Wyniki 1-10 spośród 11 dla zapytania: authorDesc:"Włodzimierz Kanownik "

Zasoby wody odpływającej z małej zlewni na Spiszu Polskim


  Na podstawie siedmioletnich badań przedstawiono wartości miesięcznych, sezonowych i rocznych odpływów oraz współczynników odpływu ze zlewni o powierzchni 40,57 ha, położonej na terenie Spiszu Polskiego w miejscowości Trybsz. W okresie badawczym średnia roczna suma opadów wynosiła 841 mm i była o 9 mm niższa od średniej wieloletniej z lat hydrologicznych 1950/1951-1999/2000. Średnia roczna temperatura powietrza wynosiła 5,6°C. W okresie obserwacji odpływ roczny w poszczególnych latach hydrologicznych był zbliżony i stanowił od 49 do 55% opadów atmosferycznych. Najniższy średni miesięczny współczynnik odpływu notowano w okresie od maja do sierpnia (26- 38%), najwyższy w marcu (152%). Roczny odpływ wynosił od 358 mm w roku suchym (1992/1993) do 511 mm w roku mokrym (1995/1996). Wartości średnich odpływów półrocznych różniły się nieznacznie. Były one minimalnie wyższe w półroczu zimowym, pomimo że opad był prawie dwukrotnie niższy. Wyniki badań mogą posłużyć do opracowania zasad gospodarki wodnej w małych zbiornikach retencyjnych na obszarach górskich. Włodzimierz Kanownik , Tomasz Kowalik Uniwersytet Rolniczy w Krakowie Katedra Melioracji i Kształtowania Środowiska Zasoby wody odpływającej z małej zlewni na Spiszu Polskim Należymy do krajów coraz bardziej odczuwających skutki niedoborów wody na cele gospodarcze. Zasoby wodne Polski w stosunku do zasobów innych krajów europejskich są skromne. Zgodnie z danymi Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej [14] odnawialne zasoby wód powierzchniowych w przeliczeniu na jednego mieszkańca wynoszą 1580 m3, podczas gdy w Europie - 4560 m3. Taki stan wymaga podjęcia odpowiednich działań, zmierzających do poprawy bilansu wodnego kraju [1, 10]. W Polsce występuje zarówno duża zmienność czasowa, jak i przestrzenna zasobów wodnych. Najbardziej deficytowymi pod względem opadów naturalnych obszarami naszego kraju, wyróżniającymi się tym samym najniższymi odpływami, są tereny[...]

Wpływ oczyszczonych ścieków na jakość wód w odbiorniku


  Najczęściej stosowanym i najbardziej efektywnym działaniem wpływającym na ograniczanie ilości zanieczyszczeń antropogenicznych dostających się do wód, jest budowa systemów kanalizacyjnych i oczyszczalni ścieków. Głównym zadaniem oczyszczalni ścieków jest usunięcie z nich wszelkich substancji uznawanych za zanieczyszczenie oraz ustabilizowanie ich składu, aby po wprowadzeniu do odbiornika nie spowodowały zachwiania jego równowagi. Odbiornikiem ścieków oczyszczonych są wody powierzchniowe, głównie płynące lub grunt. Wykorzystanie ich jest możliwe wyłącznie wówczas, gdy zrzut ścieków nie zakłóca biologicznego funkcjonowania ekosystemu. Wybór odbiornika jest uwarunkowany jego chłonnością, czyli zdolnością do przyjęcia określonej objętości ścieków i ładunku zanieczyszczeń. Ważne jest, aby ładunek zanieczyszczeń nie ograniczał procesu samoistnego oczyszczania się wód, ponieważ odbiornik stanowi kolejny etap na drodze oczyszczania ścieków [1]. W większości modeli stosowanych do analizy wpływu zrzutu zanieczyszczeń na jakość wody zakłada się całkowite wymieszanie w punkcie zrzutu lub w niedalekiej odległości od niego. Taki przebieg mieszania zachodzi rzadko, jednakże na potrzeby opisu stanu rzeki założenie całkowitego wymieszania jest wystarczający. Szybkość mieszania się ścieków z wodą rzeczną zależy od ich ilości oraz wielkości i prędkości przepływu wody, a także szerokości i głębokości cieku. Bardzo ważne jest również utrzymanie w całym biegu rzeki warunków tlenowych, odpowiednich dla zamieszkujących odbiornik organizmów żywych i sprawnego procesu samooczyszczania wód [2]. Dlatego istotne jest nie tylko monitorowanie stężeń zanieczyszczeń w oczyszczonych ściekach, ale także określenie ich wpływu na wody odbiornika [3]. Badania wykazały, że większość obserwowanych oczyszczalni powodu[...]

Jakość i walory użytkowe wody rzeki Radomki powyżej zbiornika wodnego Domaniów


  Badania hydrochemiczne rzeki Radomki prowadzone były w 2009 roku. Oznaczono 20 wybranych wskaźników fizykochemicznych w 11 terminach, z czterech punktów pomiarowo-kontrolnych. Analiza wyników badań wykazała, że na początkowym odcinku w miejscowości Zbożenna woda była najlepszej jakości - odpowiadała II. klasie, a przy dopływie do zbiornika była najgorsza (III klasa jakości). Badania walorów użytkowych wody Radomki wykazały, że nie mogą one być wykorzystane do zaopatrzenia ludności ze względu na wysokie stężenie zawiesiny ogólnej. Radomka nie spełnia warunków naturalnego siedliska do bytowania ryb łososiowatych ze względu na temperaturę, pH, stopień nasycenia tlenem, azot amonowy, azotyny i fosfor ogólny, a w przypadku ryb karpiowatych ze względu na odczyn, zawartość tlenu rozpuszczonego, azotu amonowego i azotynów.Każda działalność, podczas której zużywa się wodę powoduje powstawanie ścieków zawierających różne zanieczyszczenia pochodzenia biologicznego, a także środki powierzchniowoczynne, fosforany, siarczany, amoniak, oraz wiele innych substancji. Związki te obniżają walory użytkowe wód, wpływają niekorzystnie na ludzi, zwierzęta i rośliny. Wszystko to sprawia, że ochrona wód jest niezwykle ważna, a wobec ciągłego rozwoju cywilizacji należy nie tylko przeciwdziałać skutkom zanieczyszczeń, ale przede wszystkim likwidować przyczyny [1,2]. Gospodarka wodna odgrywa dużą rolę w stymulowaniu zrównoważonego rozwoju gospodarczego obszarów wiejskich, oraz jest podstawowym elementem ochrony środowiska przyrodniczego. Samo zapewnienie dostępu do wody odpowiedniej jakości może stymulować rozwój turystyki i rekreacji, rolnictwa ekologicznego, przemysłu rolno-spożywczego, hodowli ryb, budowy małych elektrowni wodnych, produkcji biomasy do pozyskania energii cieplnej, ale również jest czynnikiem warunkującym utrzymanie i zachowanie biologicznej różnorodności obszarów mokradłowych [3,4]. Woda przeznaczona do użytku powinna odznaczać się o[...]

Zawartość metali ciężkich w osadach dennych zbiornika wodnego Domaniów


  Celem tej pracy jest charakterystyka, na podstawie zawartości wybranych metali ciężkich (Cd, Cu, Cr, Pb, Zn, Ni), osadów dennych zbiornika wodnego Domaniów na rzece Radomce oraz określenie możliwości ich wykorzystania. Próby osadów dennych pobierano próbnikiem Beeker’a w 2004 i 2009 roku w ośmiu punktach kontrolnych usytuowanych w 6 przekrojach zbiornika wodnego Domaniów zlokalizowanego w południowej części województwa mazowieckiego. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Środowiska z 2002 roku osady denne zbiornika wodnego Domaniów ze względu na zawartości cynku zostały zaliczone do grupy B, gruntów wykorzystywanych, jako użytki rolne z pewnymi ograniczeniami.Zbiorniki wodne oprócz wody gromadzą materię spływającą z terenu zlewni. Skład jej zależy od utworów budujących daną zlewnię oraz od gospodarki prowadzonej przez człowieka na jej obszarze. Jednym z wyznaczników nasilenia antropopresji są metale ciężkie, które dopływając wraz z wodami rzecznymi, gromadzą się na dnie zbiorników w wyniku procesów sedymentacji materii i sorpcji [2, 3,4,7]. Dla podejmowania decyzji o ewentualnym wykorzystaniu osadów zalegających na dnie zbiorników wodnych, bardzo istotną kwestią są metody oceny ich jakości. Opierają się one na kryteriach, które umożliwiają oznaczenie stopnia zanieczyszczenia osadów. Osady denne z wód powierzchniowych powinny być traktowane jako odpady, które w zależności od składu chemicznego mogą być ponownie umieszczane w środowisku przyrodniczym bez ograniczeń, wykorzystane z pewnymi ograniczeniami lub jeśli są nadmiernie zanieczyszczone, muszą być poddane oczyszczaniu lub zdeponowane na składowisku odpadów [2, 8]. Celem tej pracy jest charakterystyka, na podstawie zawartości metali ciężkich, osadów dennych zbiornika wodnego Domaniów na rzece Radomce oraz określenie możliwości ich wykorzystania. Zakres i metody badań Próby osadów dennych pobierano próbnikiem Beeker’a w 2004 i 2009 roku w ośmiu punktach kontrolny[...]

Jakość i walory użytkowe wody rzeki Jabłonicy w aspekcie jej retencjonowania w zbiorniku


  Próbki wody do badań hydrochemicznych rzeki Jabłonicy pobierano w roku 2009 w km 1+200. Oznaczano w nich 22 wybrane wskaźniki fizykochemiczne. Analiza wyników badań wykazała, że wody Jabłonicy zakwalifikowano do II. klasy jakości ze względu na pięć wskaźników - temperaturę wody, zawiesinę ogólną, ChZT-Mn, przewodność elektrolityczną oraz zawartość tlenu rozpuszczonego. Pozostałe wskaźniki kwalifikowały wodę do I. klasy jakości. Badania walorów użytkowych wody wykazały, że ze względu na wysokie wartości przewodnictwa elektrolitycznego, wody rzeki Jabłonicy nie mogą być wykorzystane do zaopatrzenia ludności. Nie spełniają one również warunków naturalnego siedliska do bytowania ryb łososiowatych i karpiowatych z powodu niskiej zawartości tlenu rozpuszczonego i dużego stężenia azotynów. Rzeka Jabłonica nie stanowi zagrożenia dla jakości wód gromadzonych w zbiorniku usytuowanym poniżej.W kształtowaniu właściwości wód na terenie zlewni biorą udział nie tylko jej naturalne elementy składowe (podłoże i szata roślinna), lecz również warunki klimatyczne i działalność człowieka. Zanieczyszczenia wód mogą być spowodowane ściekami przemysłowymi i komunalnymi, zanieczyszczeniami transportowymi, chemizacją rolnictwa i leśnictwa, w konsekwencji może to prowadzić do pogorszenia jej jakości [1, 2]. Aby zapewnić racjonalne gospodarowanie wodami powierzchniowymi niezbędne są zespołowe działania prowadzące do ochrony zasobów wodnych [3, 4]. Ma ona na celu zapobieganie naruszaniu równowagi przyrodniczej i wywoływania w wodach zmian powodujących ich nieprzydatność dla ludzi, świata roślinnego i zwierzęcego, zwłaszcza, gdy wody te mają udział w zasilaniu zbiornika wodnego [5, 6]. Celem niniejszego artykułu jest ocena jakości i walorów użytkowych rzeki Jabłonicy na podstawie wybranych wskaźników fizykochemicznych wody. Celowość badań jest związana tym, że rzeka ta zasila wody zbiornika wodnego Domaniów. 80 GAZ, WODA I TECHNIKA SANITARNA ■ Lut [...]

Biogenne i tlenowe wskaźniki jakości wody dopływającej i odpływającej z wybranych zbiorników wodnych


  W niniejszym artykule przeanalizowano BZT5, ChZTMn oraz stężenia O2 rozp., NH4 +, NO3 - i PO4 3- w wodach odpływających i (lub) dopływających do wybranych zbiorników. Ze względu na brak w niektórych pracach danych dotyczących wody na dopływie i odpływie ze zbiornika nie ma pełnej możliwości wyeksponowania roli danego zbiornika w zmianach stężenia składników w wodzie danego cieku. Materiały i ogólna charakterystyka zbiorników Dane do analizy dotyczą 22 zbiorników o różnej wielkości i funkcjach. Uzyskano je z 16 publikacji różnych autorów, zamieszczonych w różnych czasopismach w okresie 1985-2005 r. [1-2, 4-9, 11-18], w tym badań własnych dotyczących zbiornika w Domaniowie na rzece Radomce [31]. Rozmieszczenie zbiorników na terenie Polski przedstawia rycina 1, a podstawowe parametry i położenie geograficzne według Kondrackiego [10] w tab. 1. Zbiorniki znajdują się w siedmiu regionach kraju. Większość z nich (16) zlokalizowana jest na terenach górskich w Zewnętrznych Karpatach Zachodnich (10 zbiorników) i Wschodnich (2 zbiorniki) oraz w Sudetach (4 zbiorniki). Na terenach wyżynnych (Wyżyna Śląsko-Krakowska i Małopolska) znajduje się 5 zbiorników, natomiast na terenach niżej położonych (Wysoczyzna Podlasko-Białoruska i Nizina Środkowo-Polska) - 4 zbiorniki (tab.). Zbiorniki są zróżnicowane pod względem wielkości. Pięć z nich według Ciepielowskiego [3] zalicza się do kategorii małych, o całkowitej pojemności do 10 mln m3. Dziesięć zbiorników, o pojemności powyżej 10 mln m3, a poniżej 100 mln m3 zalicza się do średnich, 7 pozostałych to zbiorniki duże o pojemności 117-[...]

Zmiany wartości i stężeń fizykochemicznych wskaźników jakościowych wód rzeki Prądnik-Białucha (Wyżyna Krakowsko- Częstochowska)


  Celem pracy było ustalenie zmian jakości i walorów użytkowych oraz wyznaczenie stref zanieczyszczenia i samooczyszczania wód na długości rzeki Prądnik-Białucha. Badana rzeka o zlewni położonej w sąsiedztwie Krakowa na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej, przepływa przez tereny typowo rolnicze, prawnie chronione oraz z osadnictwem rozproszonym i z zabudową podmiejską i miejską. W 15 punktach pomiarowych prowadzono jesienią 2011 r. badania hydrochemiczne, które polegały na oznaczaniu metodami referencyjnymi 23 wskaźników fizykochemicznych. Na podstawie analizy danych stwierdzono, że w górnym odcinku rzeki wody źródlane wzbogacały się lub zubażały w składniki mineralne. W środkowej części, na terenie Ojcowskiego Parku Narodowego i jego otuliny, zachodziły procesy samooczyszczania poprawiające jakość wody, co miało związek z mniejszą antropopresją i większą lesistością tego obszaru. W dolnym odcinku rzeki, tereny o zwartej zabudowie podmiejskiej i miejskiej powodowały intensywne zanieczyszczanie wód. Stan ekologiczny wód ze względu na duże stężenia azotu azotanowego na całej długości rzeki był poniżej dobrego. Wody te nadawały się do spożycia, ale na różnych odcinkach rzeki wymagały różnych procesów uzdatniania, dostosowanych do wód kategorii A1, A2 i A3. Badane wody rzeczne ze względu na duże stężenia azotynów nie stwarzały, za wyjątkiem krótkiego źródłowego odcinka, dogodnych warunków do życia ryb. Zagrożenie wód eutrofizacją występowało na całej długości rzeki ze względu na duże stężenia azotanów i azotu azotanowego.Celem Ramowej Dyrektywy Wodnej UE jest zapewnienie dla przyszłych pokoleń dobrego stanu wód powierzchniowych i podziemnych, a więc osiągnięcie przez wszystkie państwa członkowskie stanu środowiska wodnego zbliżonego do naturalnego. Woda jest naturalnym elementem środowiska przyrodniczego i na rożnych etapach cyklu hydrogeologicznego jest narażona na zanieczyszczenie. Prowadzi to do obniżenia jej parametrów jakościowyc[...]

Walory użytkowe wody Mostowego Potoku w aspekcie jej magazynowania w małym zbiorniku retencyjnym

Czytaj za darmo! »

Założenia polityki wodnej Unii Europejskiej wprowadza Ramowa Dyrektywa Wodna z 2000 roku [2], która zobowiązuje kraje członkowskie do ochrony zasobów wód powierzchniowych i podziemnych pod względem ilościowym i jakościowym. Niskie zasoby odnawialne i dyspozycyjne wód w Polsce, sytuujące nasz kraj na jednym z ostatnich miejsc w Europie [14], spowodowały przyjęcie w 2002 roku tak zwanego Programu Małej Retencji [6]. Jego zadaniem jest poprawa bilansu wodnego, między innymi poprzez bu- 1) Praca wykonana w ramach realizacji projektu badawczego rozwojowego nr R12 001 02 dowę zbiorników w małych i bardzo małych zlewniach. W Małopolsce program ten obejmuje założenia i wstępne projekty dla 65 małych zbiorników i 4 polderów w zlewniach o powierzchni kilku do kilkunastu km2. Jednym z ni[...]

Hydrochemiczne uwarunkowania lokalizacji zbiornika małej retencji na rzece Wilga


  Zrównoważony rozwój gospodarczy wymaga, poza innymi działaniami, prawidłowego gospodarowania zasobami wodnymi, w tym dbałości o ich czystość [1]. Polska jako kraj o bardzo małych zasobach wodnych, wdrożyła w 2002 r. Program Małej Retencji, którego zadaniem jest budowa zbiorników w małych zlewniach [2]. Ogólne kryteria lokalizacji zbiorników wynikają z uwzględnienia warunków miejscowych (hydrologicznych, geologicznych i terenowych), ustaleń planów zagospodarowania przestrzennego oraz rozmiarów zapotrzebowania na retencjonowanie wody w danym rejonie. Zbiorniki są lokalizowane prawie wyłącznie na małych ciekach, na których nie są prowadzone oceny jakości wód. Dlatego informacje, o jakości wód zasilających planowane zbiorniki opierają się głównie na analizie zagospodarowania ich zlewni (użytkowanie rolnicze, leśne, zurbanizowane itp.) oraz bliskości potencjalnych źródeł zanieczyszczeń wód, przeprowadzonej na podstawie map [2]. Celem artykułu jest ocena jakości i walorów użytkowych wody rzeki Wilgi pod kątem celowości jej retencjonowania w planowanym zbiorniku małej retencji "Janowice". Zakres i metody badań Badania wody odpływającej rzeką Wilgą prowadzono w latach 2008 i 2009. Oznaczenia 29 wybranych wskaźników fizyko-chemicznych wykonywano raz w miesiącu. Próby wody do analiz pobierano z rzeki Wilgi, w miejscu planowanej zapory zbiornika "Janowice" (rys.). Bezpośrednio w terenie mierzono temperaturę, pH, stężenie tlenu rozpuszczonego oraz przewodność elektryczną właściwą, a w laboratorium oznaczano, metodami standardowymi [3], stężenia zawiesiny ogólnej, substancji rozpuszczonych, związków biogennych (N-NH4 +, NH4 +, NO2 -, N-NO3 -, NO3 -, PO4 3-, Pogólny), składników mineralnych (SO4 2-, Cl-, Mg2+, Ca2+), wskaźników tlenowych (BZT5 i ChZTMn) i metali (Fe2+/3+, Mn2+), oraz z częstotl[...]

Sezonowość zmian wartości wybranych właściwości fizykochemicznych wody odpływającej z małej zlewni rolniczo-leśnej


  W pracy omówiono wyniki badań oceny stanu jakościowego oraz sezonowej zmienności wybranych właściwości fizykochemicznych wody odpływającej ze zlewni potoku Uniszowskiego, na terenie której planowana jest budowa zbiornika małej retencji. Zakres badań prowadzonych comiesięcznie w latach 2008-2010 obejmował hydrochemiczne pomiary terenowe, prowadzone bezpośrednio w potoku oraz badania laboratoryjne. Badano 27 wskaźników fizykochemicznych. Wyniki badań zostały poddane analizie statystycznej, której celem było określenie przebiegu zmienności wartości i stężeń poszczególnych właściwości fizykochemicznych oraz istotności różnic między półroczem letnim (V-X) i zimowym (XI-IV). Istotnie statystycznie większe stężenia i wartości temperatury wody, ChZT-Mn, fosforu ogólnego, fosforanów, azotu azotynowego, potasu i manganu odnotowano w półroczu letnim. W 23 z 66 analizowanych przypadków, zależności korelacyjne między badanymi cechami wody okazały się statystycznie istotne. Stan jednolitej części wód płynących potokiem Uniszowskim jest dobry, zatem badana woda ma dobre walory użytkowe.Zasoby wodne są jednym z najważniejszych składników środowiskowych stymulujących rozwój cywilizacyjny i gospodarczy krajów. Na terytorium Polski zasoby wód powierzchniowych są niewielkie i w dodatku cechują się nierównomiernym rozkładem przestrzennym. Z tych względów korzystając i kształtując tak skromne zasoby należy pamiętać o postępowaniu zgodnym z zasadami zrównoważonego rozwoju, których zadaniem jest pogodzenie ich ochrony z kompleksowym i wielofunkcyjnym urządzaniem obszarów wiejskich. Kształtowanie zasobów wodnych można rozpatrywać w aspekcie ilościowym i jakościowym. Istotnymi źródłami zanieczyszczania wód powierzchniowych na terenach wiejskich są m.in. ścieki komunalne i pochodzące z chowu zwierząt, opady atmosferyczne oraz chemizacja rolnictwa. Hydrochemizm deszczu podlega ciągłym zmianom, wynikającym z położenia w stosunku do emiterów zanieczysz[...]

 Strona 1  Następna strona »