Wyniki 1-2 spośród 2 dla zapytania: authorDesc:"Joanna Zawiejska"

Eksploatacja osadów z koryt rzek górskich - skutki środowiskowe i procedury oceny


  Przedstawiono skutki wielkoskalowej eksploatacji żwiru prowadzonej w latach powojennych w kilku rzekach i wskazano na zagrożenia związane ze współczesną eksploatacją. Usystematyzowano środowiskowe i gospodarcze konsekwencje eksploatacji osadów z koryt rzecznych i wskazano sytuacje, w których mogą one być szczególnie dotkliwe i trudne do odwrócenia. Podkreślono konieczność przeprowadzania oceny oddziaływania planowanej eksploatacji osadów z koryt rzecznych na środowisko i wskazano istotne elementy takiej oceny. ■ Wielkoskalowa eksploatacja osadów z koryt rzek karpackich i jej skutki W drugiej połowie XX wieku, wraz z przyspieszeniem procesów industrializacji i urbanizacji, nasilił się proces eksploatacji osadów z koryt rzek i potoków górskich. W południowej Polsce prowadzono w minionych dziesięcioleciach eksploatację żwiru na skalę przemysłową m.in. w Ropie i Wisłoce. Wydobycie żwiru z koryta Ropy rozpoczęto w 1941 r. w Bieczu (rys. 1A), po drugiej wojnie światowej rozszerzając jego zasięg na kilkukilometrowy, przyległy odcinek rzeki (Augustowski 1968). Eksploatację prowadzono tu aż do całkowitego usunięcia (w połowie lat 60.) aluwialnego materiału dennego z koryta (rys. 1A). Rys. 1. (A) Koryto Ropy w Bieczu przed 1941 r. i w 1966 r. (wg B. Augustowskiego 1968); 1 - drobnoziarniste osady pozakorytowe; 2 - żwiry; 3 - fliszowe podłoże skalne. (B) Zmiany minimalnych rocznych stanów Ropy w przekrojach wodowskazowych Klęczany i Topoliny od 1930 r. 244 Gospodarka Wodna nr 6/2010 W latach 1941-1966 z koryta Ropy wydobyto co najmniej 1 mln m3 żwiru (Augustowski 1968), co odpowiada usunięciu warstwy osadów o miąższości 1 m na długości 25 km rzeki w korycie o 40-metrowej szerokości. Pozyskanie takiej ilości żwiru ze stosunkowo krótkiego odcinka rzeki było możliwe dzięki zwiększeniu spadku koryta powyżej miejsca eksploatacji (por. Kondolf 1997), prowadzącemu do erozji wstecznej i okresowego zwiększenia tempa dos[...]

Ku najlepszym praktykom rewitalizacji i utrzymania rzek - konferencja międzynarodowa DOI:

Czytaj za darmo! »

Kraków, 20-25 września 2016 r. Efektem narastającej w okresie historycznym, a zwłaszcza w XX wieku, presji człowieka na systemy rzeczne było powszechne pogorszenie się stanu ekologicznego cieków [Meybeck, 2003] i narastające straty powodziowe. Rozpoznanie tej sytuacji w ostatnich dziesięcioleciach było podstawą podjęcia w wielu krajach świata rewitalizacji rzek oraz badań zmierzających do nadania tym działaniom naukowych podstaw. Terminem rewitalizacja rzek określa się różnorakie działania zmierzające do poprawy zdegradowanych hydrologicznych, geomorfologicznych i ekologicznych cech rzek, przy czym poprawa ekologicznego stanu rzek stanowi ważny, ale nie jedyny, cel tych działań [Wohl i in., 2015]. Jednocześnie podjęto także starania o nadanie działaniom z zakresu utrzymania rzek większej niż dotychczas dbałości o zachowanie dynamicznej równowagi i dobrego stanu ekologicznego cieków. W wielu krajach powyższa zmiana paradygmatu pociągnęła za sobą znaczne zmiany w realizacji działań z zakresu gospodarki wodnej i w finansowaniu rewitalizacji rzek. W USA rewitalizacja rzek stała się biznesem o kosztach rocznych działań sięgających kilkudziesięciu miliardów dolarów, przy czym zasadniczym beneficjentem tych funduszy są specjaliści inżynierii wodnej. W krajach "starej" Unii Europejskiej impulsem do podobnej zmiany w gospodarce wodnej i finansowaniu działań rewitalizacyjnych stała się Ramowa Dyrektywa Wodna uchwalona w 2000 r. W Polsce w ostatnich kilkunastu latach sformułowano sposoby prowadzenia utrzymania rzek w sposób bardziej przyjazny dla środowiska i oparty na lepszym rozpoznaniu stanu (nie)równowagi rzek [Bojarski i in., 2005; Jeleński, Wyżga, 2016]. Działania rewitalizacyjne podjęto jednak dotychczas w znikomym zakresie i w znacznej mierze projekty takie realizowały organizacje ekologiczne, a nie instytucje zajmujące się gospodarką wodną. Wydarzeniem mającym na celu zmianę tej sytuacji była międzynarodowa konf[...]

 Strona 1