Wyniki 1-7 spośród 7 dla zapytania: authorDesc:"Piotr Dąbrowski"

Czy poglądy Jana Gwalberta Pawlikowskiego są nadal aktualne?


  Kiedy Jan Gwalbert Pawlikowski przychodził na świat (1860), ochrona przyrody, we współczesnym znaczeniu tego pojęcia, była jeszcze koncepcją młodą, ale już wyraźnie nabierająca znaczenia1. Pawlikowski był dzieckiem, gdy sejm galicyjski we Lwowie uchwalał ustawę o ochronie kozic i świstaków (1868), a gimnazjalistą, kiedy Ulysses Grant podpisywał (1872) akt utworzenia Parku Narodowego Yellowstone: "for the benefi t and enjoyment of the people". Nie wiemy, kiedy Pawlikowski dowiedział się o Yellowstone, ale można sądzić, że wcześnie, gdyż w środowisku taternickim, do którego należał jego ojciec Mieczysław, wydarzenie to było głośne. Bez wątpienia, to właśnie emocjonalny stosunek do Tatr i wrażliwość na ich piękno uczyniły z Pawlikowskiego obrońcę przyrody - najpierw tatrzańskiej, później przyrody w ogóle. Ponieważ zaangażowanie ideowe szło u Pawlikowskiego w parze z niezwykłymi możliwościami intelektualnymi i wyjątkowo wszechstronnym wykształceniem, jego dziełem stała się synteza różnych wątków ochrony przyrody w jeden spójny program. Program, który łączył podstawy przyrodoznawcze z kwestiami prawnymi, ekonomicznymi, dydaktycznymi i wychowawczymi, a postulaty swoje formułował w perspektywie żarliwej miłości do ziemi ojczystej. (Zob. Wojciech Radecki, Jan Gwalbert Pawlikowski i jego koncepcja prawnej ochrony przyrody, AURA 12/2013, s. 21.) Podstawy swojej koncepcji ochrony wyłożył Pawlikowski już jako człowiek w sile wieku, publikując w r. 1913 rozprawę Kultura a natura2, która wobec okoliczności dziejowych nie oddziałała zrazu 1 Za inicjatora współczesnego ruchu ochrony przyrody uważa się zwykle Aleksandra Humboldta (1769- 1859), który z początkiem XIX w. spopularyzował pojęcie pomnika przyrody. 2 Opublikowano ją we lwowskim czasopiśmie "Lamus", adresowanym do ówczesnej elity intelektualnej polskiego społeczeństwa.tak szeroko, jak na to zasługiwała. Swoje poglądy rozwinął Pawlikowski już po wojnie - zarówno w [...]

Współczesne poglądy na zadania rezerwatów biosfery DOI:10.15199/2.2015.3.1


  Obok obiektów światowego dziedzictwa (WHS), rezerwaty biosfery stanowią najbardziej znaną markę kojarzoną z UNESCO. Wpisanie na listę rezerwatów biosfery jest uważane za międzynarodowy certyfikat, świadczący, że dany teren ma wybitne walory przyrodnicze i cechuje się wysoką jakością środowiska. Niezależnie od tego, czy opinia taka jest w pełni zasadna, nazwa "rezerwat biosfery" ma duże znaczenie marketingowe, w szczególności na rynku turystycznym oraz produktów żywnościowych i różnych wyrobów o charakterze regionalnym. Względy marketingowe i prestiżowe odgrywają znaczną rolę w staraniach państw o umieszczenie na liście rezerwatów biosfery coraz to nowych obiektów, i odwrotnie - skreślenie obszaru z tej listy traktowane jest często jako blamaż na arenie międzynarodowej, podobnie jak wykreślenie z listy WHS. Podejście marketingowe nie powinno jednak przysłaniać istoty rzeczy, tzn. wiedzy o tym, jakim celom i wartościom mają służyć rezerwaty biosfery i w jaki sposób tę rolę realizować. Powstanie sieci rezerwatów biosfery Rezerwaty biosfery mają już ponad 40- letnią historię. Kiedy na przełomie lat 60. i 70. ubiegłego wieku zagadnienia ochrony środowiska stały się przedmiotem międzynarodowej debaty i jednym z przewodnich tematów polityki światowej, UNESCO podczas XVI Konferencji Generalnej w 1970 r. zadecydowało o uruchomieniu programu Man and Biosphere (MAB). Zakładano, że program ten pozwoli na podjęcie długofalowych, interdyscyplinarnych badań nad biosferą, jej strukturą i funkcjonowaniem, a także na systematyczny monitoring zmian, jakie w zasobach biosfery i procesach w niej zachodzących powoduje działalność człowieka, oraz badanie skutków tych zmian dla populacji ludzkiej. Program miał również służyć edukacji i informacji. Utworzono niezbędne zaplecze organizacyjne, a nadzór nad realizacją programu powierzono Międzynarodowemu Komitetowi Koordynacyjnemu (ICC). Pierwszą sesję ICC w pażdzierniku 1971 r. uwa[...]

Wpływ ruchu drogowego na zanieczyszczenia gleb i roślin rtęcią


  Badano zawartość rtęci w próbkach gleby i roślin (Solidago virgaurea) pobranych w pobliżu trzech tras komunikacyjnych w rejonie Warszawy (odległość od osi drogi do 200 m, głębokość do 100 cm). Najwyższą zawartość rtęci stwierdzono w próbkach gleby pobranych z wierzchniej warstwy gleby w bezpośrednim sąsiedztwie drogi oraz w odległości 50-100 m od drogi (odpowiednio 0,229 i 0,237 mg Hg/kg suchej masy gleby). Zawartość rtęci w materiale roślinnym była wyraźnie niższa i nie przekraczała 0,043 mg Hg/kg suchej masy rośliny. Wyznaczone zawartości były w każdym przypadku niższe od zawartości przyjmowanych jako naturalne. Content of Hg in soil and Solidago virgaurea plant samples collected in the neighbourhood of 3 arterial roads in Poland (distance up to 200 m, depth up to 100 cm) was detd. by using an Hg analyzer. The highest Hg content was found in the surface layer of the soil either close to the road or 50-100 m remote from the road axis (0.229 or 0.237 ppm, resp.). The Hg contents in the plant samples were remarkably lower (up to 0.043 ppm). The contents detd. were lower than the values accepted as natural. Procesy spalania węgla i innych paliw, procesy metalurgiczne oraz spalanie odpadów komunalnych i przemysłowych to najważniejsze antropogeniczne źródła emisji rtęci do środowiska. Dla Europy oszacowano, że 69% zanieczyszczeń rtęcią pochodzi ze spalania paliw1), przy czym 50% rtęci emitowanej w wyniku procesów spalania paliw uwalniana jest w postaci elementarnej, a pozostałe 50% w postaci różnych połączeń rtęci dwuwartościowej. Zawartość rtęci w ropie naftowej waha się w granicach 0,002 mg/kg, zaś w benzynie wynosi średnio 0,002 mg/kg, co czyni transport samochodowy jednym z czynników wpływających na zawartość tego pierwiastka w środowisku. Rtęć w glebie występuje w postaci wielu form, które pod względem właściwości można podzielić na formy: łatwo lotne (np. Hg0 i (CH3)2Hg), łatwo rozpuszczalne w wodzie (np. Hg2+, HgCl2 i [...]

The effect of road traffic on soil and plant contamination with lead and chromium Wpływ transportu drogowego na zanieczyszczenie gleb i roślin ołowiem i chromem DOI:10.15199/62.2016.3.10


  Pb and Cr contents in soil samples collected near 2 main roads in the Warsaw area (distance 5-200 m from the road at the depth of 0-20 cm and 80-100 cm) were analyzed by Tessier sequential method. The highest total contents of Pb and Cr (35.4 and 4.03 mg/kg, resp.) were found in the upper layer of the soil at the distance 5 m from the road. Pb in soil collected on both roads was bonded to Fe and Mn oxides while Cr to org. matter. For plants, the max. content of Pb and Cr were 1.8 mg/kg (at distance 5 m from the road) and 2.3 mg/kg (at distance 200 m from the road), resp. Badano zawartość ołowiu i chromu w próbkach gleb i roślin (Solidago virgaurea L.) pobranych w pobliżu dwóch tras komunikacyjnych w pobliżu Warszawy (odległość: 5, 10, 20, 50, 100 i 200 m od jezdni, próbki gleby pobierano z głębokości 0-20 cm i 80-100 cm). Największą zawartość całkowitą badanych metali stwierdzono w wierzchniej warstwie gleby przy trasie E30. Wartości te nie przekraczały jednak dopuszczanych prawem zawartości. W analizowanych glebach wzdłuż tras komunikacyjnych ołów i chrom związane były z frakcją III i IV. Zanieczyszczenia gleb są powszechnie uznawane za jedną z przyczyn ich degradacji, zarówno na terenach rolniczych, jak i zurbanizowanych1, 2). Metale ciężkie należą do głównych zanieczyszczeń wymienianych przez wielu autorów3-5). Są one naturalnymi składnikami litosfery, jednak na skutek rozwoju przemysłu wydobywczego, przetwórczego i innych gałęzi przemysłu, a także rolnictwa i wzrastającego ruchu samochodowego ich zawartość w poszczególnych elementach litosfery często przewyższa wartości tła geochemicznego6, 7). Pojazdy samochodowe są jednym ze źródeł zanieczyszczenia środowiska. Na skutek ruchu drogowego jest emitowanych ponad 150 substancji8). Na 1 kg paliwa pojazd samochodowy wydziela 12-13 m3 spalin, w zależności od stanu technicznego. Silnik o mocy 50 KM wytwarza 300 m3 spalin w ciągu 1 h9). Zanieczyszczenie środowiska następuje [...]

Comparison of bioindication methods for assessing the level of air pollution with heavy metals in Warsaw Porównanie metod bioindykacyjnych w ocenie stopnia zanieczyszczenia środowiska metalami ciężkimi w Warszawie DOI:10.15199/62.2016.3.1


  The Pb, Zn, Cd and Cr contents were detd. in moss samples (Sphagnum fallax H. Klinggr.) and pine needles (Pinus sylvestris L.) collected near the sources of pollution (steel mill, provincial road, housing estate). The pine needles accumulated smaller amts. of metals than the moss. The biggest differences were found for Pb. The contents of heavy metals in bioindicators placed in around steel mill were approx. twice higher than those in other locations. Along with increasing distance from the source of pollution, the metal contents in bioindicators significantly decreased. Oceniono wpływ przemysłowego i drogowego źródła emisji na rozprzestrzenianie się zanieczyszczenia środowiska metalami ciężkimi (Pb, Zn, Cd i Cr), charakterystycznymi dla obszarów narażonych na emisje pochodzenia antropogenicznego, z wykorzystaniem dwóch metod bioindykacyjnych. Zastosowano metodę moss bag polegającą na określeniu zawartości metali w eksponowanym mchu (Sphagnum Falla H. Klinggr.) oraz w igłach sosny zwyczajnej (Pinus sylvestris L.). Wykazano, że przestrzenny obraz zanieczyszczeń uzyskany dwiema metodami był podobny. Igły sosny akumulowały mniej metali niż mech. Największe różnice stwierdzono dla Pb. Mech akumulował 45-345% więcej tego pierwiastka niż igły sosny. Rejon huty ArcelorMittal należy uznać za w znacznym stopniu zanieczyszczony metalami ciężkimi. Zawartości tych metali w eksponowanym mchu i igłach sosny były znacznie większe niż dla innych lokalizacji (droga wojewódzka, osiedle mieszkaniowe i Puszcza Białowieska jako teren kontrolny). Wykazano, że wraz ze zwiększaniem odległości od huty i drogi zawartość metali w bioindykatorach znacznie się zmniejszała. Problem zanieczyszczenia powietrza w dużych aglomeracjach miejskich jest niezwykle istotny. Szkodliwe substancje nie tylko wpływają niekorzystnie na wszystkie elementy środowiska, ale charakteryzują się działaniem mutagennym i rakotwórczym1). W ocenie zanieczyszczenia środowis[...]

 Strona 1