Wyniki 1-4 spośród 4 dla zapytania: authorDesc:"ZOFIA GRĘPLOWSKA"

Zalety i uwarunkowania analizy DPSIR w identyfikacji problemów zbiornika retencyjnego


  W artykule przedstawiono wybrane, podstawowe zagadnienia dotyczące zastosowania analizy DPSIR do identyfikacji problemów istotnych dla zarządzania wielozadaniowym zbiornikiem retencyjnym Goczałkowice. Omówiono uwarunkowania interpretacji i powiązania członów tej analizy, prowadzonej dla każdej z głównych funkcji zbiornika, a także uwarunkowania samego procesu, wynikające przede wszystkim z zakresu i niejednolitego poziomu szczegółowości dostępnych danych. Wskazano również korzyści i możliwe zastosowania wyników tej analizy, pozwalające na stwierdzenie, że stanowią one dobrą bazę wspomagającą formułowanie efektywnych i racjonalnych rozwiązań zapewniających realizację funkcji zbiornika retencyjnego. Podstawą sprawnego systemu zarządzania zbiornikiem retencyjnym jest dobra znajomość charakterystycznych dla niego problemów. System zarządzania zbiornikiem retencyjnym można bowiem uznać za efektywny, jeśli jest przygotowany na wspomaganie realizacji podstawowych funkcji zbiornika nie tylko w okresach normalnej pracy, ale również w sytuacjach nadzwyczajnych, i to z uwzględnieniem uwarunkowań charakterystycznych dla danego obiektu. Punktem wyjścia zatem do budowy takiego systemu jest identyfikacja problemów wynikających zarówno z funkcji zbiornika, jak i jego uwarunkowań. Doświadczone osoby kierujące zbiornikiem eksploatowanym tak długo, jak goczałkowicki i wykonujące prace na nim, są w stanie te istotne problemy zdefiniować. Aby je usystematyzować oraz bardziej szczegółowo rozpoznać ich przyczyny, wzajemne powiązania i wagi, przeprowadzono analizę DPSIR. Analiza DPSIR (Driver-Pressure- State-Impact-Response) jest narzędziem pozwalającym na identyfikację problemów i racjonalnych działań (środków) mających za zadanie ograniczenie lub likwidację niekorzystnych skutków dowolnego procesu lub zjawiska. Poszczególne elementy tej analizy należy rozumieć następująco: Driver -[...]

Analiza DPSIR jako narzędzia planowania ochrony przeciwpowodziowej - problemy z zastosowaniem


  Skutecznym narzędziem oceny efektywności istniejących środków ochrony przeciwpowodziowej, jak i racjonalnego ich planowania, jest analiza DPSIR: Driver - naturalne przyczyny wezbrań, czyli opady i charakterystyka zlewni; Pressure - oddziaływania naturalne i antropopresja; State - stan procesu czyli charakterystyka wezbrań historycznych; Impact - skutek, czyli straty i szkody społeczno-ekonomiczne i środowiskowe; Respons - odpowiedź, czyli środki ograniczające skutki przyszłych powodzi. Analiza elementów D-I odpowiada na zasadnicze pytanie: dlaczego w konkretnym miejscu w zlewni występują określone szkody powodziowe. Zwraca ona uwagę na zgodną z Dyrektywą Powodziową koordynację środków ochronnych w skali dorzecza. Przedstawiono doświadczenia z wdrożenia analizy D-I na potrzeby studiów ochrony przed powodzią dla województw: małopolskiego, podkarpackiego i świętokrzyskiego, wykonanych w Instytucie Inżynierii i Gospodarki Wodnej Politechniki Krakowskiej na zlecenie odpowiednich władz wojewódzkich, w latach 2007-2008. Zwrócono uwagę na trudny dostęp do danych o stratach i szkodach powodziowych i zaproponowano wprowadzenie jednolitego systemu rejestrowania strat i szkód powodziowych. Zgodnie z dwoma zasadniczymi dokumentami europejskimi, które dotyczą m.in. ochrony przeciwpowodziowej (Dyrektywa Powodziowa i Ramowa Dyrektywa Wodna), środki ochrony przed powodzią, akceptowane/zalecane we współczesnej polityce wodnej UE, muszą odpowiadać dwóm podstawowym zasadom: □ po pierwsze - powinny być koordynowane na poziomie dorzecza, co gwarantuje ich efektywność w szerszym wymiarze (np. zabezpiecza przed pogorszeniem sytuacji w obszarze innym niż ten, dla którego zostały przewidziane), □ po drugie - przy ich planowaniu należy mieć na względzie konieczność minimalizacji ich niekorzystnego wpływu na stan ekologiczny ekosystemu wodnego i z wodą związanego. Planowanie ochrony przeciwpowodziowej powinno więc być o[...]

Scenariusze pracy zbiornika jako podstawa zarządzania nim


  Zarządzanie wielozadaniowym zbiornikiem zaporowym, jakim jest zbiornik Goczałkowice, wymaga reagowania na zmieniającą się sytuację w samym zbiorniku, a także w jego otoczeniu, zależną od czynników, których znaczna część ma charakter losowy. Po to, by reagowanie na określoną sytuację miało racjonalny charakter, rekomenduje się, by oprzeć je na procedurach określonych w zintegrowanych scenariuszach pracy zbiornika. W artykule bliżej uzasadniono takie stanowisko, zdefiniowano pojęcie scenariusza pracy zbiornika, przedstawiono jego elementy oraz wskazano drogę dojścia do scenariusza zintegrowanego. Przedstawiono także pokrótce grupy scenariuszy dla zbiornika Goczałkowice związane ze zmianami zasadniczych uwarunkowań jego pracy. Docelowym zamierzeniem praktycznym Projektu ZiZOZap była budowa propozycji systemu wspomagającego zarządzanie zbiornikiem Goczałkowice, umożliwiającego najefektywniejszą w danych warunkach, bezpieczną i o wysokiej niezawodności realizację funkcji użytkowych zbiornika (zaopatrzenie w wodę i ochrona przeciwpowodziowa) oraz ochronę jego ekosystemu. Gospodarowanie wodami zbiornika (sterowanie zbiornikiem) opiera się na, z pozoru prostej, relacji: dopływ- -pobór-retencja (pojemność zbiornika)- zrzut. Deklarowanie wartości zrzutu jest jednak decyzją odpowiedzialną, mogącą mieć poważne skutki natury ekonomicznej, społecznej i środowiskowej (również/zwłaszcza w obszarze poniżej zbiornika), a także trudną, bo za każdym elementem przytoczonej relacji kryją się problemy opisane szczegółowo w wyniku analizy DPSIR [1]. Kilka wybranych przykładów dla po- Rys. 1. Zmiany poziomów piętrzenia w zbiorniku Goczałkowice w okresie od stycznia 2000 r. do stycznia 2010 r. szczególnych elementów przytoczonej relacji podano poniżej. - Dopływ do [...]

Program ochrony przed powodzią w dorzeczu górnej Wisły - geneza i przyjęte rozwiązania


  Artykuł opracowano na podstawie "Programu ochrony przed powodzią w dorzeczu górnej Wisły" przekazanego do uzgodnień międzyresortowych w maju 2011 r. i wykonanego na zamówienie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz wojewody małopolskiego przez zespół pod kierunkiem Janusza Zaleskiego w składzie: Antoni Bojarski, Jerzy Grela, Zofia Gręplowska, Beata Kondel i Elżbieta Nachlik. W ostatnich latach na obszarze górnej Wisły występują częste powodzie; ich przebieg jest coraz gwałtowniejszy, a straty coraz większe. Problem wzrostu zagrożenia powodziowego występuje w większości krajów świata. Wynika to głównie z: □ systematycznego wzrostu liczby ludności; □ dynamicznego rozwoju cywilizacyjnego, który wyraża się wzrostem majątku społecznego i indywidualnego, rozbudową infrastruktury (komunikacyjnej, gospodarczej, rolniczej, itd.); □ z intensyfikacji trwałej zabudowy zlewni rzecznych i poważnych zmian w użytkowaniu gruntów, co ma niekorzystny wpływ na stosunki wodne. Programowanie zadań dla podniesienia bezpieczeństwa przeciwpowodziowego w dorzeczach lub w ich części jest niezbędnym działaniem wyprzedzającym, pozwalającym na koordynację szczegółowych projektów ochronnych planowanych w założonej strukturze przestrzenno-czasowej. Program szacuje sumaryczne środki konieczne na ten cel i źródła ich pozyskania, ustala hierarchię projektów szczegółowych z uwagi na oczekiwane efekty w zakresie podnoszenia bezpieczeństwa przeciwpowodziowego, określa harmonogram realizacji i wydatkowania środków. Straty powodziowe w dorzeczu górnej Wisły (rys. 1) były w ostatnich latach bardzo wysokie. Powodzie z lat 1997 oraz 2001 przyniosły w tym regionie straty o wartości prawie 3,0 mld zł, a powódź w 2010 r. - o wartości ponad 4,7 mld zł, przy czym kwota ta obejmuje tylko straty w infrastrukturze komunalnej jednostek samorządu terytorialnego oraz infrastrukturze hydrotechnicznej, podlegającej regionalnym[...]

 Strona 1