Wyniki 1-6 spośród 6 dla zapytania: authorDesc:"KATARZYNA IZYDORCZYK"

Zbiornik sulejowski i możliwości jego rekultywacji pod kątem spełnienia wymogów Ramowej Dyrektywy Wodnej

Czytaj za darmo! »

Na przykładzie zbiornika wodnego Sulejów omówiono zabieg biohydromanipulacji jako jeden ze sposobów regulowania jakości wody w ekosystemach. Wskazano na potrzebę kompleksowych działań mających na celu zarówno zmniejszenie dopływu do zbiornika ładunków azotu i fosforu, jak również wykorzystanie ekologicznych aspektów cyklu hydrologicznego. MACIEJ ZALEWSKI Międzynarodowy Instytut Polskiej [...]

Ekotony dla redukcji zanieczyszczeń obszarowych


  Główną przyczyną eutrofizacji ekosystemów wodnych jest nadmierny dopływ zanieczyszczeń, zwłaszcza substancji biogennych: azotu i fosforu zarówno ze źródeł punktowych, jak i obszarowych. Ponad 60% ładunku fosforu docierającego z obszaru Polski do Bałtyku pochodzi z zanieczyszczeń obszarowych, m.in. z obszarów rolniczych, 25% ze źródeł punktowych (w tym z oczyszczalni ścieków), a jedynie ok. 15% stanowi tło naturalne (rys. 1., HELCOM 2007, Igras i Patuszak 2009). W wyniku przeżyźnienia wód dochodzi do ich wtórnego zanieczyszczenia w postaci formowania zakwitów glonów i sinic objawiającego się zmianą koloru i zapachu wody. Szczególnie niebezpieczne jest występowanie zakwitów sinic, które w toku ewolucji wypracowały bardzo groźny mechanizm walki z konkurencyjnymi organizmami - zdolność do produkcji toksyn. Stanowią one zagrożenie dla prawidłowego funkcjonowania ekosystemu wodnego, ale przede wszystkim dla zdrowia kąpiących się ludzi, co jest jedną z przyczyn zamykania kąpielisk w okresie letnim (fot.1). Pomimo postępującej realizacji Krajowego Programu Oczyszczania Ścieków Komunalnych i wynikającej z niego redukcji związków biogennych w wodach powierzchniowych, należy stwierdzić, że działania te na wielu obszarach kraju będą niewystarczające do osiągnięcia wymogów Ramowej Dyrektywy Wodnej 2000/60/WE. Niezbędne staje się podjęcie działań nad ograniczeniem zanieczyszczeń obszarowych z krajobrazu rolniczego. Opracowanie innowacyjnych biotechnologii ekohydrologicznych oraz przykładowego, spójnego programu działań dla trwałego ograniczenia zanieczyszczeń obszarowych w zlewni Pilicy, przyczyniającego się do osiągnięcia dobrego potencjału ekologicznego wód zbiornika sulejowskiego, jest głównym celem realizowanego wspólnie przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Warszawie i Międzynarodowy Instytut PAN Europejskie Regionalne Centrum Ekohydrologii p/a UNESCO w Łodzi projektu EKOROB "Ekotony dla redukcji zanieczyszczeń obszarowych" (LIF[...]

Strategia zastosowania ekohydrologicznych metod i rozwiązań systemowych do redukcji toksycznych zakwitów sinicowych w zbiorniku sulejowskim


  W świetle obowiązujących dyrektyw wodnych Komisji Europejskiej konieczne staje się odejście od sektorowych, hydrotechnicznych rozwiązań na rzecz zrównoważonego zarządzania ekosystemami wodnymi. Strategia rekultywacji zbiornika sulejowskiego powinna zatem opierać się na systemowych rozwiązaniach w zarządzaniu zasobami wodnymi zlewni, dla których podstawą jest koncepcja ekohydrologii, stanowiąca jeden z sześciu tematów Strategii VIII Fazy Międzynarodowego Programu Hydrologicznego UNESCO (2014-2020). Analizy przeprowadzone przez Europejskie Regionalne Centrum Ekohydrologii PAN we współpracy z Regionalnym Zarządem Gospodarki Wodnej w Warszawie wykazały, że kluczowymi elementami w procesie rekultywacji zbiornika jest redukcja dopływu azotu i fosforu ze zlewni Pilicy oraz obszarów przybrzeżnych zbiornika przy równoległym podejmowaniu działań dla intensyfikacji procesów samooczyszczania w obszarze cofkowym zbiornika i ograniczenia zasilania wewnętrznego. Nizinne zbiorniki zaporowe są szczególnie podatne na eutrofizację ze względu na znaczny obszar zlewni w porównaniu z powierzchnią użytkową zbiornika, z którego są zasilane wodą. Stąd wszelkie formy antropopresji w zlewni: przemysł, rolnictwo, urbanizacja, turystyka przekładają się w różnym stopniu na emisję fosforu i azotu, użyźniającą zbiornik (Zalewski 1995). Zbiornik sulejowski charakteryzuje się stałym, dynamicznym dopływem wód z dużą ilością rumowiska i zanieczyszczeń ze zlewni, której powierzchnia wynosi ok. 4900 km2 (z czego ok. 240 km2 stanowi zlewnia bezpośrednia zbiornika). Zebrane dane z wieloletnich badań realizowanych w Katedrze Ekologii Stosowanej Uniwersytetu Łódzkiego oraz Europejskim Regionalnym Centrum Ekohydrologii PAN wskazują, że dopływ substancji użyźniających ze zlewni, szczególnie w okresie letniej powodzi, stanowi główny czynnik decydujący o intensywności zakwitów sinicowych (Wagner-Łotkowska 2002, Izydorczyk 2003). Klasyczne, sektorowe,[...]

Wysoko efektywne strefy buforowe dla zwiększenia potencjału ekologicznego i turystycznego zbiornika sulejowskiego


  Zbiornik sulejowski, ze względu na walory przyrodnicze i kulturowe doliny, stanowi ważny obszar turystyczny województwa łódzkiego; niestety występujące w okresie letnim toksyczne zakwity sinic ograniczają użytkowanie zbiornika. Podjęte działania w ramach projektu LIFE+EKOROB ,,Ekotony dla redukcji zanieczyszczeń obszarowych’’ skupiają się na opracowaniu Programu działań z wykorzystaniem potencjału biotechnologii ekosystemowych m.in. wysoko efektywnych stref buforowych do poprawy jakości wód dopływających do zbiornika, a tym samym redukcji intensywności zakwitów sinic. Skonstruowane demonstracyjne strefy buforowe nad zbiornikiem sulejowskim są przykładem multifunkcjonalnych stref, w których harmonizuje się działania podjęte na rzecz ochrony środowiska z potrzebami lokalnej społeczności, maksymalizując w ten sposób szanse rozwoju obszaru. Globalne zmiany klimatu, spowodowane m.in. wzrostem średniej temperatury powietrza, przyrostem poziomu wody w oceanach oraz ciągłego komplementarnego oddziaływania środowiska geograficznego i działalności człowieka (Zwoliński 2011), powodują, że to dostępność do śródlądowych zasobów wodnych staje się najważniejszym czynnikiem, oprócz energii, limitującym socjoekonomiczny rozwój w XXI wieku. Zawarty w preambule Ramowej Dyrektywy Wodnej 2000/60/WE (RDW) z 23 października 2000 r. Parlamentu Europejskiego zapis "...woda nie jest produktem handlowym takim jak każdy inny, ale raczej dziedziczonym dobrem, które musi być chronione, bronione i traktowane jako takie..." potwierdza tylko fakt, że jednym z największych wyzwań, z którymi musi zmierzyć się świat w nowym stuleciu, jest zrewidowanie zasad gospodarki zasobami wody słodkiej. Wprawdzie w RDW podstawowy nacisk położono na osiągnięcie dobrego stanu ekologicznego wód (good ecological status) do 2015 r. - podstawo-wego czynnika gwarantującego trwałe użytkowanie zasobów wodnych oraz innych zasobów środowiska naturalnego[...]

Identyfikacja presji ze źródeł komunalnych i rolniczych w zlewni Pilicy jako punkt wyjścia dla ograniczenia zanieczyszczeń obszarowych


  Zjawisko eutrofizacji wód śródlądowych i morskich - w wyniku nadmiernego dopływu ładunku związków azotu i fosforu trafiającego ze środowiska lądowego do wód - jest jednym z głównych problemów ekologicznych na świecie. Zgodnie z postanowieniami Komisji Europejskiej zawartymi w Ramowej Dyrektywie Wodnej nr 2000/60/WE Polska jest zobowiązana do podejmowania działań w celu osiągnięcia do 2015 r. dobrego stanu ekologicznego wód powierzchniowych, m.in. poprzez ograniczenie procesu eutrofizacji akwenów. Również Dyrektywa Rady 91/676/EWG z dnia 12 grudnia 1991 r. dotycząca ochrony wód przed zanieczyszczeniami powodowanymi przez azotany pochodzenia rolniczego (tzw. Dyrektywa Azotanowa) podnosi sprawę objęcia działaniami naprawczymi wód, które są eutroficzne lub mogą stać się eutroficzne. Natomiast wymogi Dyrektywy Rady 91/271/EWG z dnia 21 maja 1991 r. dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych nakładają obowiązki w zakresie uporządkowania gospodarki komunalnej dla ochrony wód powierzchniowych i środowiska wodnego przed zanieczyszczeniem ściekami, zaś cele tej dyrektywy zostaną osiągnięte w przypadku redukcji minimum 75% azotu i fosforu ogólnego. Zgodnie z wymaganiami Ramowej Dyrektywy Wodnej oraz zapisami prawa wodnego trwają prace nad aktualizacją planów gospodarowania wodami oraz programów działań zawartych w Programie Wodno-Środowiskowym Kraju. Jednym z elementów planów gospodarowania wodami na obszarze dorzecza jest identyfikacja znaczących oddziaływań antropogenicznych i oceny ich wpływu na stan wód powierzchniowych i podziemnych. Dane z Państwowego Monitoringu Środowiska, z Banku Danych Lokalnych GUS oraz z Katastru Wodnego RZGW stanowiły podstawowe dane wyjściowe do prowadzonych analiz. Jednak oprócz wykorzystania i analizy istniejących danych statystycznych równie ważnym wyzwaniem jest poszukiwanie mechanizmów i analiza procesów odpowiedzialnych za zwiększenie pojemności i odporności ekosystemów wodnych przed postępującą a[...]

Możliwości wykorzystania doświadczeń z realizacji projektu LIFE+ EKOROB we wdrażaniu dyrektyw wodnych Parlamentu Europejskiego DOI:


  W XXI wieku światowe zasoby wód słodkowodnych stały się, obok energii, głównym czynnikiem limitującym zrównoważony rozwój. Ze względu na złożoność procesów hydrologicznych, biologicznych, socjologicznych i ekonomicznych związanych z dynamiką i wykorzystaniem zasobów wody w skali zlewni konieczne staje się podejmowanie działań w celu zintegrowania zarządzania zasobami wodnymi, opierających się na interdyscyplinarnej wiedzy. Celem takiego systemowego podejścia jest wypracowanie rozwiązań zapewniających ekonomiczne bezpieczeństwo oraz rozwój obecnych i przyszłych pokoleń przy jednoczesnej eliminacji zagrożeń dla trwałości funkcjonowania ekosystemów. Zapewnienie bezpieczeństwa ekonomicznego i środowiskowego powinno uwzględniać podejmowanie działań poprawiających stan jakości wód i ograniczających zanieczyszczenia obszarowe. Również międzynarodowe zobowiązania nakładają na Polskę obowiązek zmniejszenia limitów ładunków odprowadzanych zanieczyszczeń z wodami do Bałtyku. Realizacji powyższego celu, ujętego jako nadrzędny przez Ramową Dyrektywę Wodną, Dyrektywę Azotanową, Dyrektywę Ściekową oraz Konwencję Helsińską, służy projekt EKOROB "Ekotony dla redukcji zanieczyszczeń obszarowych" (LIFE08 ENV/PL/000519, www.ekorob.pl), który wskazuje narzędzia pozwalające na zmniejszenie ilości odprowadzanych związków fosforu i azotu do Morza Bałtyckiego w obrębie zlewni Pilicy, poprzez ograniczanie zanieczyszczeń obszarowych. Finansowany w ramach instrumentu LIFE+ przez Komisję Europejską oraz Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej projekt EKOROB był realizowany przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Warszawie i Europejskie Regionalne Centrum Ekohydrologii PAN w latach 2010- 2015. Obszarem realizacji projektu jest górna i środkowa zlewnia Pilicy o powierzchni ok. 4,9 tys. km2, leżąca na obszarze 55 gmin, w obrębie 5 województw, w tym województwa łódzkiego (43,3% obszaru objętego projektem), świętokrzyskiego (34,4%) [...]

 Strona 1