Wyniki 1-10 spośród 11 dla zapytania: authorDesc:"Józef Chowaniec"

Wody termalne w Bukowinie Tatrzańskiej wykorzystana szansa

Czytaj za darmo! »

Początki zainteresowania wodami termalnymi na Podhalu sięgają połowy XIX wieku, kiedy to w Jaszczurówce w 1844 r. odkryte zostało źródło o temperaturze 20,4oC. Pierwszy raz wody termalne o temp. 36oC uzyskano z otworu Zakopane IG-1 na Antołówce w Zakopanem). Wody termalne występujące w podfliszowych, spękanych i skrasowiałych skałach mezozoicznych i częściowo paleogeńskich możliwe są do [...]

Czwartorzędowy poziom wodonośny


  Znaczenie gospodarcze zachodniej części Karpat polskich wynika z występowania licznych wód mineralnych różnych typów i najważniejszego w Polsce zbiornika wód termalnych, a także z charakterystycznych dla fliszu wielu płytkich systemów wód podziemnych. Wszystkie wody podziemne są w mniejszym lub większym stopniu zmineralizowane, a więc ich podział na zwykłe i zmineralizowane jest umowny. W Polsce granica między tymi wodami ustalona jest na 1 000 mg/dm3 [1, 2]. Pod względem geologicznym południowa część obszaru należy do Karpat wewnętrznych, a północna do zewnętrznych Karpat fliszowych (rys. 1). Były one gające szczególnej ochrony. Mapa ta obejmuje również zasobniejsze zbiorniki wód podziemnych zachodniej części Karpat, występujące w skałach fliszowych i utworach czwartorzędowych (rys. 2). Cały omawiany obszar został już w 2004 roku pokryty arkuszami mapy hydrogeologicznej Polski 1 : 50 000 [4], w wersji komputerowej i w archiwalnej wersji kartograficznej, na której przedstawiony jest i scharakteryzowany pierwszy od powierzchni terenu główny użytkowy poziom wodonośny. Wody zwykłe związane są tu przede wszystkim z utworami fliszowymi Karpat zewnętrznych oraz z osadami czwartorzędowymi, występującymi w dolinach większych rzek karpackich. przedmiotem zainteresowania hydrogeologów już od początku XX wieku ze względu na konieczność uzyskiwania wód podziemnych do celów komunalnych i przemysłowych. Jednak do lat 50. ubiegłego wieku obszar ten był słabo rozpoznany pod względem hydrogeologicznym. Na przełomie lat 70. i 80. wzrosło zainteresowanie utworami fliszowymi Karpat ze względu na zwiększone zapotrzebowanie na wody zwykłe i mineralne, nadające się do celów leczniczych i produkcji wód stołowych. W następnych latach, w ramach ogólnopolskiego projektu badawczego [3], powstała mapa Głównych Zbiorników Wód Podziemnych (GZWP) w skali 1 : 500 000, gdzie zostały w[...]

Przedczwartorzędowe poziomy wodonośne


  W poszukiwaniach wód zwykłych szczególną uwagę poświęcono badaniom wodonośności utworów fl iszu, wykorzystując także rezultaty próbnych pompowań w otworach hydrogeologicznych oraz wyniki badań wodochłonności w otworach usytuowanych w osiach projektowanych budowli piętrzących. Szybki rozwój badań hydrogeologicznych na obszarze występowania fl iszu nastąpił w rezultacie badań prowadzonych między innymi przez Oddział Karpacki Państwowego Instytutu Geologicznego - Państwowego Instytutu Badawczego (OK PIG-PIB) [1, 2, 3]. W badaniach tych szczególną uwagę poświęcono wodonośności i miążku (fot. 1). Strefa zawodniona tworzy nieciągły poziom wodonośny o zróżnicowanych cechach, takich jak pojemność czy przepuszczalność. Rozpoznanie hydrogeologiczne wód zwykłych przeprowadzono za pomocą wielu otworów badawczych, rozmieszczonych niestety bardzo nierównomiernie [4]. Reprezentatywne rezultaty parametrów hydrogeologicznych otrzymuje się także z badań wodochłonności. Takie badania prowadzone były w rejonach projektowanych i wykonanych budowli hydrotechnicznych (np. Tresna, Porąbka, Jazowsko, Brzyna, Kojsówka, Świnna Poręba, Wisła - Czarne). Wodochłonności jednostkowe skał fl iszowych w zależności od głębokości ujęć, dla różnych miejscoszości warstwy wodonośnej w utworach fl iszowych wykazując, że użytkowy poziom wodonośny jest praktycznie niezależny od wydzieleń litostratygrafi cznych i związany głównie ze strefą spękań, sięgającą na ogół do głębokości 80-100 m. Poziom wodonośny w utworach fl iszowych Karpat zewnętrznych i wewnętrznych Wody podziemne fl iszu nie występują w typowych jednostkach stratygrafi cznych, lecz związane są ze strefą przypowierzchniową, zazwyczaj mocno zwietrzałą i spękaną, składającą się z odmiennych litologicznie skał różnego wie- Józef CHOWANIEC Hydrogeologia zachodnich Karpat (2) Przedczwartorzędowe poziomy wodonośn[...]

Wody mineralne


  W Polsce granica między wodami zwykłymi i mineralnymi została przyjęta dla mineralizacji 1 g/dm3 (1000 mg/l). Występowanie wód mineralnych w opracowaniach kartografi cznych przedstawiane jest w różny sposób. Najczęściej stosowany sposób przestrzennego występowania wód mineralnych na obszarze Polski opiera się na regionalnym podziale na jednostki geologiczne i typy hydrochemiczne wód [1, 2, 3, 4]. Nieco bardziej szczegółowy podział zaproponował Stanisław Węcławik [5] dla części regionu karpackiego, obejmującego tylko część wschodnią omawianego obszaru (rys. 1), gdzie mapa typów chemicznych wód zawiera wydzielone strefy A, B i C. Strefa centralna (A) to głównie liczne przypowierzchniowe występowania szczaw zwykłych (tzn. pozbawionych podwyższonych stężeń chlorków, bromków i jodków). Strefa przejściowa (B) to przypowierzchniowe występowanie w Polsce szczaw chlorkowych (tzn. szczaw mających podwyższone stężenia chlorków, bromków i jodków, wskazujące na obecność wody pochodzenia ku występowania CO2 pochodzenia wgłębnego nie zachodzi szybki wzrost mineralizacji wód. Niektóre wody termalne niecki podhalańskiej wchodzą w zakres defi nicji wód mineralnych, ale ze względu na sposób ich wykorzystywania nie zostały tutaj omówione. Szczególnie obfi te i zróżnicowane występowanie wód mineralnych obserwuje się na całym obszarze Karpat zewnętrznych. W podłożu fl iszu są to solanki występujące w piaskach pylastych i piaskowcach badenu i w skrasowiałych wapieniach dewonu. Na większych głębokościach, w kompleksach piaskowcowołupkowych fl iszu, występują wody słone i solanki, które wykorzystując strefy uskokowe mogą ascensyjnie dopływać do powierzchni, gdzie na skutek mieszania się z wodami infi ltracyjnymi ulegają rozcieńczeniu. Liczne strefy uskokowe, będące rezultatem fałdowania i wypiętrzania Karpat fl iszowych, stwarzają także warunki dla tworzenia się szczaw w kompleksach piaskowcowo-łupkowych w przypadkach dopływu wgłę[...]

Wody termalne


  Wody podziemne, krążące w środowisku skalnym, mają różną temperaturę i są w rozmaitym stopniu zmineralizowane. Biorąc pod uwagę te parametry możemy wyróżnić wody zwykłe, mineralne i termalne. Wody termalne, zwane również geotermalnymi, są to wody podziemne mineralne lub zwykłe, których temperatura mierzona na wypływie ze źródeł naturalnych lub odwiertów wynosi co najmniej 20oC. Wielkość ta stanowi granicę umowną od wielu lat stosowaną w balneologii. Opiera się ona na relacji do temperatury ciała ludzkiego. Ciepło, które niosą wody termalne, pochodzi z wnętrza Ziemi. Jego głównym źródłem jest płynna magma, dodatkowym zaś - procesy naturalnego rozkładu pierwiastków promieniotwórczych. Rozkład temperatur w skorupie ziemskiej, od którego m.in. zależy temperatura wód termalnych, jest bardzo zróżnicowany. Podstawowym parametrem, który charakteryzuje pole temperaturowe Ziemi, jest gradient geotermiczny. Określa on przyrost temperatury na jednostkę przyrostu głębokości wewnątrz Ziemi, poniżej strefy termicznie neutralnej. Jego odwrotnością jest stopień geotermiczny, mówiący co ile metrów w głąb Ziemi temperatura przyrasta o 1oC. Jak można z tego wywnioskować, wody występujące na większych głębokościach są wodami termalnymi wskutek istnienia gradientu geotermalnego. W polskich Karpatach Zachodnich na szczególną uwagę pod względem występowania wód termalnych zasługuje niecka podhalańska, stanowiąca część polskich Karpat wewnętrznych. Obecność wód termalnych w tym rejonie związana jest z odsłonięciami skrasowiałych i spękanych mezozoicznych i eoceńskich skał węglanowych w Tatrach, gdzie następuje ich zasilanie wodami meteorycznymi. Utwory te zapadają w kierunku północnym pod nieprzepuszczalne i słabo przepuszczalne osady fl iszu podhalańskiego, zalegającego do głębokości około 3 km. Na tym obszarze, w odległości około 1 km od północnego brzegu Tatr, aż do pienińskiego pasa skałkowego, wody zawarte [...]

Gazy szlachetne w wodach termalnych niecki podhalańskiej


  Basen Podhala stanowi największy zbiornik odnawialnych wód termalnych w Polsce z temperaturami od około 20°C do ponad 80°C. Wody niecki zasilane są w Tatrach, płynąc w kierunku północnym do nieprzepuszczalnego pienińskiego pasa skałkowego, gdzie zachodzi ich powolne przesiąkanie do góry i rozpływ na W i E, a następnie na SW i SE do zlewni Dunaju. Formacją wodonośną są skały węglanowe mezozoiku i eocenu, które od granicy Tatr zagłębiają się do kilku km, pod słabo przepuszczalne osady fliszu podhalańskiego. Ze względu na krasowy charakter warstw wodonośnych, wydajności poszczególnych otworów są bardzo zróżnicowane, dochodząc do około 500 m3·h-1. Badania znaczników środowiskowych są przede wszystkim przydatne do określania genezy, wieku i mieszania się wód podziemnych oraz[...]

 Strona 1  Następna strona »