Wyniki 1-10 spośród 10 dla zapytania: authorDesc:"ELŻBIETA NACHLIK"

Miejsce ochrony przed powodzią w programowaniu rozwoju społeczno-gospodarczego

Czytaj za darmo! »

Podstawowym problemem rozwojowym naszego kraju jest przyspieszenie tempa wzrostu gospodarczego, a także osiągnięcie wymienionych niżej celów, które mają bezpośredni wpływ na wzrost PKB i poprawę jakości życia: □ włączenie Polski w europejską sieć infrastruktury transportowej, modernizacja oraz rozwój transportu wewnętrznego, zwłaszcza drogowego i kolejowego; □ rozwój rolnict[...]

Aplikacja Land Cover Method do polskich warunków

Czytaj za darmo! »

Artykuł prezentuje próbę adaptacji metody analizy podatności zlewni do polskich warunków - podjęto ją w Instytucie Inżynierii i Gospodarki Wodnej Politechniki Krakowskiej. Opisuje założenia metodyczne i zasady ich aplikacji, a także wnioskowanie ogólne, wykorzystujące już częściowo (a priori) praktyczną adaptację metody do polskich warunków [1, 4, 7].Współczesna polityka wodna, wyrażona w[...]

Zarządzanie gospodarką wodną - czekanie na Aleksandra Wielkiego, który przetnie istniejący węzeł gordyjski

Czytaj za darmo! »

Przedstawiony tekst powstał jako naturalna i spontaniczna reakcja jego autorów na sytuację gospodarki wodnej w Polsce i jej stopniowy upadek na przestrzeni ostatnich 40 lat. Co ciekawe, transformacja społecznopolityczna z 1989 r. nie zmieniła niekorzystnych trendów dotyczących gospodarki wodnej, choć w wielu innych obszarach działań państwa przyniosła rewolucyjne i korzystne zmiany. Przykładem dobitnym jest gospodarka narodowa i ochrona środowiska. Autorzy reprezentują środowiska naukowe obu głównych polskich dorzeczy: Wisły i Odry, ale tekst ten nie przedstawia uzgodnionego stanowiska środowisk związanych z gospodarką wodną w Polsce. Jest prezentacją wspólnych poglądów autorów diagnozujących obecny stan, a także propozycją dość zasadniczych zmian tego stanu jako punktu wyjś[...]

Scenariusze pracy zbiornika jako podstawa zarządzania nim


  Zarządzanie wielozadaniowym zbiornikiem zaporowym, jakim jest zbiornik Goczałkowice, wymaga reagowania na zmieniającą się sytuację w samym zbiorniku, a także w jego otoczeniu, zależną od czynników, których znaczna część ma charakter losowy. Po to, by reagowanie na określoną sytuację miało racjonalny charakter, rekomenduje się, by oprzeć je na procedurach określonych w zintegrowanych scenariuszach pracy zbiornika. W artykule bliżej uzasadniono takie stanowisko, zdefiniowano pojęcie scenariusza pracy zbiornika, przedstawiono jego elementy oraz wskazano drogę dojścia do scenariusza zintegrowanego. Przedstawiono także pokrótce grupy scenariuszy dla zbiornika Goczałkowice związane ze zmianami zasadniczych uwarunkowań jego pracy. Docelowym zamierzeniem praktycznym Projektu ZiZOZap była budowa propozycji systemu wspomagającego zarządzanie zbiornikiem Goczałkowice, umożliwiającego najefektywniejszą w danych warunkach, bezpieczną i o wysokiej niezawodności realizację funkcji użytkowych zbiornika (zaopatrzenie w wodę i ochrona przeciwpowodziowa) oraz ochronę jego ekosystemu. Gospodarowanie wodami zbiornika (sterowanie zbiornikiem) opiera się na, z pozoru prostej, relacji: dopływ- -pobór-retencja (pojemność zbiornika)- zrzut. Deklarowanie wartości zrzutu jest jednak decyzją odpowiedzialną, mogącą mieć poważne skutki natury ekonomicznej, społecznej i środowiskowej (również/zwłaszcza w obszarze poniżej zbiornika), a także trudną, bo za każdym elementem przytoczonej relacji kryją się problemy opisane szczegółowo w wyniku analizy DPSIR [1]. Kilka wybranych przykładów dla po- Rys. 1. Zmiany poziomów piętrzenia w zbiorniku Goczałkowice w okresie od stycznia 2000 r. do stycznia 2010 r. szczególnych elementów przytoczonej relacji podano poniżej. - Dopływ do [...]

Program ochrony przed powodzią w dorzeczu górnej Wisły - geneza i przyjęte rozwiązania


  Artykuł opracowano na podstawie "Programu ochrony przed powodzią w dorzeczu górnej Wisły" przekazanego do uzgodnień międzyresortowych w maju 2011 r. i wykonanego na zamówienie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz wojewody małopolskiego przez zespół pod kierunkiem Janusza Zaleskiego w składzie: Antoni Bojarski, Jerzy Grela, Zofia Gręplowska, Beata Kondel i Elżbieta Nachlik. W ostatnich latach na obszarze górnej Wisły występują częste powodzie; ich przebieg jest coraz gwałtowniejszy, a straty coraz większe. Problem wzrostu zagrożenia powodziowego występuje w większości krajów świata. Wynika to głównie z: □ systematycznego wzrostu liczby ludności; □ dynamicznego rozwoju cywilizacyjnego, który wyraża się wzrostem majątku społecznego i indywidualnego, rozbudową infrastruktury (komunikacyjnej, gospodarczej, rolniczej, itd.); □ z intensyfikacji trwałej zabudowy zlewni rzecznych i poważnych zmian w użytkowaniu gruntów, co ma niekorzystny wpływ na stosunki wodne. Programowanie zadań dla podniesienia bezpieczeństwa przeciwpowodziowego w dorzeczach lub w ich części jest niezbędnym działaniem wyprzedzającym, pozwalającym na koordynację szczegółowych projektów ochronnych planowanych w założonej strukturze przestrzenno-czasowej. Program szacuje sumaryczne środki konieczne na ten cel i źródła ich pozyskania, ustala hierarchię projektów szczegółowych z uwagi na oczekiwane efekty w zakresie podnoszenia bezpieczeństwa przeciwpowodziowego, określa harmonogram realizacji i wydatkowania środków. Straty powodziowe w dorzeczu górnej Wisły (rys. 1) były w ostatnich latach bardzo wysokie. Powodzie z lat 1997 oraz 2001 przyniosły w tym regionie straty o wartości prawie 3,0 mld zł, a powódź w 2010 r. - o wartości ponad 4,7 mld zł, przy czym kwota ta obejmuje tylko straty w infrastrukturze komunalnej jednostek samorządu terytorialnego oraz infrastrukturze hydrotechnicznej, podlegającej regionalnym[...]

Efektywność modeli hydrodynamicznych w ocenie dynamiki zbiornika zaporowego


  Przedmiotem publikacji jest wieloaspektowe, ale zintegrowane podejście do modelowania dynamiki zbiornika zaporowego; celem jest aplikacja i wykorzystanie złożonego - hydrodynamicznego modelu akwenu w budowie scenariuszy zarządzania wielozadaniowym zbiornikiem retencyjnym z uwzględnieniem wymagań środowiskowych. Podejście uwzględnia złożoną strukturę czaszy zbiornika oraz zróżnicowaną dokładność odwzorowania w czasie i przestrzeni parametrów dynamicznych akwenu, dostosowanych do realnych warunków akwenu. Miarą efektywności modelu jest możliwość jego wykorzystania w ocenie i prognozie procesów transportu oraz wymiany masy na potrzeby oceny alokacji osadów i zanieczyszczeń, a także w sterowaniu falą powodziową do ochrony terenów niżej położonych. Obszarem aplikacji modelu jest zbiornik wodny Goczałkowice na Małej Wiśle. System zarządzania zbiornikiem musi gwarantować: - realizację podstawowych aktualnych funkcji zbiornika, - spełnienie wymagań środowiskowych w zakresie ochrony potencjału ekologicznego akwenu, □ zapewnienie skutecznego sterowania odpływem i funkcjonowaniem ujęć wody w warunkach nadzwyczajnych zagrożeń naturalnych i antropogenicznych. To wieloaspektowe podejście do zarządzania - z uwzględnieniem wszystkich funkcji zbiornika - wymaga, aby system zarządzania zbiornikiem zaporowym był wspomagany modelem funkcjonalnym zbiornika, w którym istotną rolę odgrywa model hydrodynamiczny. Model hydrodynamiczny zbiornika jest narzędziem numerycznym, umożliwiającym symulację pracy akwenu w odniesieniu do dynamiki jego wód, przy uwzględnieniu zasilania od strony rzeki, poboru wody, a także sterowania odpływem ze zbiornik[...]

Zagrożenia powodziowe


  Powodzie w ostatnich dwóch dekadach spowodowały w Polsce duże straty ludzkie i materialne. Artykuł przedstawia problematykę zagrożeń związanych z powodziami i podtopieniami. Omówiono mechanizmy generujące powodzie. O zmianach zagrożenia powodziowego wnioskujemy z analizy szeregów czasowych obserwacji, a także na podstawie modelowych projekcji na przyszłość. Dokonano przeglądu możliwości redukcji ryzyka powodziowego i strategii ochrony przed powodzią. Powodzie są problemem globalnym i nigdzie człowiek nie radzi sobie z nimi zadowalająco. W ostatnich dziesięcioleciach zaobserwowano znaczny wzrost strat materialnych spowodowanych przez powodzie; może on wynikać ze wzrostu potencjału strat i ekspozycji [Handmer i in. 2012], ale także ze zmian klimatu i użytkowania terenu. Najbardziej dramatyczne kataklizmy, z tysiącami ofiar, zdarzają się poza naszym kontynentem (szczególnie w Azji), ale Europa też doświadczyła licznych klęsk powodziowych, a w XX wieku ponad 9 tys. jej mieszkańców straciło życie w powodziach. Wezbrania rzeczne, podczas których wody występują z brzegów, zalewając przyległe tereny i powodując straty, mogą być spowodowane przez znaczny dopływ wód opadowych albo roztopowych lub przez utrudnienie przepływu wody (np. wskutek tworzenia się zatorów). W rzekach przymorza spiętrzenie wód może być wywołane przez wiatry sztormowe i wlewy wód morskich w ujścia rzek. Niekiedy przyczyną powodzi jest awaria obiektów hydrotechnicznych lub wadliwa gospodarka na zbiornikach. W dorzeczach Wisły i Odry na kulminację w rzece głównej mogą się nakładać fale powodziowe pochodzące z dopływów. Zdarzają się (np. zarejestrowane w 2010 r.) następujące po sobie powodzie związane z wystąpieniem kilku serii intensywnych opadów. Zagrożeniem są długotrwałe podwyższone stany wód w korytach, kiedy przesiąkają wały, a rzeki podmywają brzegi i przyczółki mostowe, zaś w górach uruchamiają osuwiska nadbrzeżne. Dość często występuj[...]

Ku najlepszym praktykom rewitalizacji i utrzymania rzek - konferencja międzynarodowa DOI:

Czytaj za darmo! »

Kraków, 20-25 września 2016 r. Efektem narastającej w okresie historycznym, a zwłaszcza w XX wieku, presji człowieka na systemy rzeczne było powszechne pogorszenie się stanu ekologicznego cieków [Meybeck, 2003] i narastające straty powodziowe. Rozpoznanie tej sytuacji w ostatnich dziesięcioleciach było podstawą podjęcia w wielu krajach świata rewitalizacji rzek oraz badań zmierzających do nadania tym działaniom naukowych podstaw. Terminem rewitalizacja rzek określa się różnorakie działania zmierzające do poprawy zdegradowanych hydrologicznych, geomorfologicznych i ekologicznych cech rzek, przy czym poprawa ekologicznego stanu rzek stanowi ważny, ale nie jedyny, cel tych działań [Wohl i in., 2015]. Jednocześnie podjęto także starania o nadanie działaniom z zakresu utrzymania rzek większej niż dotychczas dbałości o zachowanie dynamicznej równowagi i dobrego stanu ekologicznego cieków. W wielu krajach powyższa zmiana paradygmatu pociągnęła za sobą znaczne zmiany w realizacji działań z zakresu gospodarki wodnej i w finansowaniu rewitalizacji rzek. W USA rewitalizacja rzek stała się biznesem o kosztach rocznych działań sięgających kilkudziesięciu miliardów dolarów, przy czym zasadniczym beneficjentem tych funduszy są specjaliści inżynierii wodnej. W krajach "starej" Unii Europejskiej impulsem do podobnej zmiany w gospodarce wodnej i finansowaniu działań rewitalizacyjnych stała się Ramowa Dyrektywa Wodna uchwalona w 2000 r. W Polsce w ostatnich kilkunastu latach sformułowano sposoby prowadzenia utrzymania rzek w sposób bardziej przyjazny dla środowiska i oparty na lepszym rozpoznaniu stanu (nie)równowagi rzek [Bojarski i in., 2005; Jeleński, Wyżga, 2016]. Działania rewitalizacyjne podjęto jednak dotychczas w znikomym zakresie i w znacznej mierze projekty takie realizowały organizacje ekologiczne, a nie instytucje zajmujące się gospodarką wodną. Wydarzeniem mającym na celu zmianę tej sytuacji była międzynarodowa konf[...]

 Strona 1