Wyniki 1-6 spośród 6 dla zapytania: authorDesc:"Jacek Caban"

Problemy eksploatacyjne łozysk slizgowych w turbinach wodnych DOI:


  W artykule zaprezentowano problematyke wykorzystania łozysk slizgowych w wybranych maszynach przepływowych na przykładzie wezłów łozyskowych małych elektrowni wodnych. Przedstawiono materiały uzywane na łozyska slizgowe tych maszyn. Zwrócono uwage na mechanizmy zuzycia elementów wezłów łozyskowych turbin. Przeprowadzono badania uszkodzonej nakładki łozyskowej na wał turbiny Kaplana małej mocy. 1. Wstep Łozyska slizgowe sa szeroko stosowanym w technice skojarzeniem tribologicznym. Ze wzgledu na rosnace wymagania trwałosci, niezawodnosci i sprawnosci ogólnej maszyn, zagadnienia konstrukcji łozysk maja coraz wieksze znaczenie technologiczne. Łozyska slizgowe powinny charakteryzowac sie małym współczynnikiem tarcia, duza odpornoscia na scieranie, cichobieznoscia, odpornoscia na korozje oraz zacieranie sie25. Własciwosci tribologiczne elementów maszyn czesto zostaja poprawione poprzez osadzanie nakładek lub modyfikacje powierzchni za pomoca obróbki cieplno-chemicznej5. Jednym z wazniejszych i trudniejszych problemów konstrukcyjnych w wirnikowych maszynach przepływowych jest zminimalizowanie strat wynikajacych z przecieku płynu przez szczeliny miedzy czesciami wirujacymi i nieruchomymi. Naczelna zasada jest taki dobór luzów oraz konstrukcji i technologii urzadzen uszczelniajacych, aby nie stanowiły one ograniczenia niezawodnosci i bezpieczenstwa pracy maszyny8. Zainstalowana w elektrowni wodnej turbina przetwarza energie wody w energie elektryczna. Turbina jest silnikiem wodnym zamieniajacym energie kinetyczna lub potencjalna wody w prace uzyteczna16. Z uwagi na ciagły charakter pracy turbiny jej zatrzymywanie do przegladu zdarza sie mozliwie rzadko. Jest to oczywiscie uzaleznione od konstrukcji, jakosci materiałów i wykonania składowych elementów turbin wodnych, głównie jednak od zachowania sie w pracy jej łozysk15. 2. Problemy eksploatacyjne łozysk Łozyska turbin wodnych powinny byc projektowane z duzym zapasem wytrzymał[...]

Badania przetopionego stopu na osnowie niklu w symulowanym środowisku chemicznym DOI:10.15199/62.2017.6.22


  Według danych1) w latach 2009-2013, globalny popyt niklu wzrastał o 8,9% w skali roku. Wzrost popytu był bardzo silnie związany z konsumpcją gospodarek krajów azjatyckich, głównie napędzany konsumpcją chińskiej gospodarki, która wzrastała o 18% rocznie. Nikiel oraz jego stopy są używane w takich dziedzinach, jak przemysł lotniczy, stoczniowy i motoryzacyjny. Ponadto nikiel oraz jego stopy są używane przez sektor medyczny i elektrotechniczny. Dane szacunkowe wg USGS (United States Geological Survey)2) wskazują, że produkcja niklu od 2010 r. systematycznie i w szybkim tempie rośnie, osiągając rekordowy poziom ponad 2,5 mln t w 2013 r. Wynika to bezpośrednio ze światowego wzrostu produkcji stali nierdzewnej, stopów i superstopów niklu oraz ogniw stosowanych w elektronice. Według przytaczanych danych autorów3) obecne zasoby eksploatacyjne rud zawierających nikiel wystarczą na ok. 30-letni okres statycznej produkcji, a uwzględniając jeszcze niezagospodarowane złoża Ni, na 50-55 lat. W wielu wdrożeniach nadal brakuje substytutów niklu. Metale pochodzące z recyklingu stają się coraz ważniejsze dla gospodarki i środowiska naturalnego, ponieważ sektor przemysłowy reaguje na publiczne zapotrzebowanie, aby zasoby były szanowane a środowisko chronione4, 5). Recykling będący istotnym czynnikiem w dostawach wielu metali używanych w naszym społeczeństwie zapewnia korzyści dla środowiska pod postacią oszczędności energii, zmniejszonej ilości wytwarzanych odpadów, a także obniżenia emisji gazów wykorzystywanych podczas produkcji wyrobów4, 6). Według danych USGS w 2015 r. z zakupionego złomu odzyskano 101,9 tys. t niklu, co stanowiło ok. 45% całkowitej podstawowej konsumpcji za rok7). Złom wytwarzany w dziedzinie stomatologii jest czysty metalurgicznie z uwagi na fakt, że topienie tego metalu ma miejsce w warunkach kontrolowanych. W dziedzinie stomatologii ponowne wykorzystanie stopów wydaje się obiecujące w przypadku stopów NiCr oraz CoCr8, 9) [...]

Studies on operational wear of glycol-based brake fluid Badania eksploatacyjnego zużycia płynu hamulcowego wytworzonego na bazie glikolu DOI:10.15199/62.2015.10.30


  Three glycols-contg. com. brake fluids were studied for b.p. and H2O content as a function of the vehicle mileage. A significant deterioration in the quality of brake fluids was obsd. during the 3 yr. long study. The detn. of b.p. was more efficient than the deten. of H2O content. Przedstawiono wyniki badań dotyczących jakości płynu hamulcowego w funkcji temperatury i zawartości wody, przeprowadzonych na wybranej grupie samochodów osobowych w trakcie ich eksploatacji. Badane pojazdy charakteryzowały się różną datą produkcji i miały różne wartości przebiegu kilometrowego. Przedstawiono metodykę analizy statystycznej jakości płynu hamulcowego na bazie glikolu dla wybranych samochodów osobowych pozostających w eksploatacji. W celu poprawy bezpieczeństwa transportu i ochrony środowiska naturalnego systematycznie zwiększa się skuteczność i niezawodność systemów bezpieczeństwa pojazdów samochodowych oraz stosuje się coraz doskonalsze materiały eksploatacyjne. W przemyśle i w motoryzacji (smarowanie) największe znaczenie mają syntetyczne węglowodory, w tym szczególnie polialfaolefiny (PAO), estry kwasów karboksylowych (kompleksestry i poliestry) oraz polialkilenoglikole (PAG)1). Na rynku przemysłu chemicznego organiczne estry są cennymi półproduktami2) wykorzystywanymi szeroko w przemyśle motoryzacyjnym. Zagadnienia bezpieczeństwa i eksploatacji pojazdów stanowią stale aktualną problematykę naukowo-badawczą. Droździel i współpr. badali skuteczność systemów bezpieczeństwa w autobusach miejskich3) i niezawodność floty pojazdów podczas eksploatacji4) oraz zaprezentowali analizę napraw pojazdów w funkcji przebiegu kilometrowego, na przykładzie floty pojazdów firmy transportowej5). Skrúcaný i Gnap6) badali wpływ zmiany warunków atmosferycznych na stabilność ruchu pojazdów ciężarowych z ładunkiem i bez obciążenia, również podczas hamowania. W celu poprawy bezpieczeństwa transportu drogowego we wszystkich nowych pojazdach stosuje się złoż[...]

Composition of exhaust gases of spark ignition engines under conditions of periodic inspection of vehicles in Slovakia Skład spalin z silników o zapłonie iskrowym w warunkach okresowych badań pojazdów na Słowacji DOI:10.15199/62.2017.3.36


  The exhaust gas emission control data in a vehicle control station in 2007-2014 in Slovakia was presented. The emission depended of vehicle prodn. year and its equipment. Przedstawiono wyniki badań dotyczących kontroli składu spalin z pojazdów z silnikami o zapłonie iskrowym w ramach okresowych badań technicznych pojazdów. Zweryfikowano uzyskiwane podczas kontroli wyniki zawartości CO i HC z limitami zawartymi w obowiązujących normach Euro dla tej kategorii pojazdów wyposażonych w różne typy układów wydechowych. Ludzkość wykorzystuje silnikowe pojazdy samochodowe już od ponad 100 lat. Silnik spalinowy przekształca energię chemiczną zawartą w paliwie na energię mechaniczną przez spalanie paliwa. W wyniku spalania tworzy się ponad 100 różnych produktów spalania, m.in. takich jak aldehydy (RCHO) i ditlenek siarki oraz regulowane normami wartości emisji CO, węglowodory (HC), NOx, a także cząstki stałe PM (particulate matter)1). Spaliny są odprowadzane do środowiska, w którym ich stężenie, w związku z dynamicznym rozwojem motoryzacji, znacznie wzrosło w okresie ostatnich dwóch dekad. W tabeli 1 zestawiono dopuszczalne wartości emisji spalin w poszczególnych normach europejskich dla pojazdów zasilanych silnikiem o zapłonie iskrowym. Spaliny emitowane z pojazdów samochodowych są dominującym źródłem zanieczyszczenia powietrza na obszarach miejskich i mają negatywny wpływ na zdrowie ludzi oraz jakość powietrza i środowiska2- 8). Według klasyfikacji źródeł zanieczyszczeń powietrza w obszarach miejskich emisja z pojazdów samochodowych stanowi więcej niż 80% zanieczyszczeń powietrza w dużych miastach9). W ogólnym Table 1. Exhaust gases emission limits for vehicles with spark ignition engines Tabela 1. Dopuszczalne wartości emisji spalin dla pojazdów z silnikiem o zapłonie iskrowym Nazwa normy Data obowiązywania normy, od Emisja składników spalin, g/km CO HC NOx HC+NOx PM Euro 1 1.07.1992 r. 2,72 - - 0,97 - Euro 2 1.10.1996 r. 2,2[...]

Analiza właściwości chemicznych i energetycznych wierzby wiciowej do przemysłowego spalania DOI:10.15199/62.2018.1.4


  Zapotrzebowanie na energię nieustannie rośnie wraz z rozwojem cywilizacji. Stale rosnące ceny konwencjonalnych surowców energetycznych (węgla kamiennego, ropy naftowej, gazu ziemnego) skłaniają do poszukiwania alternatywnych źródeł energii. Doskonałym zamiennikiem typowych nośników energii są obecnie odnawialne źródła energii (OZE), tj. energia z biomasy, energia słoneczna, wiatrowa, wodna i geotermalna. Ze względu na potrzebę intensyfikacji wytwarzania energii z OZE, a także konieczność upowszechnienia metod ograniczania emisji gazów cieplarnianych do atmosfery, coraz większe znaczenie odgrywa produkcja i wykorzystanie biogazu w rolnictwie1). Uregulowania prawne obowiązujące w Polsce wymuszają na elektrowniach i elektrociepłowniach pozyskiwanie energii elektrycznej z OZE w rosnącym udziale od 7,5% w 2010 r. do 15% w 2020 r.2). Wdrożenie rozwiązań z branży OZE może poprawić stan środowiska oraz ograniczyć zużycie paliw kopalnych. Jednym z przykładów pozyskiwania energii w sposób nie zagrażający środowisku jest wykorzystanie biomasy jako podstawowego źródła energii odnawialnej. Niektóre gatunki roślin mogą być wykorzystywane w termochemicznych procesach konwersji energii (spalanie, współspalanie, piroliza, zgazowanie) lub w instalacjach, w których prowadzone są procesy biochemiczne (gorzelnie, w których produkowany jest bioetanol, lub biogazownie, gdzie powstaje biometan)3). Ich spalanie może zastąpić paliwa kopalne w kilku zastosowaniach4). Uprawami przeznaczonymi do produkcji ciepła są głównie szybko rosnące rośliny liściaste, takie jak wierzby (Salix spp.) i topole (Populus spp.) oraz miskant (Miscantus spp.)5, 6). W zakresie energetycznym biomasa pojmowana jest jako substancja organiczna nadająca się do spalenia w celu uzyskania energii elektrycznej, ciepła lub paliw transportowych do wykorzystania w procesach zaspokojenia potrzeb człowieka7). Biomasa roślinna (fitomasa) powstaje w procesie fotosyntezy, który konwertuje e[...]

O zależności widm w podczerwieni zużytych olejów silnikowych od ich lepkości kinematycznej DOI:10.15199/62.2018.1.5


  Rosnąca mobilność ludzi jest jednym ze wskaźników zamożności społeczeństwa i ekonomicznego sukcesu człowieka1). Ludzkość wykorzystuje silnikowe pojazdy samochodowe już od ponad 100 lat2). Ze względu na trwałość silników spalinowych bardzo istotne znaczenie ma prawidłowa obsługa techniczna i właściwie dobrane środki eksploatacyjne, w tym oleje i smary. Zadaniem oleju silnikowego jest zmniejszenie tarcia współpracujących elementów, smarowanie zespołów silnika w szerokim zakresie temperatur, chłodzenie silnika, zapobieganie korozji wewnętrznych części silnika, tłumienie drgań oraz ograniczanie zużycia części ruchomych silnika. W literaturze można znaleźć wiele prac3-10), których autorzy wskazują na duże znaczenie jakości oleju silnikowego w różnych stanach eksploatacji silników spalinowych i urządzeń mechatronicznych. W trakcie użytkowania środków transportu może dochodzić do bardzo dużych zmian lepkości oleju silnikowego8). Przyczyną wzrostu lepkości oleju podczas eksploatacji jest jego degradacja termiczna i oksydacyjna11), a w przypadku silników o zapłonie samoczynnym jeszcze dodatkowo przedostawanie się sadzy do oleju. W normalnych warunkach eksploatacji olej silnikowy w misce olejowej silnika pozostaje stabilny oksydacyjnie. W przestrzeni tłokowej silnika olej poddany jest jednocześnie wysokiemu obciążeniu termicznemu i utleniającemu w obecności obcych substancji, które mogą katalitycznie wpłynąć na jego utlenianie. Na ściankach cylindra, tłoka i pierścieni tłokowych osiadają lepkie muły i lakiery osadowe oraz resztki pochodzące z procesów spalania. Stabilność oksydacyjna węglowodorów wzrasta w szeregu: nienasycone < aromatyczne < cykliczne nasycone (nafteny) < izoalkany12). 50 97/1(2018) Mgr inż. Jacek CABAN - notkę biograficzną i fotografię Autora drukujemy w bieżącym numerze na str. 45. Prof. dr hab. Andrzej MARCZUK - notkę biograficzną i fotografię Autora drukujemy w bieżącym numerze na str. 45. Zatem gorsza stabilność [...]

 Strona 1