Wyniki 1-10 spośród 11 dla zapytania: authorDesc:"LESZEK SOBKOWIAK "

Największe projekty hydrotechniczne w dorzeczu Jangcy

Czytaj za darmo! »

W artykule omówiono najważniejsze projekty hydrotechniczne zrealizowane w dorzeczu najdłuższej rzeki Chin i Azji - Jangcy, w ciągu ostatnich 2500 lat. Wskazano na ich kluczowe znaczenie dla społecznego i gospodarczego rozwoju Państwa Środka zarówno w odległej przeszłości, jak i w czasach współczesnych.Od tysiącleci rozwój Chin jest nierozerwalnie związany z racjonalnym wykorzystaniem zaso[...]

Realizacja projektu przerzutu wody z południa na północ Chin


  Projekt przerzutu wody z południa na północ Chin jest obok budowy Zapory Trzech Przełomów na rzece Jangcy jednym z największych przedsięwzięć hydrotechnicznych realizowanych obecnie w ChRL. Ma on na celu poprawę stosunków wodnych na suchych i półsuchych obszarach Chin Północnych, które w drugiej połowie XX w. stały się terenami szybkiego rozwoju gospodarczego. Projekt zakłada wybudowanie trzech dróg wodnych: Kanału Wschodniego, Kanału Środkowego i sieci Kanałów Zachodnich, które połączą dorzecza Jangcy, Rzeki Żółtej oraz rzek Hai i Huai. Łączny koszt całego przedsięwzięcia, którego zakończenie przewidziano na 2050 r., oszacowano na 72 mld dolarów. LESZEK SOBKOWIAK* Realizacja projektu przerzutu wody z południa na północ Chin Ograniczone zasoby wodne są jednym z najważniejszych czynników hamujących gospodarczy rozwój Chin. Przy ludności Państwa Środka stanowiącej aż 20% ludności świata, na Chiny przypada zaledwie 7% ogólnoświatowych zasobów wody słodkiej. Niekorzystne proporcje pogarsza nierównomierne rozłożenie tego surowca w obrębie kraju zarówno w czasie, jak i w przestrzeni. Od 60 do 80% rocznych opadów na terenie Chin przypada na okres od czerwca do września [5]. Położone w strefie oddziaływania letniego monsunu chińskie Południe ma znaczące nadwyżki wody, gdy tymczasem Północ cierpi na jej dotkliwe braki. Dorzecze Jangcy i obszary położone na południe od tej rzeki, zamieszkane przez 53,5% ludności i zajęte przez 35,2% ogólnej powierzchni użytków rolnych, gromadzą 80,4% ogólnych zasobów wody, natomiast zasoby wodne Chin Północnych, zamieszkanych przez 44,4% ludności i zajętych aż przez 59,2% powierzchni użytków rolnych, stanowią zaledwie 14,7% ogólnochińskich zasobów wody. W Chinach Południowych roczne zasoby wody na jednego mieszkańca wynoszą ok. 2300 m3, podczas gdy w północnych zaledwie 750 m3, a lokalnie nawet poniżej 500 m3 [7]. Najdramatyczniejsza sytuacja występuje w zlewniach trzech rzek Chi[...]

Gospodarowanie wodą w Mandżurii (Chiny północno-wschodnie)


  Zapoczątkowane na przełomie XIX i XX w. uprzemysłowienie Mandżurii było w dużej części możliwe dzięki realizacji wielu projektów hydrotechnicznych mających na celu wykorzystanie potencjału energetycznego rzek tej części Chin. Prace te kontynuowano po zakończeniu II wojny światowej i utworzeniu Chińskiej Republiki Ludowej. W ślad za industrializacją postępowały procesy osadniczne, a także rozwój rolnictwa, w znacznej części bazującego na sztucznym nawadnianiu. W artykule, na bazie chińskojęzycznych materiałów źródłowych, omówiono główne aspekty gospodarowania wodą w Chinach północno- wschodnich w ciągu ostatnich 100 lat, a także wskazano na konsekwencje zmian obiegu wody w regionie. Fot. 1. Rzeka Yalu w mieście Dandong - granica Chin i Korei Północnej FOTO LESZEK SOBKOWIAK 454 Gospodarka Wodna nr 11/2011 korzystanie potencjału energetycznego jej rzek. Należy tu wymienić budowę zapór wodnych: Shuifeng na rzece Yalu (1937-1941) - wówczas czwartej pod względem wielkości zapory wodnej na świecie, Fengman na Sungari (1937-1942), a także Erlongshan na rzece Wschodniej Liao (rozpoczęta w 1943 r., produkcja energii elektrycznej od 1972 r.) (rys. 1). Po powstaniu ChRL (1949 r.) pierwsza duża zapora wodna - Dahuofang, pełniąca funkcję przeciwpowodziową, a także zaopatrzenia w wodę rolnictwa i ludności, powstała w latach 1954-1958 na rzece Hun. W latach 1959-1967 na rzece Yalu, ok. 260 km powyżej zapory Shuifeng, zbudowano tamę Yunfeng, natomiast w 1975 r. na Sungari, ok. 180 km powyżej zapory Fengman, rozpoczęto budowę tamy Baishan, obecnie największej w Mandżurii (produkcja energii elektrycznej od 1983 r.). Na początku XXI w. w Chinach północno-wschodnich wzniesiono też inne duże zapory: Ni’erji na rzece Nen (2001-2005 r.), Hongshan na rzece Laoha (2002-2004 r.), Shifosi na rzece Liao (2002-2005) oraz Lianhua na rzece Mudan (budowa rozpoczęta w 2008 r.). W 2003 r. zainstalowana moc elektrowni wodnych w Mandżu[...]

Kanał Czerwonej Flagi

Czytaj za darmo! »

W artykule zaprezentowano kanał Czerwonej Flagi, zbudowany we wschodnich Chinach w latach 60. XX w., a obecnie uważany za jeden z bardziej znaczących projektów hydrotechnicznych, jakie zrealizowano po utworzeniu ChRL. Położony ok. 70 km na północny wschód od miejscowości Anyang, na styku trzech prowincji: Shanxi, Henan oraz Hebei, kanał Czerwonej Flagi (chiń. hongqi qu) uważa się w Chinach za jedno z większych osiągnięć inżynierii wodnej, dokonanych w tym kraju w drugiej połowie XX w. Budowę kanału rozpoczęto w okresie tzw. Wielkiego Skoku (1958-1962), w celu nawodnienia półsuchych obszarów położonych [...]

Rozwój instytucjonalno-prawnych podstaw gospodarowania wodą w Chinach

Czytaj za darmo! »

W artykule omówiono rozwój regulacji prawnych oraz instytucji związanych z gospodarowaniem zasobami wodnymi w Chinach. Na tym tle zarysowano historię pomiarów hydrometeorologicznych w Państwie Środka od starożytności do czasów współczesnych.Od zarania dziejów racjonalne gospodarowanie zasobami wodnymi stanowiło podstawę funkcjonowania cywilizacji chińskiej. Składały się na to dwa główne elementy: sztuczne nawadnianie oraz ochrona przeciwpowodziowa. Zaniedbywanie któregoś z nich nieuchronnie prowadziło do niepokojów społecznych, niejednokrotnie przyspieszając upadek cesarskich dynastii. Nic więc dziwnego, że ustanawianie oraz skuteczna egzekucja regulacji wodnogospodarczych, którym towarzyszył rozwój obserwacji hydrometeorologicznych, odegrały szczególną rolę w kształtowaniu historii Państwa Środka. ■ Rozwój regulacji i instytucji wodnogospodarczych w Chinach Początki regulacji wodnogospodarczych w Chinach przypadają na III w. p.n.e., to znaczy na okres panowania dynastii Qin (221-206 r. p.n.e.). Wówczas, w ramach tzw. "Statutów Qin - prawo gruntowe", na władze lokalne nałożono obowiązek składania cesarzowi raportów o powierzchni gruntów, na których tuż po zasiewach wystąpił * Dr Leszek Sobkowiak jest geografem i sinologiem. W latach 1997-1999 przebywał na stażu językowym na Zjednoczonym Uniwersytecie Syczuańskim w Czengdu, a w latach 2000-2004 na studiach doktoranckich na Uniwersytecie Hohai w Nankinie. Od września 2009 r. prowadzi badania w Chińskiej Akademii Nauk w Pekinie. deszcz. Z kolei już w okresie wzrostu upraw urzędników zobowiązywano do dodatkowego informowania o wielkości opadu, jak i do prowadzenia statystyk dotyczących ewentualnych szkód spowodowanych zbyt obfitymi deszczami i podtopieniami [3]. W 223 r. n.e. Zhuge Liang, regent Królestwa Shu (w obecnej prowincji Syczuan), zarządził ochronę i konserwację wałów przeciwpowodziowych. W czasach dynastii Sui (581-618 r.) i Tang (618-907 r.)[...]

Gospodarowanie wodą w dorzeczu Rzeki Żółtej


  W pierwszej części artykułu omówiono rozwój regulacji rzecznych w dorzeczu Rzeki Żółtej od starożytności do drugiej połowy XX w., a w drugiej zarysowano problemy gospodarowania wodą, jakie pojawiły się na omawianym obszarze w ciągu ostatnich 60 lat.Rzeka Żółta jest drugą pod względem długości (5464 km) i powierzchni dorzecza (752 443 km2) rzeką Chin (rys. 1). Jej dorzecze leży w strefie przejściowej między suchym klimatem Chin północno-zachodnich a wilgotnym klimatem Chin południowych, w przeważającej części pozostając pod wpływem cyrkulacji monsunowej. W wieloleciu 1956-2000 średni opad wyniósł 446,1 mm, a średnia objętość odpływu 57,65 mld m3 [7]. Przeważa zasilanie deszczowe, w górnym biegu istotną rolę odgrywa też zasilanie śnieżne. 60% opadów przypada na okres od lipca do października, ok. 35% opadów pochodzi z deszczów nawalnych [6]. Oprócz powodzi wywołanych opadami deszczu w okresie lipiec-październik, występują także wezbrania spowodowane zatorami lodowymi w lutym i marcu [1], [5]. Rzeka cechuje się bardzo dużymi wahaniami przepływów, zarówno w cyklu rocznym, jaki i wieloletnim: od 145 m3/s w 1928 r. do 22 000 m3/s w 1933 r. W obrębie dorzecza Rzeki Żółtej występuje 159 rzek o powierzchni zlewni powyżej 1000 km2, a w części północnej dorzecza (wyżyna Ordos) znajduje się obszar bezodpływowy zajmujący ok. 42 tys. km2 [11]. Zasoby wodne dorzecza w 2010 r. oszacowano na 67,99 mld m3, z cze-go na zasoby wód powierzchniowych przypadało 56,89 mld m3, a na wód podziemnych 11,10 mld m3. Rzeka Żółta należy do najbardziej obciążonych ładunkiem rzek świata; w 92% pochodzi on ze środkowej 506 Gospodarka Wodna nr 12/2012 części dorzecza, tj. z obszaru, gdzie rzeka i jej dopływy przepływają przez Wyżynę Lessową (fot. 1). Średni ładunek lessu u ujścia wynosi 1,6 mld ton Fot. 2. Rzeka Żółta - wały przeciwpowodziowe w okolicach miasta Kaifeng Foto Leszek Sobkowiak na rok (maks. 3,91 mld ton - 1933 r.), zaś średnia[...]

Plany zagospodarowania potencjału energetycznego rzek Chin


  Gwałtowny rozwój gospodarczy zmusza Chiny do poszukiwania coraz nowszych źródeł zaopatrzenia w energię elektryczną. W ramach tych działań Państwo Środka realizuje w ostatnich latach wiele inwestycji zmierzających do wykorzystania olbrzymiego potencjału energetycznego swoich rzek. W artykule zarysowano aktualny stan oraz dalsze plany zagospodarowania do 2020 r., a także wymieniono i w skrócie scharakteryzowano obszary mające największe znaczenie dla rozwoju energetyki wodnej w tym kraju. Chiny są krajem o największym na świecie potencjale hydroenergetycznym. Spośród ponad 50 tys. rzek o powierzchni zlewni większej niż 100 km2 potencjał energetyczny 3886 z nich przekracza 10 MW. Potencjalne zasoby energetyczne rzek Chin kontynentalnych szacuje się łącznie na ok. 694 GW (co odpowiada rocznej produkcji 6083 TWh energii), zasoby techniczne na ok. 542 GW (2474 TWh), natomiast ekonomicznie opłacalne na ok. 402 GW (1753 TWh rocznie) [7]. Energia wodna zajmuje pierwsze miejsce wśród odnawialnych źródeł energii w Państwie Środka. W 2011 r. chińskie elektrownie wodne wyprodukowały jej 694 TWh, co stanowiło niemal 20% światowej produkcji energii elektrycznej generowanej ze spadku wód (rys. 1). W ostatnich latach w Chinach obserwuje się szybki przyrost produkcji energii elektrycznej pochodzącej z hydroelektrowni (rys. 2), co pozostaje w ści-słym związku z dynamicznym rozwojem gospodarczym tego kraju. Według ostatnio opublikowanych danych [1] w 2012 r. zainstalowana moc elektrowni wodnych w Państwie Środka wyniosła 249 GW, a wyprodukowana przez nie energia elektryczna 864,1 TWh, co oznaczało odpowiednio 13,2% i 24,5% wzrost w stosunku do 2011 r. Energia elektryczna wytworzona ze spadku wód stanowiła w 2012 r. ok. 17,5% jej całkowitej produkcji w Chinach. 414 Gospodarka Wodna nr 11/2013 Tabela I. Wybrane elektrownie wodne w górnym odcinku Jangcy Rzeka Elektrownia wodna Zainstalowana moc (MW) Wysokość zapory (m) Lata[...]

Osiągnięcia starożytnej inżynierii wodnej w Chinach


  W artykule zaprezentowano wybrane projekty hydrotechniczne zrealizowane w Państwie Środka w okresie od V w. p.n.e. do VII w n.e.; swoją innowacyjnością nawet o kilkaset lat wyprzedziły one podobne osiągnięcia inżynierii wodnej na świecie. Omówiono podstawowe założenia i cele tych projektów, a także wskazano na rolę, jaką odegrały one w historii Chin. Inżynieria wodna to bez wątpienia jeden z fundamentów istnienia cywilizacji chińskiej, trwającej nieprzerwanie od ponad 4000 lat. Już w zamierzchłej przeszłości realizacja wielu projektów hydrotechnicznych w Państwie Środka, o ile nie uzasadniona potrzebami czysto gospodarczymi, była podyktowana względami militarnymi, a w szczególności ekspansją terytorialną. Niektóre z powstałych w owych czasach budowli wodnych przetrwały do dziś, nie tylko świadcząc o geniuszu dawnych projektantów, ale i nadal wydatnie przyczyniając się do społeczno-ekonomicznego rozwoju Chin (rys. 1). - Wielki Kanał (V w. p.n.e.) Położony we wschodniej części Chin jest najdłuższym kanałem transportowym na świecie (1782 km). Wielki Kanał (chiń. Da Yunhe) odegrał istotną rolę w unifikacji kraju, a także w jego rozwoju gospodarczym - jako droga transportu ogromnych ilości towarów z prowincji rolniczych do imperatorskich dworów w dzisiejszych Xi-anie, Luoyangu, a następnie Pekinie [2]. * Dr Leszek Sobkowiak jest geografem i sinologiem. W latach 1997-1999 przebywał na stażu językowym na Zjednoczonym Uniwersytecie Syczuańskim w Czengdu, w latach 2000-2004 na studiach doktoranckich na Uniwersytecie Hohai w Nankinie, a w latach 2009-2012 prowadził badania w Chińskiej Akademii Nauk w Pekinie.Jego początki sięgają 495 r. p.n.e., kiedy to powstał pierwszy odcinek łączący miasto Suzhou z Jangcy. W 486 r. p.n.e. ukończono budowę tzw. Kanału Wewnętrznego (chiń. Han Gou), o długości 170 km, który połączył miasta Huai-an i Yangzhou. Intensywnie rozbudowywano Kanał za czasów dynastii Sui (5[...]

Gospodarowanie wodą na bezodpływowych obszarach Chin Północno-Zachodnich DOI:


  Obszary bezodpływowe północno-zachodniej części Chin zajmują ponad 1/3 powierzchni kraju i mimo bardzo ograniczonej zasobności wodnej już od czasów starożytnych odgrywają znaczącą rolę w rozwoju Państwa Środka. Zachodzące w regionie od połowy XX w. przemiany społeczno-gospodarcze oraz postępujące zmiany klimatu powodują, że malejąca dostępność wody stanowi jeden z kluczowych czynników hamujących dalszy rozwój tej części Chin. W artykule, na tle ogólnej charakterystyki fizycznogeograficznej, omówiono najważniejsze problemy w gospodarowaniu wodą w Chinach Północno- -Zachodnich, jak również wymieniono sposoby ich rozwiązania. ■ Ogólna charakterystyka obszaru badań Obszary bezodpływowe zajmują w Chinach powierzchnię ok. 3,48 mln km2, co stanowi ponad 36% terytorium kraju (tab. I). Są to tereny położone głównie w północnej, północno-zachodniej i zachodniej części Państwa Środka, w granicach prowincji Gansu i Qinghai oraz regionów autonomicz-nych: Mongolia Wewnętrzna, Tybet i Xinjiang. W hydrografii chińskiej określa się je wspólnym mianem obszarów bezodpływowych Chin Północno-Zachodnich (chiń. xibei zhuhequ). Zalicza się do nich także obszar w wielkim zakolu Rzeki Żółtej na wyżynie Ordos, o powierzchni ok. 42 tys. km2. Poza tym wśród obszarów bezodpływowych w Państwie Środka wymienia się zlewnie dwóch rzek: Wuyu’er oraz Baicheng, o łącznej powierzchni ok. 48 tys. km2, które znajdują się w północno- wschodniej części kraju (Mandżuria), a do tego stosunkowo niewielkie obszary położone na Wyżynie Tybetańskiej, na południe od Brahmaputry (rys. 1). Obszary bezodpływowe Chin Północno- Zachodnich charakteryzuje znaczne zróżnicowane rzeźby terenu: Wyżyna Tybetańska o średniej wysokości 4000 m n.p.m. oraz łańcuchy górskie o wysokościach przekraczających 4000 m n.p.m. (Kunlun, Tian Shan) sąsiadują tutaj z rozległymi kotlinami i jednymi z najgłębszych na kuli ziemskiej depresjami 168 Gospodarka Wodna nr 6/2[...]

Gospodarowanie wodą w dorzeczu Jangcy DOI:


  W artykule omówiono najważniejsze wydarzenia w zakresie gospodarowania wodą, jakie w ciągu ostatnich 2500 lat obserwowano w dorzeczu największej i najważniejszej rzeki Państwa Środka - Jangcy. Wiele z nich stało się kamieniami milowymi w rozwoju cywilizacji chińskiej, wpływając na kierunki rozwoju społeczno-gospodarczego Chin zarówno w przeszłości, jak i w czasach współczesnych.OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA OBSZARU Jangcy (chiń. Chang Jiang) to najdłuższa, licząca ponad 6300 km, rzeka Chin i Azji. Jej dorzecze rozciąga się między 24°27’-35°54’ N oraz 90°33’-122°19’ E i zajmuje 1 808 500 km2, co stanowi 18,8% powierzchni Chin (rys. 1). Górny odcinek Jangcy, od źródła w górach Tangla (Wyżyna Tybetańska) do miasta Yichang, ma długość 4500 km (70,4% długości całej rzeki), a powierzchnia tej części dorzecza wynosi ok. 1 mln km2 (55,3% ogólnej powierzchni). Według hydrologii chińskiej, na tym odcinku Jangcy przyjmuje kilka różnych nazw: Tongtian He i Tuotuo He (1260 km długości), a następnie Jinsha Jiang (chiń. Rzeka Złotego Piasku) (2200 km) (fot. 1) i dopiero od miejscowości Yibin jest nazywana Chang Jiang (chiń. Długa Rzeka) (1040 km) (fot. 2). Odcinek środkowy Jangcy, o długości 955 km, ciągnie się między miejscowościami Yichang a Hukou, zaś dolny, liczący 938 km, od Hukou do ujścia do Morza Wschodniochińskiego [5]. Należy przy tym wyjaśnić, że mimo tego, iż w nazewnictwie zachodnim całą rzekę przyjęło się określać mianem Jangcy (Yangtze), w terminologii chińskiej ta nazwa (chiń. Yangzi Jiang) odnosi się tylko do jej ujściowego odcinka o długości 418 km [15]. Według danych źródłowych [10] w dorzeczu Jangcy jest ponad 16,5 tys. rzek o powierzchni zlewni nie mniejszej niż 50 km2, w tym 45 rzek, których powierzchnia zlewni wynosi co najmniej 10 000 km2 (tab. I, fot. 3). Ponadto występuje tu 971 jezior o powierzchni co najmniej 1 km2 (tab. II). Ich łączna powierzchnia przekracza 15 200 km2, z tego niema[...]

 Strona 1  Następna strona »