Wyniki 1-2 spośród 2 dla zapytania: authorDesc:"Hanna Hajdukiewicz"

Eksploatacja osadów z koryt rzek górskich - skutki środowiskowe i procedury oceny


  Przedstawiono skutki wielkoskalowej eksploatacji żwiru prowadzonej w latach powojennych w kilku rzekach i wskazano na zagrożenia związane ze współczesną eksploatacją. Usystematyzowano środowiskowe i gospodarcze konsekwencje eksploatacji osadów z koryt rzecznych i wskazano sytuacje, w których mogą one być szczególnie dotkliwe i trudne do odwrócenia. Podkreślono konieczność przeprowadzania oceny oddziaływania planowanej eksploatacji osadów z koryt rzecznych na środowisko i wskazano istotne elementy takiej oceny. ■ Wielkoskalowa eksploatacja osadów z koryt rzek karpackich i jej skutki W drugiej połowie XX wieku, wraz z przyspieszeniem procesów industrializacji i urbanizacji, nasilił się proces eksploatacji osadów z koryt rzek i potoków górskich. W południowej Polsce prowadzono w minionych dziesięcioleciach eksploatację żwiru na skalę przemysłową m.in. w Ropie i Wisłoce. Wydobycie żwiru z koryta Ropy rozpoczęto w 1941 r. w Bieczu (rys. 1A), po drugiej wojnie światowej rozszerzając jego zasięg na kilkukilometrowy, przyległy odcinek rzeki (Augustowski 1968). Eksploatację prowadzono tu aż do całkowitego usunięcia (w połowie lat 60.) aluwialnego materiału dennego z koryta (rys. 1A). Rys. 1. (A) Koryto Ropy w Bieczu przed 1941 r. i w 1966 r. (wg B. Augustowskiego 1968); 1 - drobnoziarniste osady pozakorytowe; 2 - żwiry; 3 - fliszowe podłoże skalne. (B) Zmiany minimalnych rocznych stanów Ropy w przekrojach wodowskazowych Klęczany i Topoliny od 1930 r. 244 Gospodarka Wodna nr 6/2010 W latach 1941-1966 z koryta Ropy wydobyto co najmniej 1 mln m3 żwiru (Augustowski 1968), co odpowiada usunięciu warstwy osadów o miąższości 1 m na długości 25 km rzeki w korycie o 40-metrowej szerokości. Pozyskanie takiej ilości żwiru ze stosunkowo krótkiego odcinka rzeki było możliwe dzięki zwiększeniu spadku koryta powyżej miejsca eksploatacji (por. Kondolf 1997), prowadzącemu do erozji wstecznej i okresowego zwiększenia tempa dos[...]

O celowości budowy stopnia Niepołomice na Wiśle


  Przedstawiono krytyczną ocenę argumentów wskazywanych jako uzasadnienie konieczności budowy stopnia Niepołomice na Wiśle: potrzebę przedłużenia szlaku żeglugowego górnej Wisły, zapewnienie stateczności stopnia Przewóz i poprawę stosunków wodnych w obrębie północnych fragmentów Puszczy Niepołomickiej. Wskazano na możliwość zastosowania tańszych i skuteczniejszych sposobów zahamowania erozji dennej górnej Wisły. Zwrócono uwagę na zagrożenia środowiskowe planowanego stopnia Niepołomice, na zmiany wielkości retencji korytowej wód powodziowych Wisły oraz na problemy związane z koniecznością spełnienia środowiskowego celu Ramowej Dyrektywy Wodnej. Budowę stopnia wodnego Niepołomice zaplanowano jako element szlaku żeglugowego górnej Wisły [Hennig 1991; Jagła, Siedlarz 2009]. Szlak ten miał być wykorzystywany przede wszystkim do transportu towarów masowych, w tym zwłaszcza węgla, którego załadunek odbywałby się w porcie rzecznym w Tychach, a miejscem docelowym byłyby m.in. elektrociepłownia Łęg w Krakowie, huta żelaza w Nowej Hucie (obecnie Huta Sendzimira) oraz elektrownia w Połańcu. Żeglugę na górnej Wiśle miał umożliwić system 16 stopni wodnych, poczynając od stopnia Dwory pod Oświęcimiem do stopnia Koćmierzów w pobliżu Sandomierza [Hennig 1991; Jagła, Siedlarz 2009]. W latach 1949-2003 wybudowano sześć z planowanych stopni (od stopnia Dwory do stopnia Przewóz) [Jagła, Siedlarz 2009], czyli średnio jeden stopień na 9 lat. Pomimo ukończenia systemu stopni wodnych zapewniających ciągłość szlaku żeglugowego pomiędzy portem w Tychach i stopniem Przewóz w bezpośrednim sąsiedztwie Huty Sendzimira szlak ten nie jest obecnie wykorzystywany do transportu towarów masowych, w tym m.in. dowozu węgla do elektrociepłowni Łęg w Krakowie czy Huty Sendzimira. Jest to spowodowane małą opłacalnością transportu wodnego na niewielkie odległości (konieczność kilkakrotnego przeładunku towaru zanim dotrze on do miejsca przeznaczenia[...]

 Strona 1