Nieznany plan przebiegu linii warszawskiego metra, przedłożony przez Stefana Starzyńskiego w 1938 r. do opinii władzom wojskowym, udostępniło PAP Centralne Archiwum Wojskowe. Metro miało liczyć w sumie 46 km długości, z czego 31 km w tunelu. Realizację projektu przewidziano na 35 lat.

Plan jest załącznikiem do pisma prezydenta Stefana Starzyńskiego, w którym przyszły inwestor, czyli miasto stołeczne Warszawa, zwraca się do Inspektoratu Obrony Powietrznej Państwa z prośbą o opinię na temat projektu planowanej na lata 40. budowy metra. Chodziło w nim o uzgodnienie wymogów komunikacyjnych z potrzebami wojskowymi.

Projekt zawiera przebieg planowanych linii w granicach ówczesnej Warszawy. W sumie brano pod uwagę powstanie pięciu tras biegnących południkowo i trzech wiodących równoleżnikowo, wraz z odnogami. Ich odcinki tworzyły linię obwodową, dublującą w północnym półkolu istniejącą kolej naziemną. Najdalej na północ linie sięgają ówczesnej wsi Wawrzyszew, na południu zaś - folwarku Służew i nowego toru wyścigów konnych. Zachodnia granica metra przebiega pod ciągiem ul. Okopowej, Towarowej i Grójeckiej. Najbardziej wysunięty odcinek metra na wschodzie stolicy biegnie od cmentarza żydowskiego i bródnowskiego przez Kamionek do Kępy Gocławskiej. Wszystkie trasy projektowano uwzględniając możliwość ich wydłużenia w przyszłości, np. do Ronda Wiatraczna. Część linii biegła na ziemi lub na estakadach (nowsze dzielnice z dopiero powstającą zabudową, skarpa warszawska, fosy Cytadeli, Praga, charakteryzująca się wyższym poziomem wód gruntowych). Sieć planowano ze znacznie większym rozmachem, np. co do jej zagęszczenie, niż w zamysłach o dziesięciolecia późniejszych.

„Dokument jest znamieniem daleko posuniętej fachowości i drobiazgowości, jaka cechowała procesy inwestycyjne w latach 30. Przebija z niego troska o optymalizację procesu inwestycji już na etapie planowania, co wtedy stawało się standardem pracy administracji publicznej. Widać dążenie do zapewnienia ścisłej koordynacji czynności organów planowania cywilnego i wojskowego.” - powiedział PAP dr Marek P. Deszczyński z UW. Pismo Starzyńskiego do Inspektoratu Obrony Powietrznej Państwa podnosi też kwestię głębokości trasy. "Wydaje się mieć to związek z analizą podatności na uszkodzenia wskutek spodziewanych bombardowań lotniczych - zwraca uwagę dr Deszczyński. - W drugim rzędzie z braniem pod uwagę stacji i tuneli jako ewentualnych schronów dla mieszkańców. Kwestia przepraw przez Wisłę oznaczała konieczność zaprojektowania nowych mostów. Powstawał problem szerokości torów, zapewne analogicznej do sieci tramwajowej i kolejowej, a także gabarytów wagonów. Brano pod uwagę wariant wykorzystania trasy metra jako zapasowego, częściowo podziemnego torowiska warszawskiego węzła kolejowego, który od początku wojny był narażony na silne naloty. A przecież przez stolicę miało przejeżdżać bardzo wiele transportów mobilizacyjnych, koncentracyjnych i zaopatrzeniowych, tak w wariancie wojny z Niemcami, jak i z ZSRS".

Zagadnienie skoordynowania przebiegu tras metra z ruchem przewozów wojskowych wynikało z zamiaru uniknięcia lub zminimalizowania wąskich gardeł w procesie mobilizacji (zatory w okolicach dworców, nasilenie zgrupowania podróżnych w momentach szczytowych), a tym samym stworzenia niebezpieczeństwa zwiększonych strat ludzkich w razie bombardowania lotniczego.

Pierwsze plany budowy podziemnej kolei w Warszawie powstały w 1925 r. Dwa lata później rozpoczęto wiercenia geologiczne. Prace przerwano jednak na początku lat 30. z powodu kryzysu gospodarczego. Do projektów budowy metra powrócono w 1938 r., tworząc Biuro Studiów Kolei Podziemnej. Wybuch II wojny światowej po raz kolejny uniemożliwił rozpoczęcie przygotowywanej inwestycji. Plany i projekty z lat trzydziestych zostały w większości zniszczone w 1944 roku w czasie Powstania Warszawskiego.

Szczegółowy skan planu można oglądać na stronie:
http://dzieje.pl/sites/default/files/files/I_303_4_2022_plan%20metra2.jpg

Rekomenduj znajomym
  • gplus
  • pinterest

INNE AKTUALNOŚCI

  1. Konferencja pod patronatem MEN
    2019-10-09

    "Kształcenie zawodowe na potrzeby przemysłu 4.0 i rozwijającego się rynku usług" Zapraszamy na VII ogólnopolską konferencję, która odbędzie się 17 października 2019 r. o godz. 10.00 w siedzibie Związk[...]

  2. Laur Innowacyjności 2019
    2019-08-22

    Ruszyła IX edycja organizowanego przez FSNT-NOT Konkursu im. Stanisława Staszica na najlepsze produkty innowacyjne "Laur Innowacyjności 2019". Celem Konkursu jest promocja nowoczesnych pro[...]

  3. BHP w Kielcach
    2019-02-27

    Od 6 do 8 czerwca br. w Kielcach po raz trzeci odbywać się będą Międzynarodowe Targi Bezpieczeństwa i Ochrony Pracy oraz Systemów Zabezpieczeń Przeciwpożarowych KIELCE WORK SAFETY-EXPO. [...]

  4. The Brewers of Europe Forum w Antwerpii
    2019-01-21

    W dniach 3-4 czerwca 2019 roku, w Antwerpii odbędzie się druga edycja The Brewers of Europe Forum. Podczas wydarzenia spotykają się przedstawiciele browarów z całej Europy. Po niezwykle [...]

  5. Geoportal Dolny Śląsk
    2018-10-22

    Portal Mapowy Województwa Dolnośląskiego prezentuje dane przestrzenne i mapy z obszaru województwa dolnośląskiego. Między innymi dane geodezyjne, mapy historyczne, topograficzne, przyrod[...]

  6. Innowacyjne rozwiązania automatyzacji
    2018-10-12

    W imieniu Przemysłowego Instytutu Automatyki i Pomiarów PIAP, ABB oraz partnerów wydarzenia zapraszamy na konferencję pt. "Innowacyjne rozwiązania automatyzacji odpowiadające trendom ryn[...]

  7. Bezpieczeństwo na budowach
    2018-09-27

    12 października 2018 roku w hotelu FERO EXPRESS w Krakowie odbędzie się szkolenie "Odpowiedzialność za bezpieczeństwo osób sprawujących samodzielne funkcje techniczne oraz osób kierujący[...]

  8. Polityka jakości w ABM Greiffenberger Polska
    2018-09-24

    100% jakościowej kontroli elektrycznej, mechanicznej i wizualnej - polityka jakości w ABM Greiffenberger Polska Sp. z o.o. MOVIDA zaprasza do udziału w IV FORUM JAKOŚĆ DOS[...]

  9. Powstanie spółka Polskie Domy Drewniane
    2018-08-10

    Na mocy podpisanej przez prezydenta Andrzeja Dudę nowelizacji ustawy Prawo ochrony środowiska, powstanie spółka Polskie Domy Drewniane, która zajmie się budową energooszczędnych domów dr[...]

  10. Prof. Z. Kledyński na czele samorządu zawodowego
    2018-07-05

    Podczas XVII Krajowego Zjazdu Sprawozdawczo-Wyborczego Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa, który odbył się 29-30 czerwca 2018 r. w Warszawie, wybrano nowe władze samorządu zawodowego inżynierów.

    [...]