym zacięciem zajmował się również techniką wydobycia. Dzięki jego inicjatywie i poparciu przeprowadzono w Bóbrce w 1862 r. pierwsze wiercenie ręczne przy użyciu nożyc luźnospadowych. Jest to historyczna data w polskim górnictwie naftowym, gdy w miejsce kopania wprowadzono wiercenie. Kierownik kopalni A. Jabłoński został przez I. Łukasiewicza wysłany do Pensylwanii na praktykę, gdzie za datę pierwszego udanego wiercenia przyjmuje się dzień 27 sierpnia 1859 r. Wtedy to w Titusville w górach Pensylwanii obok rzeczki Oil Creek Colonel E.L. Drake i Uncle Billy William A. Smith natrafili na pokłady ropy znajdujące się na głębokości ok. 21 m (69 stóp). Ta innowacyjna technologia pozwalała wówczas na wydobycie 10-25 baryłek ropy dziennie. Tak rozpoczął się black gold rush. Ciągle rosnący popyt zachęcał nowych poszukiwaczy do kolejnych odwiertów. Poprawiono wydobycie z 450 tys. baryłek w 1860 r. do 3 mln baryłek w 1862 r.1). Zwiększone wydobycie znacznie obniżyło cenę ropy naftowej, która spadła nawet do 10 centów1) w 1861 r. W wyniku tego, wielu jej producentów (firm upstream) zbankrutowało lub zaprzestało wydobycia, oczekując wzrostu cen. Jak podaje Wójcik2), wypływający z głębi Ziemi "olej skalny" znany był w Polsce dużo wcześniej. Świadczy o tym wzmianka Jarzębskiego (nadwornego budowniczego i muzyka króla Władysława IV Wazy), który przy opisie Warszawy z 1643 r. wyszczególnił pałac Ossolińskich, którego kamienie i dach były przed deszczem i śniegiem smołą ziemną dychtowane, która pochodziła z okolic Gorlic. Kiedy ostatni zagraniczny światowy koncern opuszcza Polskę nie znajdując uzasadnienia dla inwestowania dalszych pieniędzy w poszukiwania i wydobycie węglowodorów w Polsce, warto pochylić się chwilę nad statystykami i ponad 150 lat później popatrzeć na prob[...]

Perspektywiczne zapotrzebowanie na metanol jako paliwo okrętowe DOI:


  Metanol jest jednym z najbardziej obiecujących, a nie produkowanych w Polsce wyrobów chemicznych. Jest to, obok olefin (etylen i propylen), jeden z najważniejszych surowców chemicznych. Służy do produkcji metanalu (30% światowego zużycia metanolu), kwasu etanowego (10%), chlorometanu (3-4%), metakrylanu metylu (2,5%) i metyloamin (2%). Oprócz zastosowań czysto chemicznych coraz ważniejsza jest rola metanolu jako dodatku lub surowca do wytwarzania komponentów paliw. Jako dodatek do benzyn metanol może być stosowany w postaci czystej (12% jego światowej produkcji) lub w postaci eteru metylowo- -tert-butylowego (MTBE; 12% produkcji metanolu). Jako dodatek do benzyn jest on używany głównie w Chinach (10,8 mln t w 2014 r.), poza tym w bardzo niewielkim stopniu w USA i Meksyku, Rosji, Korei Płd. i Arabii Saudyjskiej, nie jest natomiast wykorzystywany jako bezpośredni dodatek do benzyn w Europie. Z metanolu produkuje się także eter dimetylowy (DME), który może zastępować (lub być dodawany) do oleju napędowego i LPG (7-8% produkcji)1). Jako dodatku do oleju napędowego zużywa się 4% metanolu, a jako surowca do produkcji olefin w procesie MTO (methanol-to-olefins) 5%. W przyszłości udział zastosowań paliwowych i surowcowych istotnie wzrośnie (rys. 1), a jednym z bardziej obiecujących kierunków jest wykorzystanie metanolu jako paliwa okrętowego, zastępującego paliwa ropopochodne (ciężki olej bunkrowy oraz morski gasoil). Należy także podkreślić nowy kierunek wykorzystania metanolu. Jest nim zasilanie niskotemperaturowych ogniw paliwowych PEMFC (polimer membrane fuel cell). Metanol, oprócz etanolu oraz DME, to najczęściej proponowane paliwo do zasilania tych ogniw. Na rynku pojawiły się już ogniwa PEMFC bezpośrednio zasilane metanolem przeznaczone do urządzeń mobilnych (np. elektronika przenośna)3, 4). W Europie (UE-27 + Norwegia) metanol jest stosowany do produkcji metanalu, MTBE, kwasu etanowego, chlorometanu i metakry[...]

Wpływ zmienności składu na właściwości skroplonego gazu ziemnego w aspekcie stabilności procesu magazynowania DOI:10.15199/62.2018.2.16


  Liczne zalety gazu ziemnego, sukces w zagospodarowaniu niekonwencjonalnych złóż gazu ziemnego w Ameryce Północnej, a także dynamiczny rozwój rynku LNG (liquefied natural gas) oraz polityka klimatyczna Unii Europejskiej to istotne czynniki, które przekładają się na wzrost znaczenia gazu ziemnego w bilansie energetycznym. Powoduje to wzrost znaczenia sektora gazowego dla zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego zarówno Polski, jak i pozostałych krajów UE1-3). Dywersyfikacja dostaw tego paliwa jest kluczowym elementem bezpieczeństwa energetycznego każdego kraju. W dużej skali skroplony gaz ziemny jest transportowany statkami i magazynowany w zbiornikach magazynowych. Podczas procesu rozładowywania i magazynowania część LNG odparowuje do fazy gazowej i powoduje zmiany w składzie zmagazynowanego LNG. Temperatura wrzenia skroplonego gazu ziemnego pod ciśnieniem atmosferycznym, w zależności od składu, wynosi ok. - 162°C (111 K). Głównym składnikiem LNG jest metan, pozostałe składniki to przede wszystkim etan, propan, butan i azot. W zależności od ułamka molowego tych składników, parametry termodynamiczne LNG mogą się znacznie zmienić. Zmiany w składzie LNG mogą prowadzić do zmian gęstości, a w konsekwencji do stratyfikacji i niestabilności zwanej roll-over. LNG jest również bardzo wrażliwy na zmiany temperatury. Wzrost jego temperatury prowadzi do szybkiego parowania i nagłego wzrostu ciśnienia w zbiorniku4, 5). W procesie magazynowania LNG stabilność termodynamiczna i określenie równowagi fazowej to jedne z kluczowych problemów. Wielu autorów badanie zachowania systemów LNG sprowadza do analiz ciśnienia i temperatury cieczy kriogenicznej w zbiorniku magazynowym6, 7) oraz analizy wydajności odparowania LNG7). W tym drugim przypadku zwykle przeprowadzana jest podstawowa analiza gęstości LNG. Analiza zachowań fazowych oraz zmienności pozostałych parametrów istotnych z punktu widzenia procesu magazynowania LNG jest rzadziej dostrzega[...]

Wyzwania dla producentów nawozów mineralnych w kontekście liberalizacji krajowego rynku gazu ziemnego


  Koszty gazu ziemnego dominują w portfelu wydatków producentów nawozów mineralnych. Budowa konkurencyjnego i zliberalizowanego rynku gazu ziemnego jest korzystna dla przemysłu nawozowego. Przedstawiono główne uwarunkowania zapotrzebowania na gaz ziemny krajowych producentów nawozów mineralnych. Czy Polska może stać się hubem gazowym1)? Nie ma żadnych przesłanek (pomimo prób otwarcia polskiego rynku), aby do lat 2015-2016 zaistniała jakaś znacząca zmiana na polskim gazowym rynku, mimo, że to duzi odbiorcy zadecydują ostatecznie o jego strukturalnych modyfikacjach. Zakłady produkujące nawozy mineralne i chemikalia to od wielu lat nieodłączna część polskiej gospodarki. Na rys. 1 przedstawiono lokalizację zakładów na tle modernizowanej przez Gaz-System S.A. infrastruktury sieci przesyłowych, które ze względu na wielkość i charakter można zaliczyć do grona kluczowych wytwórców chemii na polskim rynku. Istotną rolę w tym gronie odgrywają producenci nawozów mineralnych, przede wszystkim zakłady należące do Grupy Azoty S.A., a także włocławski Anwil z Grupy PKN Orlen S.A. Na rys. 1 przedstawiono również flagowe produkty. W 2012 r. z Polski wyeksportowano nawozy mineralne o wartości ok. 684 mln euro, z czego za bisko 540 mln euro do EU-27). Nie byłoby w tym nic nadzwyczajnego gdyby nie fakt, że odbiorcy zagraniczni odkupują zaledwie 30% rodzimej produkcji. Krajowe zakłady nawozowe mają zdolność wytwórczą przekraczającą potrzeby krajowego rolnictwa3). Obecnie zdolność produkcyjna nawozów azotowych i fosforowych w Polsce czynią rodzimy sektor nawozowy odpowiednio drugą i trzecią siłą w Europie. Zdolność ta nie jest niestety w pełni wykorzystywana4). Na rys. 2 przedstawiono zmiany w strukturze wykorzystania poszczególnych nawozów mineralnych w Polsce w odniesieniu do czystego składnika. W przeliczeniu na 1 ha w Polsce zużyto w sezonie 2011/2012 w porównaniu z 2010/211 mniej o 6,8% nawozów fosforowych, mniej o 1,8% nawozów[...]

Analiza kosztów i korzyści Polski i UE związanych z planowaną umową handlową między UE i USA (TTIP). Przemysł chemiczny DOI:10.15199/62.2016.5.1


  Europejski sektor chemiczny będzie w dużym stopniu wystawiony na amerykańską ekspozycję w przypadku podpisania TTIP (Transatlantic Trade and Investment Partnership). Wysoka cena energii w Europie oraz wysokie ceny gazu ziemnego w UE prowadzą do przenoszenia przemysłu chemicznego z Europy do Stanów Zjednoczonych. Czy polskie firmy chemiczne poprawią lub pogorszą swoja pozycję konkurencyjną wobec amerykańskich po wdrożeniu TTIP? Na podstawie kalkulacji kosztów zmiennych produkcji amoniaku i mocznika, autorzy szacują, w jakim stopniu istniejące bariery taryfowe mogą być skuteczną przeszkodą przed importem tanich chemikaliów bazowych z USA. Do chwili obecnej tekst TTIP nie został opublikowany, dlatego też przygotowując publikację opierano się przede wszystkim na analizie dokumentów wybranych na podstawie wiedzy eksperckiej autorów oraz danych pochodzących z renomowanych instytucji międzynarodowych, nie popartych analizą treści samego dokumentu TTIP. Zgodnie z informacjami Komisji Europejskiej1 (European Commission, Komisja) ostateczny tekst umowy TTIP ma składać się z 24 roz- 1 Na stronach internetowych Komisji są dostępne jedynie stanowiska negocjacyjne oraz zbiór podstawowych faktów w wybranych obszarach TTIP, http://trade.ec.europa.eu/doclib/press/index. cfm?id=1230 (informacja z 10 lutego 2015 r., z uaktualnieniami). działów, obejmujących: Market access (wzajemny dostęp do rynku), Regulatory cooperation (współpraca w obszarze regulacji) i Rules (wspólne normy). Jak podaje Komisja w obszarze szeroko pojętej energetyki (surowców energetycznych czyli także ciężkiej chemii) istnieje kilka zagadnień, które są traktowane rozbieżnie przez UE i USA, i w zależności od rozstrzygnięcia w TTIP mogą mieć wpływ na wielkość obrotów handlowych i inwestycji. Należy do nich przede wszystkim technologia szczelinowania, wykorzystywana przy eksploatacji niekonwencjonalnych złóż węglowodorów, a traktowana z niechęcią, lub wręcz zaka[...]

 Strona 1