Wyniki 1-10 spośród 12 dla zapytania: authorDesc:"Jadwiga Michalczyk"

Kształtujemy tożsamość krajobrazu - hasło i działanie

Czytaj za darmo! »

Projekcja rozwoju społeczno-gospodarczego powiązanego z poprawą jakości środowiska przyrodniczego jest wyrazem troski człowieka o swoją przyszłość. Ekspresyjnie ujmuje to znane i często przez ekologów przywoływane hasło: Nie odziedziczyliśmy Ziemi po naszych przodkach, wypożyczyliśmy ją od naszych wnuków. Chodzi tu o to, by nasza planeta, będąca miejscem życia i działalności człowieka, t[...]

Człowiek drogą zrównoważonego rozwoju

Czytaj za darmo! »

Zrównoważony rozwój (ZR) opiera się na trzech filarach: rozwoju społecznym, rozwoju gospodarczym i ochronie środowiska przyrodniczego. Fundamentalna dla ZR jest ochrona środowiska. Wszak bez poszanowania zasobu przyrodniczego i kulturowego środowiska nie byłoby racjonalnego jego użytkowania, a tym samym nie można byłoby zapewnić tego, co w nauce i oficjalnych dokumentach nosi nazwę zrówn[...]

Człowiek drogą zrównoważonego rozwoju

Czytaj za darmo! »

W realizacji teorię ograniczono do minimum. Rozległe wywody naukowe starano się zastępować zrozumiałymi dla wszystkich pojęciami lub określeniami, by ustalenia nauki wprzęgnąć w powszednie sprawy życia. Oto np. zamiast perorować o potrzebie wdrażania ZR przyjęto krótkie motto do Regulaminu konkursu, które tę potrzebę wyraża. Są to słowa Karola Wojtyły: Człowiek nie może zagubić właściwego[...]

Kształtowanie świadomego stosunku człowieka do środowiska (5)


  Bogata treść słowa krajobraz, dostępność realnego krajobrazu, udział człowieka w jego kształtowaniu - to główne pobudki do zgłębiania walorów edukacyjnych krajobrazu i chęć zainspirowania nauczycieli do uczynienia go elementem organizującym treść nauczania na poziomie edukacji wczesnoszkolnej. Jeśli o tym etapie edukacji mówi się, że jest to nauczanie zintegrowane, to trzeba stwierdzić, że głównym elementem integrującym treść nauczania jest krajobraz. Jest on rozpoznawany dzięki percepcji zmysłowej, a z pomocą rozumu może być poznawany głębiej. Dobrze prowadzona edukacja krajobrazowa pozwala rozwinąć zdolności poznawcze uczniów i przygotowuje podbudowę nie tylko pod wiedzę geografi czną, ale też fi zyczną, chemiczną, biologiczną, społeczną, ekonomiczną, humanistyczną i inne dziedziny nauki, z których nowo poznane fakty włączane są do systemu wiedzy dającej obraz rzeczywistości - tej rzeczywistości, w której egzystuje człowiek, i której jest współkreatorem. Jeśli chcemy, by treść nauczania szkolnego nie zachowała się w umyśle jako zestaw wiadomości, które trzeba znać, by być promowanym do wyższej klasy czy wyższego szczebla nauczania, to od najmłodszych lat trzeba kształtować umiejętność odkrywania tego, jak jest (prawdy), włączania faktów w system wiedzy i poszukiwania przyczyny dlaczego tak jest. Takie właśnie podejście upodabniania proces poznawczy do procesu badawczego. Urzeczywistnienie tego warunku wymaga od nauczyciela elementarnych podstaw wiedzy o krajobrazie i odwagi, by oprzeć nauczanie na empirycznej wiedzy uczniów. Wymaga to prowadzenia obserwacji środowiska i organizowania wycieczek szkolnych. Edukacyjny model krajobrazu na poziomie propedeutycznym Bogata literatura na temat krajobrazu jest uboga w ukazywaniu rozwiązań edukacyjnych. W profesjonalnych naukowych pracach krajobrazowych specjalista nauczania zint[...]

Kształtowanie świadomego stosunku człowieka do środowiska (7)


  Krajobraz kulturowy Wyróżnienie poziomów krajobrazu to spojrzenie na krajobraz przez fi ltr percepcyjny, by dostrzec jego komponenty składowe, poznać ich funkcjonowanie oraz widzieć ich udział w tworzeniu całości będącej megasystemem funkcjonującym przy współudziale wszystkich części składowych systemu krajobrazowego. Wydzielone poziomy stanowią jego podsystemy wzajemnie się uzależniające, które przez nieustanny wpływ na siebie tworzą nową jakość uzewnętrzniającą się w krajobrazie. Krajobraz pozostaje więc stale pod wpływem dynamizujących go czynników endogenicznych, egzogenicznych, kosmicznych i antropogenicznych. Przy czym zasięg oddziaływania czynników antropogenicznych wyznacza zasięg sfery krajobrazowej i wskazuje strefę kultywacji, czyli uprawy krajobrazu, tzn. strefę oddziaływania człowieka na środowisko. Dlatego strefa ta jest nazywana krajobrazem kulturowym. W tym ujęciu krajobraz kulturowy nabiera znaczenia środowiska geografi cznego, którego aktualne pojmowanie precyzyjnie wyjaśnił Marek Degórski1. Krajobraz kulturowy jest pochodną, swoistym produktem, istoty człowieczeństwa czyli kultury, dzięki której, jak głosił błogosławiony Jan Paweł II, Człowiek żyje prawdziwie ludzkim życiem 2. Dzięki kreatywnej działalności człowieka w środowisku krajobraz nabiera cech obiektu kulturowego, w którym przyroda stanowi dla niego swoistą życiową bazę. Bazę tę ubogaca człowiek swoją kulturą. On i tylko on jest sprawcą i twórcą kultury - w niej się wyraża i w nie się potwierdza3. Dlatego człowiek wyrastając swym intelektem ponad przyrodę, ma w rękach przyszłość krajobrazu. Spojrzenie na krajobraz kulturowy może być aspektowe. Dotyczyć może: 1) M. Degórski 2005, op. cit. 2) Jan Paweł II, 1980, Przemówienie wygłoszone w siedzibie UNESCO (Paryż, 2 czerwca 1980), [w:] M Radwan, L. Dyczewski, L. Kamińska, A. Stanowski (red.) "Dokum[...]

Kształtowanie świadomego stosunku człowieka do środowiska (8)


  Informację o prowadzeniu zeszytu spostrzeżeń należy podać na pierwszej lekcji. Uczniowie powinni wiedzieć, że ta praca jest częścią ich edukacji, a oni dzięki temu będą mogli pokazać to, czego się nauczyli. Trzeba się liczyć z reakcją uczniów. Oni nie zawsze entuzjastycznie przyjmą taką propozycję. Jednak klarowna koncepcja oparcia nauczania na spostrzeżeniach uczniów pomoże przezwyciężyć wszelkie opory, a nauczyciel potrafi pokazać, że zeszyt spostrzeżeń jest nie tylko dobrym, ale też atrakcyjnym instrumentem edukacji. Zeszyt spostrzeżeń można traktować jako notatnik, w którym są udokumentowane spontaniczne obserwacje uczniowskie. Bezpośrednią opiekę nad nim sprawują uczniowie. Może to być jedna osoba trzymająca pieczę przez cały czas prowadzenia zeszytu lub mogą to być kolejni uczniowie (np. jedna osoba w ciągu jednego tygodnia - rodzaj dyżurów). Chodzi o to, że taki zeszyt powinien być łatwo dostępny codziennie dla każdego ucznia. Pozostawianie w pracowni lub u nauczyciela może stanowić barierę ograniczającą swobodne wpisy. Wygodną formą jest gromadzenie luźnych kartek w przygotowanej na to teczce. Teczkę tę może przechowywać nauczyciel lub przedstawiciel zespołu klasowego. Wariantem tej formy jest zorganizowanie w pracowni geografi cznej (klasie) kącika spostrzeżeń lub udostępnienie tablicy spostrzeżeń. Tam należy umieścić hasło, które byłoby inspiracją do prowadzenia obserwacji. Uczniowie sami przypinaliby[...]

Kształtowanie świadomego stosunku człowieka do środowiska (9)


  Nie tylko teoriopoznawcze podstawy różnych zajęć terenowych daje od kilkudziesięciu lat profesor pedagogiki Kazimierz Denek. Dzięki osobistemu przykładowi i bardzo licznym pracom badawczym nad krajoznawstwem i turystyką w edukacji nauczyciele praktycy i przygotowujący się do tego zawodu zyskują cenne wsparcie. Spośród licznych prac warto wspomnieć o dziełach tej miary, co Poza ławką szkolną (K. Denek 2008), Edukacja pozaszkolna i pozalekcyjna (K. Denek 2009) i inne1. A jednak problem wciąż istnieje, bo wycieczki mimo że są upowszechnione, to nie do końca wykorzystany bywa ich potencjał edukacyjny. Nawet wprowadzenie do dydaktyki akademickiej zasady wielostronnego wykorzystania krajoznawstwa w edukacji2 problemu tego nie rozwiązuje. Wycieczki pozostają trudniejszą formą edukacji. Stawiają nauczycielom większe wymagania. Nie wystarczy rutynowa znajomość przedmiotu. Potrze- 1 K. Denek, W kręgu edukacji, krajoznawstwa i turystyki w szkole, Wydział Studiów Edukacyjnych UAM, Poznań 2000; Krajoznawstwo i turystyka w wychowaniu dzieci i młodzieży, PTTK "Kraj", Warszawa 1989. 2 K. Denek, Uniwersytet w perspektywie społeczeństwa wiedzy. Dydaktyka akademicka i jej efekty, Wyższa Szkoła Pedagogiki i Administracji im. Mieszka I w Poznaniu, Poznań 2011, s. 41. ba rozległej wiedzy i znajomości terenu, a czasem umiejętności działania w nieprzewidzianych warunkach. Do tego dochodzi trud organizacji (przemyślenie trasy, zapewnienie środków transportu, wyżywienia, zakwaterowania). Wycieczki też obarczają nauczycieli odpowiedzialnością za zdrowie i bezpieczeństwo uczniów, którzy uwolnieni od rygorów dyscypliny szkolnej narażeni są na niebezpieczeństwo wypadków, bardziej niż podczas tradycyjnych lekcji. Jednak walory edukacyjne wycieczek zwyciężają w konfrontacji z ich utrudnieniami organizacyjnymi. Wszechstronne walory są siłą napędową do wyjścia poza ławę szkolną i na oścież otwierają wszystkie bramy do wiedzy. Szukając wzo[...]

Kształtowanie świadomego stosunku człowieka do środowiska (10)


  Merytoryczne przygotowanie wycieczki Solidne merytoryczne przygotowanie do wycieczki obowiązywało wszystkich, to znaczy nauczyciela-kierownika i uczniów. Kierownik po ustaleniu trasy i analizie z pomocą mapy oraz innych dostępnych materiałów powinien opracować scenariusz wycieczki. W nim należy wszystko wnikliwie przewidzieć i wariantowo zaplanować główne punkty realizacji w zależności od pogody, zainteresowania i aktywności uczniów. Wuttke radził: Przed wyruszeniem już trzeba niejako odbyć wycieczkę w wyobraź ni, przebyć całą jej drogę, zatrzymując się myślą na każdym postoju i zdać sobie sprawę, co, gdzie, w jakim porządku i z najmniejszą stratą czasu powinniśmy zobaczyć, z kim porozmawiać, o co zapytać, co sprawdzić, o czym się przekonać, czego się nauczyć... Na wycieczce przecież cały świat rzeczy i zjawisk wszelakich staje przed nami jak rozwarta księga1. Tę księgę niejako trzeba uczniom pokazywać, uczyć jej czytania i zachęcać do zgłębiania jej treści. Na etapie przygotowania merytorycznego wszystko powinno być gruntownie zaplanowane. Przy tym nie można zapo- 1 G. Wuttke 1948, op. cit. s. 48. minać o chwilach odpoczynku i relaksu, które przecież każdemu są potrzebne. Takie wirtualne odbycie wycieczki pozwoli nauczycielowi wyodrębnić tematy, które trzeba omówić w terenie, wydzielając te, które opracują sami uczniowie. Ilość tematów do opracowania przez uczniów powinna być nieco większa niż liczba uczestników. Dzięki temu każdy będzie miał możliwość wyboru tematu do samodzielnego opracowania. Wybierane tematy są zgodne z zainteresowan[...]

 Strona 1  Następna strona »