Wyniki 1-10 spośród 16 dla zapytania: authorDesc:"Jacek Postupolski"

Aktywne i inteligentne materiały w nowoczesnych opakowaniach żywności


  Nowe trendy na rynku opakowań żywności, wynikające m.in. z wymagań stawianych przez konsumentów, zmierzają do stosowania opakowań funkcjonalnych, takich jak opakowania aktywne i inteligentne, które mogą w przyszłości zastępować tradycyjne materiały opakowaniowe. Opakowania aktywne mają za zadanie już nie tylko ochronę produktu przed czynnikami zewnętrznymi, ale przede wszystkim oddziaływanie z przechowywanym środkiem spożywczym w taki sposób, aby wydłużyć jego okres przydatności do spożycia, czy też poprawić zalety smakowe lub wygląd. Inteligentne materiały mają na celu monitorowanie warunków przechowywania zapakowanej żywności lub jej otoczenia. Nie wszystkie jednak opakowania wpływające na przechowywaną w nich żywność można uznać za aktywne. Należy rozróżnić materiały, które mają naturalne właściwości do absorbowania substancji np. celuloza lub też ich uwalniania np. drewno od tych, które zostały celowo zaprojektowane w taki sposób, aby ich składniki oddziaływały z kontaktującą się z nimi żywnością. Podstawową funkcją tradycyjnych opakowań żywności jest zabezpieczenie mechaniczne i ochrona środków spożywczych przed zewnętrznymi zanieczyszczeniami oraz czynnikami środowiska, takimi jak światło, ciepło, obecność tlenu, wilgoć, enzymy, mikroorganizmy, owady, kurz, emisja gazów itp. Wszystkie te czynniki mogą powodować pogorszenie cech organoleptycznych produktów spożywczych, jak również wpływać niekorzystnie na ich trwałość. Opakowania powinny zapewniać bezpieczeństwo przechowywanej w nich żywności, utrzymanie jakości oraz trwałości przez cały okres jej przechowywania. Wydłużenie okresu przydatności środka spożywczego do spożycia jest możliwe w przypadku zredukowania liczby mikroorganizmów oraz zmniejszenia ilości reakcji biochemicznych i enzymatycznych zachodzących w przechowywanej żywności. W tym celu wskazane jest monitorowanie przebiegających reakcji za pomocą np. kontroli wilgotności oraz temperatury środowiska otacz[...]

Aktywne i inteligentne materiały do kontaktu z żywnością


  Zauważalny w ostatnich latach postęp w obszarze opakowań funkcjonalnych stanowi istotny kierunek rozwoju branży opakowaniowej. Aktywne i inteligentne materiały należą do nowych, innowacyjnych rodzajów materiałów, które są coraz częściej stosowane do bezpośredniego lub pośredniego kontaktu z żywnością. W przeciwieństwie do tradycyjnych materiałów opakowaniowych nie są one obojętne w stosunku do kontaktującej się z nimi żywności. Substancje aktywne wchodzące w ich skład mogą występować w różnych postaciach. Mogą wchodzić w skład opakowania żywności, np. być włączone w strukturę lub powierzchnię tworzywa sztucznego, z którego produkowane są butelki lub folie, albo też stanowić odrębne elementy, niepołączone z samym opakowaniem, np. w postaci saszetki lub podkładki. Aktywne materiały mają na celu przedłużenie okresu przydatności danego środka spożywczego do spożycia lub też zachowanie lub poprawę jego stanu. Zostały one celowo zaprojektowane w taki sposób, aby zawarte w nich składniki uwalniały substancje do opakowanej żywności lub jej otoczenia, lub też je absorbowały. Inteligentne materiały mają za zadanie monitorować stan opakowanej żywności lub jej otoczenia. Materiały aktywne i inteligentne w celu zapewnienia ochrony zdrowia konsumenta muszą spełniać wymagania przepisów obowiązujących w Unii Europejskiej. Ponieważ materiały te zostały celowo zaprojektowane w taki sposób, aby oddziaływać z kontaktującą się żywnością lub monitorować jej stan, przepisy określają szczegółowe wymagania zarówno w odniesieniu do gotowych materiałów, jak i składników aktywnych oraz substancji tworzących takie składniki. WYMAGANIA OGÓLNE Rozporządzenie ramowe (WE) nr 1935/2004, które określa wymagania jakie muszą spełniać materiały i wyroby przeznaczone do kontaktu z żywnością, dopuszcza wprowadzenie do obrotu na terenie Unii Europejskiej aktywnych i inteligentnych materiałów [8]. Artykuł 3 tego rozporządzenia stanowi, że wszystkie materiały i wy[...]

Bezpieczeństwo wyrobów gumowych przeznaczonych do kontaktu z żywnością


  W artykule omówiono rodzaje elastomerów, w tym gumy silikonowej i elastomerów termoplastycznych, stosowanych w produkcji wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością. Przedstawiono obecny stan prawny w zakresie wyrobów elastomerowych przeznaczonych do kontaktu z żywnością oraz zwrócono uwagę, jakie badania powinny być wykonane w celu zapewnienia bezpieczeństwa zdrowotnego tego rodzaju wyrobów.Od wielu lat na świecie obserwuje się coraz większe zapotrzebowanie na tworzywa polimerowe oraz związany z tym wzrost produkcji. Tworzywa polimerowe mają istotne znaczenie w produkcji materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością. Coraz częściej zastępują one materiały wyprodukowane z surowców naturalnych, takie jak papier, karton, drewno czy szkło. Tworzywa polimerowe elastomerowe, np. guma, guma silikonowa oraz elastomery termoplastyczne, są wykorzystywane na szeroką skalę w produkcji materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością, w tym jako elementy maszyn stosowanych w zakładach przemysłu spożywczego. WŁAŚCIWOŚCI ELASTOMERÓW Guma jest produktem wulkanizacji kauczuku naturalnego lub syntetycznego. Charakteryzuje się dużą elastycznością oraz zdolnością do dużych odwracalnych odkształceń sprężystych, przekraczających nawet 1000%. Właściwości gumy zmieniają się w zależności od rodzaju kauczuku, ilości i rodzaju pozostałych składników mieszanki kauczukowej, sposobu jej przygotowywania oraz warunków wulkanizacji. Praktycznie więc dobierając odpowiednio składniki mieszanki i stosując różne parametry technologiczne można otrzymywać wiele gatunków gum o zróżnicowanych właściwościach. Mieszanki gumowe, które z uwagi na swoje właściwości znalazły zastosowanie w przemyśle spożywczym to: kauczuk butadienowo-fluorowy (FPM), kauczuk butadienowo- akrylonitrylowy (NBR) oraz kauczuk et[...]

Formaldehyd i inne substancje potencjalnie rakotwórcze DOI:10.15199/65.2015.1.6


  W artykule omówiono zagrożenia dla zdrowia wynikające z uwalniania się z opakowań żywności substancji małocząsteczkowych, potencjalnie rakotwórczych dla człowieka. Przykładami takich substancji są: formaldehyd oraz pierwszorzędowe aminy aromatyczne, takie jak 4,4--oksydianilina, 4,4- -metylenodianilina, 2,4-toluenodiamina, 3,3--dimetylobenzydyna. Szczególnie duże ryzyko uwalniania do żywności takich substancji występuje w przypadku wyrobów importowanych z Chin i Hong Kongu. Ustanowione w UE przepisy prawne mają na celu zapewnienie maksymalnego bezpieczeństwa zdrowotnego konsumentów, a organy kontrolne (w Polsce - Państwowa Inspekcja Sanitarna) przykładają szczególną wagę do zgodności wyrobów kuchennych wykonanych z poliamidu i melaminy w ramach urzędowej kontroli materiałów do kontaktu z żywnością.Aby opakowania były wystarczająco obojętne w stosunku do żywności i tym samym bezpieczne, muszą odpowiadać wymaganiom odpowiednich przepisów prawnych Unii Europejskiej. Zgodnie z tymi wymaganiami, w skład materiałów, z których są wyprodukowane te opakowania, mogą wchodzić tylko substancje pozytywnie ocenione pod względem toksykologicznym przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) oraz nieuwalniające się do żywności w ilościach przekraczających ustanowione limity. Jednak bardzo często opakowania do żywności oraz przybory kuchenne podczas użytkowania oddziałują z żywnością, uwalniając do niej substancje szkodliwe dla zdrowia człowieka, często o właściwościach potencjalnie rakotwórczych. Do takich substancji można zaliczyć formaldehyd oraz pierwszorzędowe aminy aromatyczne, które są wykorzystywane w produkcji materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością. ZASTOSOWANIE FORMALDEHYDU oraz pierwszorzędowych amin aromatycznych Formaldehyd jest stosowany głównie w produkcji różnego rodzaju żywic fenolo[...]

Zagrożenia dla zdrowia, wymagania prawne. Papier i tektura do kontaktu z żywnością DOI:


  W artykule omówiono zagrożenia dla zdrowia wynikające z uwalniania się z papierowych i tekturowych opakowań żywności substancji małocząsteczkowych, szkodliwych dla zdrowia człowieka. Zwrócono szczególną uwagę na bezpieczeństwo opakowań z papieru i tektury wyprodukowanych z wtórnych włókien celulozowych, które mogą zawierać pozostałości farb i tuszów drukarskich. Zawarte w nich składniki, takie jak oleje mineralne czy fotoinicjatory, mogą uwalniać się do żywności. Poruszono problem związany z materiałami opakowaniowymi z papieru i tektury z recyklingu jako istotnego źródła zanieczyszczenia żywności olejami mineralnymi. Przedstawiono również wymagania prawne, jakie muszą spełniać opakowania z papieru i tektury przeznaczone do kontaktu z żywnością, w tym wymagania w zakresie składu i badań Papier i tektura należą do materiałów, które są od wielu lat stosowane w produkcji opakowań do żywności, zwłaszcza żywności suchej i sypkiej, jak np. herbata, cukier, ryż, płatki zbożowe. Są również często stosowane do pakowania kanapek, pizzy czy żywności mrożonej. Natomiast papier powlekany silikonem, w celu zwiększenia odporności na wysoką temperaturę, stosuje się do pieczenia i smażenia żywności. Opakowania kartonowe są powszechnie stosowane jako opakowania transportowe i dystrybucyjne. Z uwagi na fakt, że papier i tektura nie są odpowiednie do pakowania żywności o wysokiej wilgotności, coraz częściej stosuje się opakowania zawierające, oprócz papieru, inne materiały powlekane, które zabezpieczają przed rozpadem papieru w kontakcie z żywnością płynną. Do żywności płynnej, takiej jak soki owocowe, mleko i napoje mleczne, stosuje się opakowania wielowarstwowe, wielomateriałowe (typu Tetra-Pak), które składają się na ogół z 5-7 (a czasem nawet z kilkunastu) warstw materiałów. W opakowaniu typu Tetra-Pak warstwa papieru lub tektury jest powlekana tworzywem sztucznym (polietylenem) zabezpieczającym papier przed nasiąknięciem. W środku[...]

Escherichia coli w żywności, w tym E. coli O104


  Bakterie Escherichia coli po raz pierwszy zostały wyizolowane z kału dzieci i scharakteryzowane przez wiedeńskiego naukowca Teodora Escherichia w 1885 r. (Bacterium coli). Bakterie Escherichia coli są pałeczkami Gram-ujemnymi, długości ok. 2 μm i średnicy 0,8 μm. Są to względne i w większości ruchliwe beztlenowce. Występują w jelicie ludzi i jelicie zwierząt stałocieplnych oraz w wodzie i glebie. Escherichia coli są składnikami prawidłowej mikroflory przewodu pokarmowego. Większość szczepów tych bakterii występujących w przewodzie pokarmowym pełni funkcję symbiontów. Biorą one udział w rozkładzie substancji pokarmowych i syntetyzują związki egzogenne. Dzięki wytwarzaniu bakteriocyn mogą być konkurentami dla bakterii chorobotwórczych. Istnieje jednak wiele szczepów E. coli, które mają geny odpowiedzialne za wywołanie chorób. Szczepy chorobotwórcze E. coli podzielono na sześć grup: enteropatogenne (EPEC), enterotoksyczne (ETEC), enteroinwazyjne (EIEC), enteroadhezyjne (DAEC), enteroagregacyjne (EAEC) i enterokrwotoczne (EHEC). Przy podziale wzięto pod uwagę obecność czynników wirulencji, mechanizm działania oraz objawy kliniczne. Nazwy większości grup rozpoczynają się od określenia "entero", pochodzącego od słowa greckiego "enterikos", co oznacza jelito. W mikrobiologii żywności najważniejszą rolę odgrywają bakterie enterokrwotoczne, których nazwa pochodzi od krwotocznej biegunki będącej głównym objawem zakażenia. Inna nazwa tych bakterii - Shiga toxin- -producing E. coli (STEC) - pochodzi od podstawowego czynnika chorobotwórczości - cytotoksyn, które swoją budową i działaniem przypominają toksynę shiga wytwarzaną przez Shigella dysenteriae i odpowiadają za powstawanie krwotocznej biegunki [15]. Bakterie te wytwarzają dwa rodzaje toksyn: werotoksynę 1 i werotoksynę 2, które wykazują cytotoksyczne działanie wobec linii komórkowej Vero (stąd nazwa werotoksyny). INFEKCYJNE DAWKI Escherichia coli Werotoksyczne szczepy [...]

Nowe kryteria mikrobiologiczne dla żywności


  Dążenie do wysokiego poziomu ochrony życia i zdrowia ludzi jest jednym z głównych celów prawa żywnościowego. Zanieczyszczenia mikrobiologiczne środków spożywczych są jednym z czynników wpływających na bezpieczeństwo żywności, gdyż obecność bakterii chorobotwórczych może być powodem wystąpienia zatruć pokarmowych u ludzi. W celu kontrolowania środków spożywczych zostały ustalone wymagania mikrobiologiczne dla żywności, ze szczególnym uwzględnieniem drobnoustrojów chorobotwórczych. Przed ujednoliceniem wymagań Unii Europejskiej, kraje posługiwały się własnymi kryteriami mikrobiologicznymi dla produktów spożywczych, znacznie różniącymi się między sobą. Stosowanie niejednolitych wymagań, dotyczących przyjęcia lub odrzucenia przez państwa członkowskie partii towarów, powodowało poważne i powtarzające się problemy zarówno w kontroli granicznej, jak i w handlu wewnętrznym. Zróżnicowane krajowe kryteria mikrobiologiczne komplikowały wejście na rynek europejski nowych produktów pochodzących z krajów trzecich. Te same produkty musiały spełniać różne wymagania mikrobiologiczne w zależności od miejsca wprowadzenia na terytorium Unii. W związku z powyższym zaistniała pilna potrzeba harmonizacji kryteriów i opracowania wspólnych wymagań mikrobiologicznych dla środków spożywczych. W wyniku prac, trwających od 2001 r., opracowano rozporządzenie Komisji (EC) nr 2073/2005 z 15 listopada 2005 r. w sprawie kryteriów mikrobiologicznych dla żywności [8]. Celem tego rozporządzenia było wprowadzenie ujednoliconych wymagań dla środków spożywczych we wszystkich państwach Unii Europejskiej. Rozporządzenie to zawiera wymagania mikrobiologiczne dla wybranych drobnoustrojów i implementację zasad obowiązujących operatorów żywności. Mikrobiologiczne kryteria stanowią również podstawę do oceny żywności podczas procesów produkcji, przetwarzania i dystrybucji. Stosowanie wymagań mikrobiologicznych powinno tworzyć integralną część implementacji systemu HA[...]

Niebezpieczne wirusy w żywności


  Obecność w środkach spożywczych niektórych czynników biologicznych, chemicznych i fizycznych może powodować niekorzystne konsekwencje dla zdrowia konsumenta. Zagrożenia biologiczne stanowią istotne źródło zatruć pokarmowych u ludzi. Zachorowania u ludzi mogą być wywoływane nie tylko przez bakterie chorobotwórcze, ale również przez wirusy [7, 17, 19]. Żywność może być nośnikiem przenoszenia wirusów na ludzi, co powoduje rozprzestrzenianie zachorowań. Wirusy mogą dostać się do żywności w ciągu całego cyklu produkcyjnego, najczęściej jednak zanieczyszczeniu ulegają surowce [2]. OGÓLNE WIADOMOŚCI O WIRUSACH Wirusy są zbudowane z kwasów nukleinowych (DNA lub RNA) zawierających informację genetyczną niezbędną do odtwarzania potomnych cząstek wirusa i syntezy enzymów, które proces ten mogłyby przeprowadzić. Brak im własnych układów enzymatycznych potrzebnych do pobierania pokarmu i przeprowadzania procesów metabolicznych (uzyskiwanie energii, syntezy enzymów i innych białek, budowa nowych cząstek wirusa). Muszą więc korzystać z systemów pełnych, jakimi są komórki organizmów. Jest wiele różnic pomiędzy bakteriami a wirusami. Wirusy są najmniejszymi i najprostszymi znanymi formami życia. Są od 10 do 100 razy mniejsze od bakterii. Największa różnica między nimi polega na tym, że wirusy - w przeciwieństwie do bakterii - potrzebują żywego organizmu (gospodarza), aby mogły się rozmnażać. Ponadto bakterie mają cały mechanizm potrzebny im do wzrostu i rozmnażania się, podczas gdy wirusy przenoszą głównie informację genetyczną. Należy podkreślić, że wirusy w żywności nie mogą się namnażać, natomiast bakterie doskonale się w niej rozwijają [2, 11]. Wirusy są zaliczane do istotnych przyczyn wywołujących zatrucia pokarmowe u ludzi. Po raz pierwszy w 2006 r. wirusy w żywności stanowiły drugi (po Salmonella spp.) czynnik etiologiczny chorób o charakterze epidemicznym u ludzi. Wywołały one 10,2% epidemii, obejmujących 13 345 osób, z których 3[...]

Zagrożenia dla zdrowia człowieka, ustawodawstwo Bisfenol A w wyrobach do kontaktu z żywnością


  2,2-bis(4-hydroksyfenylo)propan - nazwa zwyczajowa bisfenol A (BPA) - jest substancją chemiczną stosowaną w produkcji tworzyw sztucznych, takich jak poliestry, np. poliwęglany czy żywice epoksydowe, które mają zastosowanie w produkcji materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością. Bisfenol A może być również stosowany jako przeciwutleniacz i inhibitor w procesie polimeryzacji niektórych tworzyw sztucznych, np. polichlorku winylu. ZASTOSOWANIE bis feno lu A (BPA) Poliwęglany są wykorzystywane na szeroką skalę w wyrobach przeznaczonych do kontaktu z żywnością, takich jak butelki wielokrotnego użytku na wodę i napoje, naczynia oraz pojemniki do przechowywania żywności. Poliwęglany jako tworzywa termoplastyczne mają wiele korzystnych właściwości, które upodobniają tworzywo do szkła, choć są od niego znacznie lżejsze. Poliwęglany cechuje dobra przeźroczystość oraz dobra odporność termiczna nawet do temp. 260oC. Pochodne bisfenolu A, np. eter diglicydowy bisfenolu A, są stosowane w powłokach epoksydowych wykorzystywanych do powlekania wewnętrznych powierzchni puszek metalowych przeznaczonych do przechowywania napojów bezalkoholowych, w tym napojów energetyzujących oraz alkoholowych, najczęściej piwa. Powłoki epoksydowe są również wykorzystywane do powlekania cystern czy zbiorników do transportu mleka i wody do picia. Wewnętrzne powłoki polimerowe mają chronić żywność przed niepożądanym oddziaływaniem pomiędzy metalem, z którego wykonana jest puszka, a żywnością. Materiały z tworzyw sztucznych przeznaczone do kontaktu z żywnością mogą oddziaływać z produktami spożywczymi, co w głównej mierze zależy od właściwości danego materiału, rodzaju środka spożywczego, temperatury przechowywania i obróbki termicznej żywności, ekspozycji na promieniowanie UV i czasu przechowywania. Może to doprowadzić do migracji małocząsteczkowych składników materiału opakowaniowego do żywności, a wraz z nią dostać się do organizmu człowie[...]

 Strona 1  Następna strona »